Vêy bâc râu tu vaih cơnh đhr’năng n’nâu. Đhr’năng k’đhơợng lêy k’tiêc k’bunh căh ơy crêê cơnh lâng đhr’năng la lua năc bh’rợ đươi dua k’tiêc dzợ ta uah, căh ơy crêê cơnh lâng râu liêm choom bhlưa vel đong, doanh nghiệp lâng đhanuôr. Luật k’tiêc k’bunh c’moo 2013 vêy bâc râu căh ơy liêm choom năc đơơh ng’bhr’lậ.
Râu la lua n’nâu xay moon đơơh hân bhr’lậ cớ chính sách ooy k’tiêc, bhrợ đoọng ha nhà nước k’đhơợng lêy crêê cơnh, pa dưr râu liêm choom âng bh’rợ đươi k’tiêc.
Zr’lụ đô thị 1A âng phường Điện Ngọc, thị xã Điện Bàn năc dự án k’tiêc tr’nơơp vêy Uỷ ban nhân dân tỉnh Quảng Nam pazao đoọng ooy Công ty Cổ phần k’rong bhrợ 507 bhrợ c’la bhrợ têng. Xang 17 c’moo đoọng đươi dua, năc đhiệp đhr’nong đong đhăm ăt mamông t’mêê đhị đêêc bhrợ têng đong ăt. Pazêng đhăm k’tiêc đhị đâu năc lưch manuyh tơợ lơơng tươc câl xang n’năc đơc lơi cơnh đêêc, căh cậ câl xang n’năc pa câl cớ đoọng pay pa chô zên. La lay cơnh lâng xa nay ta đang moon pa câl coh mạng năc vêy c’lâng p’rang liêm crêê, vêy bâc công trình t’mêê vêy ta bhrợ têng liêm mâng… đợ ngai ơy bhrợ đong ăt đhị đhăm k’tiêc âng dự án năc pa bhlâng căh mặ ăt lâng đhr’năng nha nhự nha nhiết âng 1 zr’lụ đô thị m’pâng thành phố m’pâng cơnh coh da ding k’coong. Đợ k’tiêc ta đơc lơi bhơi xấc chặt vaih bâc, dưr vaih zr’lụ pa tang c’rooc. C’lâng p’rang căh ơy ta bhrợ liêm xang, điện pa ang căh vêy, c’lâng z’rooh đác căh vêy ta pa têệt lâng pazêng zr’lụ đô thị n’lơơng năc đoo bêl tươc ooy hân noo boo năc nang nong. Đợ a bọc đác tăm đhịt, n’nặ mốp dưr hooi ooy đong đhanuôr. T’cooh Nguyễn Minh Hợi, Trưởng Khối phố Ngọc Vinh, phường Điện Ngọc, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam xay moon, dự án cơnh muy bêệ bánh xrặ âng c’la k’rong bhrợ, nhưh chêệc công căh bơơn lêy pr’đươi hân đoo liêm pr’hay cơnh: công viên, siêu thị, tang cha ơh bóng, đong pr’noong, zr’lụ cha ơh chr’lêê… “Điện tươc nâu cơy công căh ơy liêm xang, c’lâng căh vêy ta bhrợ lâng nhựa, hr’lụ bâc đhị. Bêl l’lăm ahay, đong k’rong bhrợ vêy gr’hoot đoọng đhanuôr xăl bh’rợ tr’nêng lâng zup zooi xăl bh’rợ tr’nêng. Năc đoo bêl đươi dua năc pazêng râu đêêc căh vêy la lua.”
Xang bêl UBND tỉnh Quảng Nam vêy xa nay pazao đoọng Ban k’đhơợng lêy Đô thị t’mêê Điện Nam – Điện Ngọc ooy thị xã Điện Bàn k’đhơợng lêy, 97 dự án ơy pazao đoọng ooy apêê k’rong bhrợ tươc nâu cơy đhiệp bơr dự án ơy ta bhrợ têng xang, 7 dự án ơy z’zăng ta bhrợ têng xang đương ch’mêệt lêy, dợ lâh 40 dự án n’lơơngt đhêy bhrợ têng đoọng bhr’lậ, pa têệt c’lâng p’rang, c’lâng ch’hooi đác, ra pặ k’tiêc đoọng ha công trình zazum lâng đợ dự án n’lơơng crêê ta pay pa chô… Bâc dự án đhăm k’tiêc pa bhlâng k’tứi, la leh, ma muuch, bhrợ hư quy hoạch zazum. Vêy đoo dự án đhiệp… 0,7 héc ta!. Pazêng dự án, c’la k’rong bhrợ năc bhrợ k’rơ bh’rợ pac k’tiêc đoọng pa câl, ha dợ căh vêy quy hoạch đoọng ha bh’rợ văn hoá cơ sở, trường học, bệnh viện… Ha dợ, năc đhị đô thị t’mêê Điện Nam – Điện Ngọc vêy bâc c’la k’rong bhrợ vêy ta pazao đoọng tơợ 5 tươc 7 dự án. T’cooh Nguyễn Hữu Linh ăt coh phường Điện Ngọc, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam k’rang, pazêng dự án k’tiêc vêy ta pa câl bâc bhlâng bêl căh ơy vêy ta bhrợ c’lâng p’rang liêm xang, căh zập liêm bha ar bha tơ pháp lý năc dưr vaih bâc râu căh liêm crêê: “Nâu cơy ch’mêệt lêy pazêng phường Điện Ngọc n’nâu năc lêy ha mơ bâc zr’lụ đhanuôr ăt mamông vêy tang cha ơh bóng đá, bóng chuyền ha đhanuôr? Căh u vaih! Nâu cơy bhrợ trường cấp 3 công căh vêy, trường trung cấp cơ sở nâu cơy căh vêy đhị đoọng bhrợ. Quy hoạch lứch. Ha dzợ pr’ăt tr’mông âng đhanuôr năc vặ k’tiêc dự án đoọng bhrợ têng, zr’năh k’đhap pa bhlâng.”
Truih apêê tỉnh miền Trung, k’tiêc nông nghiệp năc đhiệp m’bưi a năm coh pazêng đhăm k’tiêc k’bunh. N’đhơ cơnh đêêc, muy bơr vel đong năc bhrợ k’rơ bh’rợ pa dưr đô thị đoọng pay pa chô k’tiêc nông nghiệp pazao đoọng ha apêê k’rong bhrợ. K’tiêc choh r’veh, bêệt bhrợ ha roo năc zên chroot pa chô m’bứi bhlâng, vêy zr’lụ đhiệp mơ bơr pêê ha riêng r’bhâu đồng coh muy m2. Xang bêl pay pa chô, ađoo k’rong bhrợ ga lâp k’tiêc, bhrợ têng c’lâng p’rang lâng vêy bêl ta đang pa câl coh thị trường tươc k’zệt ức đồng muy m2. Vêy ngai, xang bêl đơp zên chroot pa chô k’r’bhâu m2 k’tiêc nông nghiệp năc công căh zập đoọng câl cớ k’tiêc đhị zr’lụ đô thị. Đhăm k’tiêc pa bhrợ, bâc pr’loọng đong căh n’năl đươi ha ooy.
Zr’lụ đô thị NGọc Bảo Viên coh thành phố Quảng Ngãi vêy đhăm lâh 31 héc ta vêy ta la lêy năc liêm pa bhlâng coh pazêng zr’lụ đô thị đhị tỉnh Quảng Ngãi. Zr’lụ đâu năc êêh râu đoọng ha manuyh m’bưi zên tươc ăt. Đợ đong ga măc vêy ta choh bhrợ năc âng manuyh k’van tơợ lơơng tươc ăt, P’căn Tạ Thị Kiên coh Tổ 3, phường Nghĩa Lộ, thành phố Quảng Ngãi hooi đác mặt xay truih, diic điêl nhi đoo năc vêy k’conh k’căn pac đoọng 1 đhăm k’tiêc mơ 100 mét vuông bhrợ đong ăt. 2 diic điêl vặ zên bhrợ têng đhr’nong đong cấp 4. Năc căh pr’đoọng k’diic k’ăy ngân căh dzợ, ađoo năc t’bhlâng pa bhrợ băn par k’coon. K’rang ooy râu cha đăh căh ơy zập, xoọc đâu năc k’rang bhrợ đong ăt, tu đong ăt âng đoo ăt coh zr’lụ pa tơơi đoọng bhrợ têng zr’lụ đô thị Ngọc Bảo Viên. N’đhơ cơnh đêêc, xang n’năc p’căn Tạ Thị Kiên năc đoọng lâh 310 ức đồng zên câl k’tiêc. Đợ zên ha mơ dzợ năc căh zập đoọng bhrợ đong ăt: “Đhr’năng nâu cơy, zập t’ngay zên bhrợ têng ting t’ngay bâc lâh mơ, h’cơnh mặ ng’bhrợ. Năc apêê coh piing chroót pa chô mơ đêêc a năm, ha dợ moon chroót zên k’tiêc, năc acu n’tơợ vêy u zập đoọng bhrợ đong ắt. Bhrợ têng móng đhị đhăm k’tiêc ruộng ngai mặ bhrợ.”
Coh cr’chăl ahay, tỉnh Quảng Ngãi đoọng bhrợ têng bâc pa bhlâng dự án z’lâh cơnh xa nay âng HĐND tỉnh ơy xay moon. Đhị zr’lụ tỉnh, xoọc vêy lâh 107 dự án k’rong bhrợ zr’lụ đô thị, zr’lụ đhanuôrr ăt mamông. P’căn Nguyễn Thị Phương Thảo, Trưởng Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh Quảng Ngãi prá: “Kiêng bhrợ têng crêê liêm, g’đech đhr’năng bhrợ têng bâc ooy. Bêl xay moon đoọng k’rong bhrợ têng năc ng’ch’mêệt lêy đoọng crêê cơnh quy hoạch, pa chăp ch’mêệt lêy đoọng crêê cơnh, g’đech k’rong bhrợ bâc ooy.”
Căh bool k’tiêc nông nghiệp crêê ga lâp, pac k’tiêc bâc ơl coh cr’chăl ahay. Đợ đhăm k’tiêc năc đoọng ooy zr’lụ quy hoạch pa dưr đô thị năc choom pazao đoọng ooy c’la bhrợ têng năc bhrợ c’lâng p’rang pac k’tiêc, pay pa chô zên. Đợ zr’lụ đô thị dưr vaih bâc ha dợ đhanuôr năc bil k’tiêc pa bhrợ năc lươt pa bhrợ ha apêê n’lơơng t’bơơn tr’mông, dưr vaih râu zr’năh k’đhap ha xã hội./.
LOẠT PS: Ồ ẠT PHÂN LÔ BÁN NỀN: LỖ HỔNG TRONG QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN ĐẤT ĐAI
Bài 1: Đất đô thị bỏ hoang, dân khốn khổ
Thanh Hà- Hoài Nam/VOV miền Trung
Đất đai là tài nguyên quý giá. Thế nhưng, trong những năm gần đây, việc sử dụng đất đai ngày càng lãng phí. Vi phạm trên lĩnh vực đất đai ngày càng nghiêm trọng. Chưa bao giờ hàng loạt quan chức sai phạm về đất đai bị xử lý kỷ luật nhiều như thời gian qua. Tình trạng này diễn ra trên phạm vi rộng và ngày một nghiêm trọng hơn. Có nhiều lý do dẫn đến hiện trạng này. Năng lực quản lý tài nguyên đất đai tương xứng với yêu cầu thực tiễn nên việc khai thác, sử dụng tài nguyên đất còn nhiều lãng phí, chưa hài hoà được lợi ích giữa địa phương, doanh nghiệp và người dân. Luật Đất đai năm 2013 có nhiều điểm bất cập cần được sửa đổi.
Thực tế đang đặt ra yêu cầu cấp bách điều chỉnh lại chính sách về đất đai, giúp nhà nước quản lý phù hợp, nâng cao được hiệu quả sử dụng đất đai.
Khu đô thị 1A thuộc phường Điện Ngọc, thị xã Điện Bàn là dự án đất nền đầu tiên được Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam giao cho Công ty Cổ phần Đầu tư và Xây dựng 507 làm chủ đầu tư. Sau hơn 17 năm đưa vào sử dụng, chỉ có những hộ tái định cư tại chỗ làm nhà ở. Hầu hết diện tích đất nền ở đây được người nơi khác đến mua rồi để đó, hoặc mua đi bán lại kiếm lời. Trái ngược với những thông tin được rao bán trên mạng là có hạ tầng đồng bộ, có nhiều công trình mới mọc lên khang trang...những ai đã làm nhà ở trên đất của dự án mới thấy ngán ngẩm với cảnh nhếch nhác của 1 khu đô thị nửa phố nửa quê. Những phần đất bỏ hoang cỏ mọc um tùm, trở thành nơi chăn thả bò. Hạ tầng giao thông chưa hoàn chỉnh, điện chiếu sáng chỗ có chỗ không, cống rãnh thoát nước không được kết nối với các khu đô thị khác nên cứ đến mùa mưa là nước ngập đường. Những họng nước đen ngòm, bốc mùi hôi thối tràn vào nhà dân. Ông Nguyễn Minh Hợi, Trưởng Khối phố Ngọc Vinh, phường Điện Ngọc, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam cho biết, dự án như cái bánh vẽ của chủ đầu tư tìm quanh cũng không thể thấy hạng mục “hấp dẫn” như: công viên, siêu thị, sân bóng, nhà sinh hoạt cộng đồng, khu vui chơi…“Điện đến bây giờ cũng chưa hoàn chỉnh, đường thì chưa thảm nhựa, hố ga thì nham nhở. Hồi trước, nhà đầu tư có hứa cho dân chuyển đổi nghề và hỗ trợ chuyển đổi ngành nghề. Nhưng khi đưa vào sử dụng thì điều đó không trở thành thực tế.”
Sau khi UBND tỉnh Quảng Nam có chủ trương giao Ban Quản lý Đô thị mới Điện Nam- Điện Ngọc về cho thị xã Điện Bàn quản lý, 79 dự án đã giao cho các nhà đầu tư đến nay mới có 2 dự án hoàn thành, 7 dự án cơ bản hoàn thành đang chờ nghiệm thu, cònhơn 40 dự án khác buộc phải dừng để điều chỉnh, khớp nối hạ tầng giao thông, thoát nước, bố trí đất cho công trình công cộng và hàng chục dự án khác bị thu hồi… Nhiều dự án diện tích quá nhỏ, manh mún, xé lẻ, phá vỡ quy hoạch chung. Thậm chí có dự án chỉ có… 0,7 ha (!). Hầu hết các dự án, chủ đầu tư chỉ chú trọng đến việc phân lô bán nền mà thiếu quy hoạch đất dành cho thiết chế văn hóa cơ sở, trường học, bệnh viện… Ấy vậy, mà tại đô thị mới Điện Nam- Điện Ngọc có rất nhiều chủ đầu tư được giao từ 5 đến 7 dự án. Ông Nguyễn Hữu Linh ở phường Điện Ngọc, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam lo lắng, hầu hết các dự án đất nền được mở bán rầm rộ khi chưa hoàn chỉnh hạ tầng, chưa đầy đủ thủ tục pháp lý nên đã phát sinh nhiều hệ lụy:“Bây giờ kiểm tra hết phường Điện Ngọc này thử xem bao nhiêu khu dân cư có sân bóng đá, bóng chuyền cho dân? Không có đâu! Bây giờ mở trường cấp 3 không có chỗ xây, trường trung cấp cơ sở bây giờ không có chỗ xây. Quy hoạch hết. Còn đời sống của dân thì phải mượn đất dự án để làm thôi, rất bấp bênh.”
Dọc các tỉnh miền Trung, đất nông nghiệp chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng diện tích đất tự nhiên. Thế nhưng, một số địa phương đã chạy theo phát triển đô thị để thu hồi đất nông nghiệp giao cho nhà đầu tư. Đất trồng rau màu, trồng lúa thì giá đền bù rất thấp, có nơi chỉ ở mức vài trăm ngàn đồng/1m2. Sau khi thu hồi, nhà đầu tư san lấp, xây dựng hạ tầng và có thời điểm rao bán trên thị trường với hàng chục triệu đồng/1m2. Có trường hợp, sau khi nhận tiền đền bù hàng ngàn m2 đất nông nghiệp vẫn không đủ để mua một lô đất ở tại khu đô thị. Mất đất sản xuất, nhiều gia đình không biết bấu víu vào đâu.
Khu đô thị Ngọc Bảo Viên ở thành phố Quảng Ngãi có tổng diện tích hơn 31 héc ta được xem là hiện đại nhất trong các khu đô thị ở tỉnh Quảng Ngãi. Nơi đây hầu như không có chỗ cho những người thu nhập thấp đến ở. Những khu biệt thự sang trọng mọc lên mà chủ sở hữu là những người có thu nhập cực khủng. Bà Tạ Thị Kiên ở Tổ 3, phường Nghĩa Lộ, thành phố Quảng Ngãi ngấn nước mắt kể, vợ chồng bà được mẹ chồng cắt cho 1 miếng đất 100 mét vuông làm nhà ở. 2 vợ chồng vay mượn tiền xây được ngôi nhà cấp 4. Đùng 1 cái, chồng bị tai biến chết, bà phải bươn chải nuôi con ăn học. Lo cái ăn chưa đủ, giờ lại phải lo làm nhà lần nữa, vì ngôi nhà của bà nằm trong diện giải tỏa để xây dựng Khu đô thị Ngọc Bảo Viên. Tuy nhiên, sau đó bà Tạ Thị Kiên phải nộp lại hơn 310 triệu đồng tiền mua đất. Số tiền còn lại không đủ để làm nhà:“Điều kiện bây giờ, mỗi ngày vật giá, công cán cao làm sao mình làm. Mà ở trên đền bù có bấy nhiêu đó mà bảo trả lại tiền đất nữa, mình đâu có đủ để mà làm nhà. Làm cái móng chỗ đất ruộng đó sao làm cho nổi.”
Thời gian qua, tỉnh Quảng Ngãi cho phát triển rầm rộ các dự án vượt quá chỉ tiêu mà HĐND tỉnh đã quy định. Trên địa bàn tỉnh, hiện có 107 dự án đầu tư xây dựng khu đô thị, khu dân cư. Bà Nguyễn Thị Phương Thảo, Trưởng Ban Kinh tế- Ngân sách HĐND tỉnh Quảng Ngãi cho biết: “Muốn thực hiện đồng bộ, tránh đầu tư tràn lan. Khi quyết định cho chủ trương đầu tư cần rà soát cho phù hợp quy hoạch, nghiên cứu làm sao cho đồng bộ, tránh đầu tư tràn lan”.
Chưa bao giờ đất nông nghiệp bị san lấp, phân lô rầm rộ như thời gian vừa qua. Những khu đất mà chỉ cần đưa vào trong tầm ngắm quy hoạch phát triển đô thị là có thể giao cho nhà đầu tư làm hạ tầng rồi phân lô bán nền, thu lợi. Những khu đô thị đua nhau mọc lên trong khi nông dân mất đất sản xuất đi làm thuê kiếm sống, trở thành gánh nặng cho xã hội./.
Viết bình luận