Pêê t’ngay ha nua, a moó A lăng Thị Lai ặt cóh chr’val Sông Kôn, chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam nắc ặt đương lêy cóh Trung tam Y tế chr’hoong đoọng zư x’mỉ rlêy ca coon xoọc crêê pa zruốh. ca coon a moó cắh mặ 2 c’moo nắc ặt bệch muy đhị truyền đác, bưr bóop zêng prơớh. A moó A lăng Thị Lai đoọng năl, a chau truyền đác 3 t’ngay âi. Nâu đoo nắc bh’rợ xang g’lúh đoọng ca coon cha bún cắh liêm crêê. A moó Lai đoọng năl, lêy ca coong kiêng cha nắc đoọng cha, nắc dzợ đoọng ộm đác boo cắh âi ta úh ca joóc, ngai knoọ ca ay luôn, nắc muy bêl ặt viện xơợng bác sĩ moon vêy dợ năl. A moó  Alăng Thị Lai ặt cóh chr’val Sông Kôn moon: “Ca coon cu crêê boọl ch’na tu cha bún. Xang bêl cha a đoo kiêng c’tặ. A cu zư x’mỉ rlêy ca coon công z’zăng ghít, nđhang cắh năl bêl đêếc xang xang a đoo c’tặ, pa zruốh. acu pa chắp nắc tu plêêng k’tiếc tr’xăl hân noon. A cu công vêy p’ghít lấh cóh bh’rợ zư x’mir lêy a chau cha chêệ ộm púih. Pa bhlâng nắc cóh cr’chăl p’răng boo cắh đâu”.

Xoọc đâu, miền Trung xoọc bh’dzang moọt hân noo boo, plêệng k’tiếc boo p’răng zấp cơnh. Tu cơnh đêếc p’niên k’tứi n’dúp 3 c’moo cóh chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam ca ay bấc, bấc nắc ca ay n’đắh c’lâng pr’hơơm, pa zruốh, k’hir plóh a ham. Bác sĩ A rất Nhưa, Trung tâm Y tế chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl: Bấc cr’ay cóh đâu bấc bhlâng nắc c’lâng pr’hơơm lâng pa zruốh. Cr’chăl n’nâu buôn crêê ca ay luônh pa zruốh. Zr’nắh k’đháp bhlâng nắc c’năl âng đha nuôr  ooy zư x’mỉ rlêy ca coon dzợ cắh vêy, cơnh bh’rợ đoọng ca coon cha ộm dh’cơnh đh’kị, chr’na đớc đanh cắh cậ ộm đác cắh úh ca joóc. Choom moon bhlâng nắc bêl ca coon ca ay nắc lướt câl z’nươu đoọng ộm, nắc muy bêl dưr ngân vêy ha dợ tước bệnh viện zư pa dứah lum zr’nắh k’đháp. Bác sĩ A Rất Nhưa, Trung tâm Y tế chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl: “Bấc apêê ca căn đơơng ca coon tước đâu pa dứah bêl lấh ngân. P’niên bil bấc đác, prơớh bưr, goóh n’tá. Bêl tước đâu a zi đơớh đớp zư pa dứah, tu cơnh đêếc bh’rợ pa chô c’rơ âng apêê a chau công đơớh chô. A zi công ta luôn pa choom đoọng ha pêê ca conh ca căn n’đắh zư x’mir lêy ca coon, pa bhlâng nắc cóh cr’chăl tr’xăl hân noo cơnh xoọc đâu. N’đhang tu loóih ộm đác cắh úh ca joóc lâng cha ch’na đớc đanh tu cơnh đêếc p’niên buôn ca ay pa zruốh. c’moo đâu, đợ apêê a chay moọt viện tu ca ay pa zruốh hắt lấh c’moo a hay n’đhang công dzợ bấc”.

Đhr’năng xoọc đâu nắc c’năl âng apêê ca conh ca căn cóh Đông Giang dzợ cắh lâh p’ghít tước cr’ay pa zruốh. Bác sĩ Lê Thị Quyết, Giám đốc Trung tâm Y tế chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl: Bh’rợ p’too moon đha nuôr cha chêệ ộm chêện vêy bơơn bhrợ k’rơ lấh, đh\rứah lâng bh’rợ ra văng ghít z’hai bơơn năl cr’ay, zư x’mir lêy c’rơ ha p’niên k’tứi: “Cr’ay pa zruốh công ta luôn dưr váih cơnh lâng p’niên k’tứi. Bêl ca căn đơơng âng p’niên k’tứi tước nắc a cu công p’too moon ooy bh’rợ pa liêm, đoọng p’niên cha ộm liêm ta níh, râu bơr nắc bêl p’niên veye c’léh pa zruốh bấc nắc đơớh đơơng âng pa dứah, ha dang cắh vêy bêl cóh đâu vel đong ch’ngai, c’lânmg c’tốch lướt k’đháp, nắc đớc p’niên ặt cóh đong 1, 2 t’ngay ha dợ đơơng cấp cứu cắh loon. Tu cơnh đêếc, pa choom đoọng ha ca căn đơớh bơơn năl công cơnh pa liêm ch’na dhd’nắh, đhị cha ặt nắc râu chr’năp”./.

Đông Giang: Người dân còn chủ quan với bệnh tiêu chảy ở trẻ nhỏ

                            PV Thành Long- Hốih Nhàn

       Bệnh tiêu chảy ở trẻ con phần lớn do thói quen ăn uống không vệ sinh, uống nước để lâu hoặc uống trực tiếp nước chưa qua đun sôi...Điều đáng nói là, các bậc phụ huynh thường coi thường bệnh này nên để con ở nhà tự chữa trị, mua thuốc về cho uống. Chỉ đến khi biến chứng nặng mới mang con đến cơ sở y tế, gây nguy hiểm đến tính mạng trẻ nhỏ.  Đó là thực tế thường xảy ra ở huyện miền núi Đông Giang, tỉnh Quảng Nam.

3 ngày qua, chị A Lăng Thị Lai ở xã Sông Kôn, huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam phải túc trực ở Trung tâm Y tế huyện để chăm con đang bị tiêu chảy. Cháu nhỏ chưa đầy 2 tuổi phải nằm một chỗ truyền dịch, môi khô nứt nẻ. Chị A Lăng Thị Lai cho biết, đây là ngày thứ 3 cháu phải liên tục truyền nước, dịch để bù lại nước bị mất do tiêu chảy. Đây là hậu quả sau bữa cho con đi ăn bún không đảm bảo vệ sinh. Chị Lai cho biết, thấy con thích là cho ăn, thậm chí còn cho uống nước mưa chưa qua nấu sôi chứ không nghĩ con sẽ bị tiêu chảy, chỉ đến khi nằm viện, nghe bác sĩ phân tích mới vỡ lẽ. A Lăng Thị Lai ở xã Sông Kôn cho biết: “Con tôi bị ngộ độc do ăn bún. Sau khi ăn cháu có hiện tượng nôn ói. Bình thường tôi chăm con cũng đảm bảo, nhưng không hiểu sao hôm đó ăn xong cháu bị nôn ói, tiêu chảy. Ngay sau đó chúng tôi đưa cháu đến bệnh viện. Đến nay cháu cũng đỡ đau rồi. Tôi nghĩ do thời tiết thay đổi nên mắc bệnh tiêu chảy. Tôi sẽ chú ý hơn trong việc chăm cháu, như ăn chín, uống nước đã đun sôi. Nhất là trong thời gian nắng mưa thất thường như thế này”.

Hiện nay, miền Trung đang bước vào mùa mưa, thời tiết nắng mưa thất thường. vì thế mà trẻ em dưới 3 tuổi ở huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam mắc bệnh tăng cao, chủ yếu là bệnh về hô hấp, tiêu chảy, sốt xuất huyết. Bác sĩ A Rất Nhưa, Trung tâm Y tế huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết: Đa số bệnh ở đây nhiều nhất là viêm đường hô hấp trên, viêm phế quản và tiêu chảy. Thời điểm này thường mắc bệnh rối loạn tiêu hoá, tiêu chảy. Khó khăn lớn nhất là kiến thức các bà mẹ về việc chăm sóc cho con còn hạn chế, như việc cho con ăn uống bậy bạ, đồ ăn để lâu ngày hoặc uống nước không được đun sôi. Đáng nói là  khi con bị bệnh thì tự mua thuốc điều trị, chỉ đến khi biến chứng nặng mới đưa đến bệnh viện khiến việc điều trị gặp nhiều khó khăn. Bác sĩ A Rất Nhưa, Trung tâm Y tế huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết: “Đa số các bà mẹ đưa con đến đây điều trị thì bệnh đã chuyển biến nặng, trẻ em bị mất nước nhiều, môi khô, lưỡi khô. Khi đến đây chúng tôi nhanh chóng tiến hành chữa trị cho các cháu, nên việc hồi phục của các cháu cũng nhanh chóng. Chúng tôi cũng thường xuyên tư vấn cho các bà mẹ về cách chăm sóc con cái, nhất là trong thời điểm chuyển mùa như hiện nay. Nhưng do thói quen uống nước không đun sôi và ăn uống đồ để lâu ngày nên trẻ dễ bị tiêu chảy. Năm nay, số lượng các cháu nhập viện do tiêu chảy ít hơn năm ngoái nhưng vẫn còn nhiều”.

Thực tế hiện nay ý thức của các bậc phụ huynh ở Đông Giang còn chủ quan đối với bệnh tiêu chảy. Bác sĩ Lê Thị Quyết, Giám đốc Trung tâm Y tế huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết: công tác tuyên truyền, vận động người dân ăn chín, uống sôi...sẽ được tăng cường hơn, cùng với việc trang bị kỹ năng phát hiện bệnh, chăm sóc cho trẻ nhỏ: “Bệnh tiêu chảy cũng thường xảy ra đối với trẻ nhỏ. Khi người mẹ đưa em bé đến thì mình cũng tuyên truyền về công tác vệ sinh, cho trẻ ăn uống đảm bảo hợp vệ sinh. Thứ hai nữa là khi trẻ có biểu hiện tiêu chảy nhiều thì phải đưa trẻ đến viện sớm để điều trị cho kịp thời chứ đôi lúc ở đây địa hình xa, đường xá xa xôi mà để trẻ nằm ở nhà tiêu chảy 1-2 ngày đưa đến không cấp cứu kịp thời. Chính vì vậy, hướng dẫn cho người mẹ phát hiện kịp thời cũng như vấn đề vệ sinh trong ăn uống, nơi ăn nơi ở là quan trọng”./.