Tân Hóa nắc chr’val zr’lụ t’huung âng chr’hoong Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình. Coh đâu, zêng da ding ga ving g’lọp đui cơnh chr’đhung đơc đác pậ bhưah. Lalăm a hay, bêl boo ngân, đhanuôr Tân Hoá  nắc ta pr’zước tước toor crâng căh cợ đấc ooy da ding g’đech tuh, zâng lâng đhr’năng ha ul cha cệêt, cr’ay cr’naanh tu đác tuh ga ving, bhrợ tr’pác t’cắt coh đanh t’ngay. Nâu kêi, đhanuôr ơy choh bhrợ đong phao, zập cha nắc doó dzợ xó mút tuh nắc ơy choom ặt ma mông coh đhr’năng boo tuh muy cơnh tệêm ngăn.

        Pa căn Cao Thị Tuyết Nhung, ặt đhị vel Cổ Liêm, chr’val Tân Hoá, chr’hoong Minh Hoá đoọng năl, đong phao nắc pay đoọng bhrợ grăng đớc chr’na đh’năh, pr’đươi pr’dua, tước hân noo boo tuh chô nắc vaih phao trôông dấc đoọng ha zêng pr’loọng đong, g’đech tuh tệêm ngăn. “Hân noo boo tuh pazêng c’moo hay nong bhluch bha bhung đong, căh dzợ đhị ặt g’đech, ha roo, a bhoo lưch ta trâm coh đong, loong lưch. Nắc bhrợ đong dơng nâu đoọng đớc ha roo, a bhoo lâng ma nuyh ặt. Ha dang căh vêy đong dơng nâu nắc cha neh cung căh vêy đoọng ng’cha, xa nập căh vêy đoọng ng’xập, ma nuyh cung căh vêy đhị ặt nắc tơơi đhấc coh da ding ca coong đoọng g’đech tuh.”

       Tước nâu kêi, đhanuôr ặt đhị vel Hữu Tân, chr’val Tân Ninh, chr’hoong Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình căh choom ha vil cr’chăl nâu đhị c’moo hay, zập cha nắc zêng xó mút coh đhr’năng pleng boo ngân, đác hooi hor. Pazêng t’ngay đêếc, pr’loọng đong pa căn Nguyễn Thị Thảo, ặt đhị  vel Hữu Tân, chr’al Tân Ninh ơy pa ghit đớc pr’đươi coh gác đăn bha bhung đong cha groong tuh. Apêê pr’loọng coh đăn đong pa căn Thảo cung t’mêê bhrợ xang bè phao bhưah k’nặ 15 mét vuông, coh dứp pa tệêt 9 thùng phuy ga gooh mặ zâng lâng đợ clợơng 2,5 tấn. Bè dơng nâu nắc zooi pr’loọng đong tệêm ngăn tước a chắc, cr’van bêl boo tuh. Ting cơnh pa căn Nguyền Thị Thảo, c’moo đâu đhanuôr nắc ơy pa ghit cha groong rau căh liêm âng pleng k’tiếc, t’rị k’rọoc bơơn đơơng ặt đhị tệêm ngăn, tớt coh đong đương tuh tước nắc doó dzợ xó tuh cơnh pazêng c’moo hay. “Bhrợ têng đong đng nắc bhrợ đoọng dal, đâh ra văng pr’đươi pr’dua bêl đác tuh mọot nắc đớc coh dal. K’rong pazêng, t’đang acoon, cha châu, a đhi noo tước zooi. Tước quán câl k’rong đớc cha’na, đác âm mơ 1 tuần tước 10 t’ngay, đác nắc câl 10-15 bình.”

       Lêy đhr’nong g’đech tuh cộng đồng âng vel Hữu Tân bơơn ta bhrợ nhâm mâng, t’cooh guyễn Văn Hoan, Chủ tịch UBND chr’val Tân Ninh, chr’hoong Quảng Ninh đoọng năl: “tợơ nâu kêi đhanuôr vêy đhị ặt tệêm ngăn đoọng g’đech boo tuh, đhí boo ngân, đhanuôr doó dzợ k’rang xó mút tuh bhlong”. Đhr’nong đong cha groong tuh âng vel bhươl bơơn ta bhrợ lâng bê tông cốt thép, bhrợ cơnh đong đhr’rơơng, vêy t’nol bê tông pa dzoóc đhr’rơơng ooy dal lâng bha bhung cung bơơn bhrợ lâng bê tông đoọng cha groong đhí a muốt. Đong vêy mặt đoọng ha 200-250 cha nắc, vêy hệ thống k’rong đớc đác, đong vệ sinh lâng zr’lụ za zệê. Chr’năp lơơng âng đong nâu lâh mơ đoọng cha groong tuh nắc dzợ choom đoọng ặt ma mông âng vel bhươl. Nâu đoo nắc đong cha groong boo tuh âng vel bhươl ta bhrợ ga mắc bhlầng tr’nơợp âng đhị Quảng Bình.

      T’cooh Nguyễn Văn Hoan, Chủ tịch UBND chr’val Tân Ninh, chr’hoong Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình moon, pazêng đhr’nong đong tệêm ngăn cha groong boo tuh bơơn lêy nắc đhị zr’lụ pa đhấc k’rong đhanuôr đhị cr’chăl pr’hân. “Pa chô kinh nghiệm tợơ g’luh tuh ga mắc bhlầng c’moo hay, nắc c’moo đâu đhanuôr ơy năl pa ghit, đớc cr’van coh dal, ra văng bêl tuh chô nắc tước ặt đhị đong g’đech tuh âng vel. Pazêng dhr’nong đong vêy ma nuyh t’cooh đhur, p’niên k’tứi nắc đhấc lalăm. Đong g’đech tuh âng vel ơy pa dưr chr’năp liêm, đâh loọng pr’loọng t’pâh đhanuôr tước g’dech bêl đác tuh nong đhậu.”

       Tỉnh Quảng Bình nắc đhị ta luôn zâng lâng rau căh liêm âng boo tuh, bấc vel bhươl đâh ga ving zêng đác tuh. Đác tuh chô đơơh, rệê zih bhlầng bhrợ k’đhap đoọng ha pr’ặt tr’mông âng đhanuôr. Xọoc đâu, cr’nọo bh’rợ cha groong đác tuh, đong phao g’đech tuh pa zưm lâng c’lâng bh’rợ 4 đhị đêếc ơy pa dưr chr’năp liêm, đhanuôr doó lâh k’rang tuh dzợ.

       T’cooh Trần Quang Minh, Phó Chủ tịch UBMT Tổ quốc Việt Nam tỉnh Quảng Bình đoọng năl, coh c’moo đâu, UB MTTQ Việt Nam tỉnh Quảng Bình ơy k’rong bấc c’rơ đoọng zooi bhrợ têng pazêng đhr’nong đong cha groong tuh đoọng ha đhanuôr tệêm ngăn. “Bh’rợ t’đang zooi vêy 2 xa nay nắc đoo, zooi pr’hân bêl dưr vaih tuh bhlong, hr’lang k’tiếc, xang đêếc năc zooi đanh đươnh. K’rong zập đăh c’rơ đoọng vêy đong cha groong tuh ha đhanuôr. MTTQ tỉnh dzợ zooi bhrợ têng đong ặt đoọng ha đhanuôr tợơ lâh boo đhí pa hư zêng, coh đêêc vêy lâng t’vaih bhiệc bhrợ têng cha coh đanh đươnh./.”

Vơi đi nỗi lo chạy lũ

                                Thanh Hiếu/VOV miền Trung

       Năm nay, người dân vùng rốn lũ tỉnh Quảng Bình đã vơi đi nỗi lo chạy lũ nhờ những ngôi nhà chống lũ cộng đồng, nhà chống lũ hộ gia đình, nhà phao nổi kết hợp với phương án “4 tại chỗ”. Những ngôi nhà được xây dựng cao ráo, kiên cố hay những ngôi nhà nổi giúp bà con chủ động ứng phó khi mưa lũ tràn về.

Tân Hoá là xã vùng trũng của huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình. Nơi này, bốn bề là những dãy núi cao được ví như một túi đựng nước khổng lồ. Trước đây, khi mưa lớn, người dân Tân Hóa phải kéo nhau lên bìa rừng hoặc núi cao tránh lũ, đối mặt với đói rét, bệnh tật do nước lũ cô lập kéo dài. Bây giờ, bà con đã xây dựng nhà phao, mọi người không còn phải chạy lũ mà có thể sống chung với lũ một cách an toàn.

        Bà Cao Thị Tuyết Nhung, ở thôn Cổ Liêm, xã Tân Hóa, huyện Minh Hóa cho biết, nhà phao dùng làm kho chứa lương thực, đồ đạc, đến mùa lũ về thì nó trở thành chiếc phao cứu sinh cho cả gia đình tránh lũ an toàn.“Mùa mưa lũ nước những năm trước ngập nhà, không có chổ ở, lúa, ngô bị nước ngâm hết. Phải làm nhà nổi này để chứa lúa, ngô và người ở. Nếu không có nhà nổi thì gạo không có mà ăn, áo quần không có mặc, người không có chổ ở phải di chuyển vào trong núi ở tránh lũ.”

      Cho đến tận bây giờ người dân ở thôn Hữu Tân, xã Tân Ninh, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình vẫn không quên thời điểm này năm ngoái mọi người hớt hải chạy lũ giữa trời mưa như trút nước. Những ngày này, khi trời đổ mưa, gia đình bà Nguyễn Thị Thảo, ở thôn Hữu Tân, xã Tân Ninh đã chủ động kê đồ đạc lên gác trên của ngôi nhà chống lũ. Hàng xóm kế bên nhà bà Thảo cũng vừa hoàn thành chiếc bè phao diện tích gần 15 mét vuông, bên dưới gắn 9 thùng phuy rỗng chịu được trọng lượng 2,5 tấn. Chiếc bè nổi này sẽ giúp gia đình đảm bảo an toàn tính mạng, tài sản khi lũ lớn. Theo bà Nguyễn Thị Thảo, năm nay bà con đã chủ động ứng phó thiên tai, trâu bò được đưa đến chỗ an toàn, ngồi ở nhà cao đợi lũ đến chứ không còn chạy lũ như những năm trước.“Thiết kế nhà phải thiết kế cao để có thể chuẩn bị đồ đạc khi lụt vào thì phải kê gác lên cao. Huy động tất cả, kêu gọi con cháu, anh em lại giúp đỡ kê đồ. Đi ra quán mua đồ dự trữ, mình dự kiến dự trữ 1 tuần đến 10 ngày, dự trữ thêm nước uống, mua khoảng 10-15 bình gì đó để cất.”

      Ngước nhìn ngôi nhà tránh lũ cộng đồng của thôn Hữu Tân được xây dựng kiên cố, ông Nguyễn Văn Hoan, Chủ tịch UBND xã Tân Ninh, huyện Quảng Ninh cho biết: “Từ nay người dân có nơi an toàn để tránh mưa to, gió lớn, bà con không còn vất vả chạy lũ nữa rồi.” Ngôi nhà chống lũ cộng đồng được xây bằng bê tông cốt thép, kết cấu kiểu nhà sàn, có trụ bê tông nâng sàn cao vượt lũ và mái cũng được đổ bê tông để chống bão. Nhà có sức chứa từ 200- 250 người, có hệ thống trữ nước, nhà vệ sinh và khu vực nấu ăn. Điểm đặc biệt của ngôi nhà là ngoài chức năng phòng tránh bão lũ thì bình thường có thể sử dụng để sinh hoạt cộng đồng. Đây là nhà chống bão, lũ cộng đồng có quy mô lớn đầu tiên tại tỉnh Quảng Bình.

      Ông Nguyễn Văn Hoan, Chủ tịch UBND xã Tân Ninh, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình giọng chắc nịch, những ngôi nhà an toàn chống chịu bão, lũ được xem là những điểm sơ tán tập trung quy mô nhỏ, đảm bảo an toàn cho người dân trong lúc nguy cấp.“Rút kinh nghiệm trận lũ lịch sử năm ngoái thì năm nay bà con đã rất cảnh giác, đưa tài sản lên cao hết rồi, chuẩn bị khi lũ lên cao thì sẽ đến nhà cộng đồng để tránh lũ. Những nhà có người già, trẻ em trong phương án phải di dời trước khi lũ đến. Nhà cộng đồng tránh lũ đã phát huy được tác dụng, sẵn sàng mở cửa đón bà con đến tránh trú khi nước lũ dâng cao.”

       Tỉnh Quảng Bình là nơi thường xuyên chịu ảnh hưởng của mưa lũ, nhiều bản làng nhanh chóng bị cô lập khi mưa lũ về. Nước lũ về nhanh, rút chậm gây khó khăn trong sinh hoạt, cuộc sống của bà con. Hiện nay, mô hình nhà chống lũ cộng đồng, nhà phao tránh lũ kết hợp phương án 4 tại chỗ đã phát huy được hiệu quả, bà con vơi đi nỗi lo chạy lũ.

       Ông Trần Quang Minh, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Quảng Bình cho biết, trong năm qua, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Quảng Bình đã huy động được nhiều nguồn đóng góp để hỗ trợ xây dựng những ngôi nhà chống lũ, giúp bà con tránh lũ an toàn.“Công tác kêu gọi hỗ trợ có 2 nội dung đó là cứu trợ khẩn cấp khi mới xảy ra lũ lụt, sạt lở sau đó là hỗ trợ lâu dài, hỗ trợ các địa phương từ các nguồn kêu gọi, vận động. Huy động các nguồn lực có được hỗ trợ xây dựng các nhà chống lũ cộng đồng. MTTQ tỉnh còn hỗ trợ xây dựng nhà cho đồng bào bị thiệt hại do thiên tai, bị ảnh hưởng không chỉ do lũ lụt mà còn có những vùng bị sạt lở, trong đó có cả sinh kế lâu dài./.”