Cr’chăl n’nâu cóh c’moo ahay, chr’hoong da ding k’coong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam nắc cr’chăl váih k’rơ pa bhlâng pr’lúh cr’ăy plóh aham. Vêy t’ngay, Trung tâm Y tế chr’hoong Đông Giang đương pa dứah lấh 30 cha nắc manuýh k’ăy, bấc bhlâng nắc k’ăy ngân, bhrợ ha bh’rợ pa dứah lum zr’nắh k’đháp. Rau choom moon bhlâng nắc cóh cr’chăl n’nắc, cr’noọ âng đhanuôr, pa bhlâng nắc đhanuôr acoon cóh cắh lấh liêm choom, bếch cắh tộ dzông mung; cóh toor đong nắc bấc đhị đớc n’nong… nắc rau liêm crêê đoọng ha k’gơu dưr váih, pa trơơi pr’lúh cr’ăy. Xoọc đâu, miền Trung xoọc tước ooy hân noo boo, pleng k’tiếc dưr váih bấc cơnh, boo bấc nắc bhrợ ha k’gơu choom dưr váih bấc. Xoọc đâu, Trung tâm Y tế chr’hoong Đông Giang vêy muy bơr cha nắc crêê pr’lúh cr’ăy  k’hir plóh aham doỌ lấh ngân. A moó A Lăng Thị Lai, ắt cóh chr’val Sông Kôn vêy k’coon xoọc ắt pa dứah pr’lúh cr’ăy k’hir plóh aham đhị Trung tâm Y tế chr’hoong Đông Giang prá: “Tơợ báo đài, ti vi pr’lúh k’hir plóh aham nắc u váih tơợ k’gơu. Đong zi vêy p’niên k’tứi nắc bêl bếch công dzông mùng đoọng k’đéch k’gơu. Môi trường cóh toor đong nắc azi công pa liêm pa sạch, n’đóh n’nóh nắc ng’óch, đác n’nong nắc n’tóh lơi đoọng k’gơu doọ đhị choom dưr váih”.

 Bác sĩ A Rất Nhưa, Khoa Nội Nhi Lây Trung tâm Y tế chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam xay moon, cóh cr’chăl n’nâu c’moo ahay, đhị khoa ta luôn vêy bấc manuýh ắt pa dứah lum bấc rau zr’nắh k’đháp. Hân đhơ cơnh đêếc, rau đêếc nắc công pr’học đoọng đơn vị pa dưr dal bh’rợ pa dứah. Rau k’rang bhlâng cóh xoọc đâu nắc pleng k’tiếc tr’xăl hân noo, boo p’răng váih bấc cơnh. Ting n’nắc, đhị chr’hoong đăn ooy Tây Giang pr’lúh cr’ăy xoọc dưr váih ting t’ngay k’rơ lấh mơ, tu cơnh đêếc đhr’năng pr’lúh dưr váih cớ nắc bấc pa bhlâng. P’xoọng ooy đêếc, bh’rợ đhanuôr Cơ Tu bếch cắh dzông mùng, cr’noỌ bh’rợ cắh lấh zâl cha groong pr’lúh công nắc rau bhrợ ha pr’lúh dưr váih k’rơ lấh mơ. Bác sĩ A Rất Nhưa prá: “Ng’moon zazum pr’lúh cr’ăy k’hir glúh aham dưr váih đhị zr’lụ nắc tu pr’ắt tr’mông âng đhanuôr. Đoọng zâl cha groong bấc bhlâng nắc c’năl âng đhanuôr ooy cr’ăy k’hir plóh aham dal lấh mơ, vêy cơnh đêếc nắc choom zâl cha groong liêm choom. Bêl tước ooy bệnh viện nắc đhiệp ng’pa dứah a năm. Cóh c’moo ahay apêê tước pa dứah công bấc, tu manuýh jéh k’ăy tước pa dứah đơớh nắc bh’rợ pa dứah công liêm xang. Xoọc đâu manuýh pa bhrợ, z’nươu tr’hau lứch zập, bh’rợ pa dứah nắc ting cơnh bh’rợ pa dứah âng Bộ y tế”.

Bác sĩ Chuyên khoa II Lê Thị Quyết, Giám đốc Trung tâm Y tế chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam xay moon: XoỌc đâu Trung tâm Y tế chr’hoong Đông Giang ơy ra văng zập pazêng rau pr’đươi chr’nắp đoọng zâl cha groong pr’lúh cr’ăy, cơnh z’nươu lêệng c’chêết vi trùng, z’nươu t’bil độc. Hân đhơ cơnh đêếc, bh’rợ tr’nơớp âng Trung tâm nắc lướt xay moon p’too pa choom, pa dưr dal c’năl âng đhanuôr ooy bh’rợ zâl cha groong pr’lúh cr’ăy. Ghít nắc, Trung tâm ơy pazum đh’rứah lâng apêê chr’val, thị trấn bhrợ têng bấc bh’rợ lướt xay moon ooy bh’rợ lêệng c’chêết cr’vóc cr’véc; cắh đoọng đác n’nong cóh toor đong; bếch dzông mùng; phun z’nươu t’bil vi trùng, pa bhlâng nắc cóh zr’lụ pr’lúh cóh c’moo ahay… Đươi vêy bh’rợ xa nay crêê cơnh, ta luôn xay bhrợ, tước nâu cơy đợ manuýh crêê pr’lúh cr’ăy k’hir plóh aham đhị chr’hoong m’bứi pa bhlâng. Bác sĩ Chuyên khoa II Lê Thị Quyết, Giám đốc Trung tâm Y tế chr’hoong Đông Giang prá: “Lâng Trung tâm Y tế Đông Giang nắc bh’rợ zâl cha groong pr’lúh cr’ăy vêy ta k’rang bhrợ têng ta luôn. Tơợ tr’nơớp c’moo tước nâu cơy đơn vị ơy đơớh loon cóh bh’rợ zâl cha groong pr’lúh cr’ăy, pa bhlâng nắc cóh hân noo pr’lúh n’nâu. Zập quý, zập c’xêê apêê Y tế dự phòng đơớh loon lướt ch’mêết lêy pr’lúh, pa bhlâng nắc zr’lụ váih pr’lúh cóh c’moo ahay. Lấh n’nắc, Trung tâm Y tế Đông Giang công bhrợ công văn, bha ar bha tơ p’too moon apêê Trạm Y tế chr’val pazum đh’rứah lâng apêê vel đong cóh bh’rợ zâl cha groong pr’lúh cr’ăy. Ha dang vêy pr’lúh dưr váih nắc đơớh xay moon ooy Trung tâm đoọng vêy bh’rợ zâl cha groong đơớh loon”./.

Đông Giang: Chủ động phòng chống bệnh sốt xuất  huyết

                                 Thành  Long- Hốih Nhàn

      Hiện nay, dịch bệnh sốt xuất huyết đang diễn biến phức tạp ở huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam. Còn ở huyện Đông Giang mới chỉ ghi nhận một vài trường hợp nhập viện do sốt xuất huyết. Tuy nhiên, miền Trung đang bước vào mùa mưa. Thời tiết mưa nắng thất thường là điều kiện để dịch bệnh bùng phát trở lại. Để chủ động phòng chống, Trung tâm Y tế huyện Đông Giang chuẩn bị sẵn sàng các điều kiện cần thiết, đặc biệt, tăng cường tuyên truyền, nâng cao ý thức bà con trong công tác phòng bệnh.         

Thời điểm này năm ngoái, huyện miền núi Đông Giang, tỉnh Quảng Nam đang là cao điểm dịch sốt xuất huyết. Có ngày, Trung tâm Y tế huyện Đông Giang tiếp nhận và điều trị hơn 30 ca nhập viện, chủ yếu là bệnh diễn biến nặng, khiến công tác điều trị gặp nhiều khó khăn. Đáng nói là thời điểm đó, ý thức người dân, nhất là đồng bào dân tộc còn lơ là, không chú ý đến việc phòng tránh như ngủ không mắc màn; xung quanh nhà còn nhiều vũng nước đọng...là môi trường để muỗi sinh sôi lây lan dịch bệnh. Hiện, miền Trung đang bước vào mùa mưa, thời tiết diễn biến thất thường, mưa nhiều khiến muỗi sinh sôi. Hiện, Trung tâm Y tế huyện Đông Giang mới ghi nhận một vài trường hợp bị sốt xuất huyết nhưng diễn biến nhẹ. Chị A Lăng Thị Lai, ở xã Sông Kôn có con nhỏ bị sốt xuất huyết đang điều trị tại Trung tâm Y tế huyện Đông Giang cho biết: “Qua báo đài, ti vi bệnh sốt xuất huyết hình thành từ việc muỗi đốt. Nhà chúng tôi có trẻ nhỏ nên khi ngủ cũng treo màn để tránh muỗi đốt. Môi trường xung quanh nhà thì chúng tôi cũng vệ sinh sạch sẽ, rác thải phải đốt, nước đọng phải đổ đi để tránh muỗi có chỗ sinh sôi phát triển”.

Bác sĩ A Rất Nhưa, Khoa Nội Nhi Lây Trung tâm Y tế huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết, thời điểm này năm ngoái, tại khoa luôn trong tình trạng quá tải khiến việc điều trị gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, đó cũng là bài học để đơn vị nâng cao năng lực điều trị. Đáng lo ngại hiện nay là thời tiết đang chuyển mùa, mưa nắng bất thường. Trong khi đó, tại huyện lân cận Tây Giang dịch đang bùng phát ngày càng nhiều, nên nguy cơ dịch quay trở lại khá cao. Thêm nữa, việc người dân Cơ Tu thường ngủ không mắc màn, tâm lý còn thụ động trong phòng chống dịch bệnh sốt xuất huyết. Bác sĩ A Rất Nhưa cho biết: “Nói chung bệnh sốt xuất huyết xuất hiện trên địa bàn là do cách sinh hoạt của người dân. Để mà phòng chồng thì chủ yếu là nhận thức của người dân về sốt xuất huyết phải cao, có như thế thì mới phòng chống hiệu quả được. Khi đến bệnh viện chỉ có việc điều trị. Đa số năm ngoái đến đây điều trị cũng nhiều, do bệnh nhân đến sớm nên việc điều trị dứt điểm tại bệnh viện. Hiện nay nhân lực, thuốc men đầy đủ, phác đồ điều trị đều theo phác đồ của Bộ y tế”.

Bác sĩ Chuyên khoa II Lê Thị Quyết, Giám đốc Trung tâm Y tế huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết. Hiện nay, Trung tâm y tế huyện Đông Giang đã chuẩn bị đủ các điều kiện cần thiết trong phòng chống dịch bệnh như thuốc sát trùng, thuốc tiêu độc khử trùng. Tuy nhiên, ưu tiên hàng đầu của Trung tâm là tuyên truyền, nâng cao ý thức bà con đồng bào dân tộc trong phòng chống dịch bệnh. Cụ thể, Trung tâm đã phối hợp với các xã, thị trấn tổ chức nhiều đợt tuyên truyền về việc diệt loăng quăng, bọ gậy; không để nước đọng quanh nhà; ngủ mắc màn; phun thuốc khử trung, nhất là những vùng dịch cũ năm ngoái....Nhờ những giải pháp đồng bộ, thực hiện liên tục, đến nay số ca mắc bệnh sốt xuất huyết trên địa bàn rất ít. Bác sĩ Chuyên kho II Lê Thị Quyết Giám đốc Trung tâm Y tế huyện Đông Giang cho hay: “Đối với Trung tâm Y tế Đông Giang thì công tác phòng chống dịch bệnh là công tác luôn được quan tâm thường xuyên. Từ đầu năm đến giờ thì đơn vị đã chủ động trong công tác phòng chống dịch bệnh, đặc biệt là trong mùa dịch như thế này. Hàng quý, hàng tháng đội Y tế dự phòng chủ động đi giám sát dịch tế, nhất là những vùng có ổ dịch vào năm ngoái. Ngoài ra Trung tâm Y tế Đông Giang cũng có công văn, văn bản chỉ đạo các Trạm Y tế xã phối hợp với các địa phương trong công tác phòng chống dịch bệnh. Nếu phát hiện có dịch thì nhanh chóng báo cáo về Trung tâm để có hướng xử lý kịp thời”./.