Âi u looih, zâp bêl đong lưch đac, t’cooh Bhriu Tích coh vel A Rơh, chr’val Lăng, chr’hoong Tây Giang năc tươc cậ Gươl âng vel đoọng dzêt đac ch’ngaach chô ooy đong đươi. T’cooh Bhriu Tích truih, bâc c’moo a hay, prang vel A Rơh năc lươt dzêt đac ch’ngai tơợ toọm chô đươi. Đợ đac n’nâu n’jưah buôn vêy bruyh lâng buôn u gooh moot hân noo p’răng xơơt lâng t’căl moot hân noo boo tuh. T’cooh Tích bhui har, nâu câi la lay ă, đha nuôr bhui har tu c’bhuh đac ch’ngaach âi vêy đhị m’pâng vel, pa bhlâng năc coh apêê t’ngay boo tuh ha nua doó dzợ lươt ch’ngai dzêt đac:“L’lăm a hay lươt pay đac ch’ngai bhlâng năc cớ căh lâh ch’ngaach. Nâu câi vêy đac ch’ngaach coh m’pâng vel, đha nuôr lươt pay đac căh muy đăn năc ch’ngaach liêm choom ộm đhị đêêcc. Đha nuôr yêm loom bhlâng.”

Vel A rơh, chr’val Lăng, chr’hoong Tây Giang vêy 108 pr’loọng đong cơnh lâng k’noọ 400 cha năc, bâc năc dha nuôr Cơ Tu. Pr’ăt tr’mông âng dha nuôr za nươr ooy bhrợ ha rêê đhuôch, ăt bhrợ ting đhr’niêng bh’rợ ty đanh. T’cooh Pơloong Glai, trưởng vel A Rơh, chr’val Lăng đoọng năl, đha nuôr coh đâu âi looih lâng bh’rợ ộm đac toọm căh âi ta uh ca jooc. Nâu đoo công năc tu buôn bhrợ cr’ay luônh, ca ay măt… T’cooh Pơloong Glai đoọng năl p’xoọng, tơợ bêl vêy bh’rợ đac ch’ngaach 125lít/h, đha nuôr bhui har bhlâng, zâp ngai zêng ma năl  coh bh’rợ đươi dua c’bơơch, zư lêy c’lang đac. Xooc bh’rợ đac ch’ngaach n’nâu năc âng  Ban Quản trị vel A rơh k’đhơợng lêy, k’đhơợng bhrợ lâng đơơng đoọng đac toong t’ngay ha dum ha đha nuôr đươi dua:“L’lăm a hay, đha nuôr đươi dua đợ đac tơợ toọm căh lâh liêm ch’ngaach, đha nuôr buôn lum cr’ay bhih pa, tă đhăng,ca ay luônh cruối, pa bhlâng năc k’hir. Xooc đâu, đươi vêy máy ra loc đac ch’ngaach, a zi k’đhơợng bhrợ 24/24h, đha nuôr k’rêêm loom đươi dua doó k’pân căh vêy đac, vêy pr’luh cr’ay.”

C’bhuh đơơng đoọng đac ch’ngaach 125lít/h bơơn chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam xay bhrợ tơợ c’moo 2016. Tươc đâu, chr’hoong âi pa lăc k’noọ 20 máy đac ta loc liêmch’ngaach 125 lít/h đhị 19 vel âng 4 chr’val pa zêng: A Vương, A Tiêng, Lăng, Dang lâng 1 trường THPT Võ Chí Công chr’val A Xan cơnh lâng dâng lâh 1000 pr’loọng đha nuôr Cơ Tu đươi dua. Dự án n’nâu bơơn apêê tổ chức phi chính phủ Korean Food for Hungry Intertional ( KFHI) lâng Children of VietNam ( COV) zooi đoọng. t’cooh Nguyễn Thanh Tâm, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl:“Mặt trận zi âi pa zum lâng UBND chr’hoong lâng c’bhuh COV ký gr’hoot bh’rợ xa nay đh’rưah bhrợ têng coh cr’chăl 2019-2020. Đhị bh’rợ xa nay n’nâu, a zi âi p’loon, nhăn muy c’bhuh bâc đoọng ha đha nuôr. Đhêêng cơnh c’bhuh máy ra loc đac n’nâu pa bhlâng hiện đại, bhrợ têng đoọng ha pa zêng vel cơnh đêêc. K’noọ tươc, chr’hoong vêy cơnh pa chăp lêy bhrợ têng c’bhuh máy ra loc đac n’nâu ha pa zêng apêê vel, zr’lụ đha nuôr ăt ma mông coh vel đong chrhoong, tu pa bhlâng liêm choom.”

Đưa nước lọc tinh khiết về với vùng cao Quảng Nam

                                                 Kim Cương+A Lăng Lợi

        Cùng với thực hiện các mục tiêu về phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói giảm nghèo, việc nâng cao chất lượng đời sống cho người dân luôn được chính quyền huyện vùng cao Tây Giang, tỉnh Quảng Nam chú trọng. Một trong những dự án thiết thực được huyện Tây Giang thực hiện là đưa hệ thống nước lọc tinh khiết 125 lít/h về tận thôn bản, góp phần nâng cao sức khỏe cho đồng bào dân tộc thiểu số.

Đã thành thói quen, mỗi khi nhà hết nước ông Bhríu Tích ở thôn A Rớh, xã Lăng, huyện Tây Giang lại đến Gươl của làng để lấy nước lọc tinh khiết về cho cả nhà dùng. Ông Bhríu Tích kể, những năm trước đây cả làng A Rớh phải lội bộ nhiều cây số đường rừng để lấy nước từ khe suối về phục vụ sinh hoạt. Nguồn nước này vừa không hợp vệ sinh lại thường xuyên bị khô hạn trong mùa nắng nóng và đục ngầu vào mùa mưa bão. Ông Tích phấn khởi, nay thì khác rồi, bà con vui mừng vì có hệ thống nước sạch tinh khiết ngay trung tâm làng, nhất là trong những ngày bão lũ vừa qua không còn phải lo chuyện đi xa lấy nước. “Trước đây lấy nước xa lắm lại không đảm bảo vệ sinh. Giờ có nước sạch ngay trung tâm thôn rồi, bà con đi lấy nước không những gần mà nước còn tinh khiết nữa. Nước sạch tinh khiết có thể lấy uống liền. Bà con yên tâm sử dụng và vui mừng lắm.”

Thôn A Rớh, xã Lăng, huyện Tây Giang có 108 hộ với gần 400 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào Cơ Tu. Đời sống của bà con dựa vào nghề làm nương rẫy, sinh hoạt còn mang nặng phong tục tập quán cũ. Ông Pơloong Glai, Trưởng thôn A Rớh, xã Lăng cho biết, bà con nơi đây đã quen với việc uống nước suối chưa qua đun sôi. Đây cũng là nguyên nhân chính gây các bệnh về đường tiêu hóa, đau mắt… Ông Pơloong Glai cho biết thêm, từ khi thôn có công trình nước lọc tinh khiết 125 lít/h, bà con phấn khởi lắm, ai cũng ý thức trong việc sử dụng nước tiết kiệm, giữ gìn công trình. Hiện công trình nước lọc tinh khiết này do Ban Quản trị thôn A Rớh quản lý, vận hành và cung cấp nước cả ngày lẫn đêm cho bà con sử dụng:  “Trước đây bà con sử dụng nguồn nước từ khe sông, suối không đảm bảo, bà con hay gặp những bệnh về da liễu, đường tiêu hóa, đặc biệt là sốt rét. Hiện nay, nhờ có máy lọc nước tinh khiết, chúng tôi vận hành máy 24/24h, bà con yên tâm sử dụng không sợ mất nước, không sợ dịch bệnh.”

Hệ thống nước lọc tinh khiết 125 lít/h được huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam triển khai từ năm 2016. Đến nay, huyện đã lắp đặt gần 20 máy nước lọc tinh khiết 125 lít/h tại 19 khu dân cư/thôn của 4 xã gồm: A Vương, A Tiêng, Lăng, Dang và 1 điểm trường THPT Võ Chí Công ở xã A Xan với khoảng trên 1000 hộ đồng bào dân tộc thiểu số được dùng nước sạch. Dự án này được các tổ chức phi chính phủ  Korean Food for Hungry International (KFHI) và Children of VietNam (COV) hỗ trợ. Ông Nguyễn Thanh Tâm, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết: “Mặt trận chúng tôi tiến hành phối hợp với UBND huyện và tổ chức COV ký kết chương trình thỏa thuận hợp tác trong giai đoạn 2019-2020. Qua Chương trình ký kết đó, chúng tôi đã tranh thủ, xin được một nguồn lực khá lớn cho bà con. Riêng hệ thống máy lọc nước này rất hiện đại, phục vụ cho cả một làng như thế. Sắp tới, huyện có hướng sẽ tính toán lắp đặt hệ thống máy lọc nước này cho toàn bộ các thôn, khu dân cư trên địa bàn huyện, bởi vì rất hiệu quả./.”