X'ră: NGUYỄN VĂN BÌNH

K’bhúh nghệ nhân, diễn viên ma nuýh Cor chr’hoong Bắc Trà My lâng lấh 30 cha nắc cóh xa nập văn hoá truyền thống ơy đơơng chô ooy phố Hội apêê bh’rợ bha lầng pazêng: pa căh apêê tr’cọ x’nưl, ba boóch, pa căh xa nập truyền thống; tâm goong, n’toong chiing, pa căh apêê cha ớh ty đanh, j’niêng cr’bưn lâng pa căh, pa câl apêê pr’đươi vel đong.

Ting cơnh Trung tâm Thông tin xúc tiến Du lịch Quảng Nam, k’bhúh nghệ nhân, diễn viên acoon cóh Cor âng chr’hoong Bắc Trà My ơy vêy rau ra văng ghít liêm. Tiết mục độc tấu n’jưk đhêl lâng đấu chiing cha chríh, pr’hay bhrợ t’mooi kiêng lêy bhlầng. Bh’rợ pa căh cớ apêê bh’rợ sinh hoạt zập bêl âng ma nuýh Cor cơnh clóh cha néh, ring ha roo cung t’pấh bấc t’mooi ting bhrợ têng. Chr’nắp bhlầng, tợơ bêl ơy chếêc năl, zập cha nắc t’mooi zêng bơơn muy pr’hêl dân dã cơnh bơr pêê khúc a tao căh cợ bơr pêê bệê a cuốt bhrợ tợơ a vị đếêp cóh ha rêê bhrợ bấc t’mooi kiêng bhlầng. pazêng apêê pr’đươi pa câl cơnh tinh dầu quế Trà My, a lắc zệê tợơ ha roo, a băng goóh, cha néh ha rêê… zêng pa câl đấh bhlầng. T’coóh Chris Kirtey, muy cha nắc t’mooi tợơ k’tiếc k’ruung Úc đoọng năl:

Hội An nắc đhị x’rịa cóh g’lúh lướt du lịch âng cu đhị Việt Nam. Lêy apêê cha ớh văn hoá acoon cóh Cor, a cu kiêng bhlầng. Múa chiing  goong lâng đấu chiing nắc rau pr’hay bhlầng. Apêê pr’đươi tợơ crâng k’coong âng apêê cha chríh bhlầng, sáp ong mr’cơnh lâng đhêl chuốh ha dợ nắc vêy bấc đong g’dớ mr’cơnh lâng đhêl chuốh ha dợ nắc vêy bấc pr’đươi liêm choom.

Ting pấh trình diễn lâng k’bhúh nhân nhân, diễn viên acoon cóh Cor âng chr’hoong Bắc Trà My, nghệ nhân Dương Trinh nắc moon, cung cơnh apêê acoon cóh lơơng, ma nuýh Cor vêy bấc chr’nắp văn hoá lalay ha dợ nắc căh lấh n’năl pậ bhứah cóh đhanuôr. Bơơn ngành văn hoá t’váih pr’đợơ đoọng chô trình diễn pa căh t’mooi lêy đhị phố cổ Hội An nắc muy vinh dự bhlầng lâng ma nuýh Cor. Nghệ nhân Dương Trinh xay moon:

Zập acoon cóh zêng vêy pazêng chr’nắp văn hoá lalay. Chr’nắp lalay bhlầng âng ma nuýh Cor nắc boóp p’rá, pr’hát x’nul, đh’riêng chiêng goong, n’jưl đhêl, pa căh apêê j’niêng lơơng. Vinh dự bhlầng nắc t’ngay đâu a cu bơơn trình diễn, pa căh chr’nắp văn hoá acoon cóh Cor âng zi tước lâng t’mooi ha dợ pa bhlầng nắc du lịch bha lang k’tiếc. A cu lalua rơơm nắc bh’rợ cơnh đâu bơơn tổ chức ta luôn lấh mơ đoọng zập acoon cóh cơnh a zi bơơn vêy c’lâng bh’rợ pa dưr, zư đớc zập chr’nắp văn hoá ơy k’nặ bil pất, đoọng zư lêy đanh mâng lâng ha dưr lấh mơ.

Bh’rợ “T’ngay Văn hoá zập acoon cóh tỉnh Quảng Nam đhị phố cổ Hội An” bơơn bhrợ têng g’lúh tr’nợơp mọot c’xêê 6/2017 cóh bh’rợ Festival C’cir Quảng Nam lâng “Ha dưm văn hoá Cơ Tu” ơy chroi k’rong đơơng t’pấh t’mooi chắp kiêng ooy muy pr’đươi du lịch t’mêê, cha chríh. Bêl tợơp ha pruốt Mậu Tuất nâu, k’bhúh nghệ nhân, diễn viên apêê acoon cóh Cor chr’hoong Bắc Trà My bhrợ têng trình diễn nắc ha dưm thứ 5 lâng rau pa zưm bhrợ têng bhlưa apêê đơn vị k’đhợơng lêy lâng pazưm bhrợ têng, zúp zooi cơnh Tổ chức Cứu trợ- pa dưr bha lang k’tiếc (FIDR)-Nhật Bản, ma nuýh chụp ảnh Réhahn, zr’lụ đhêy ặt Anantara, UBND chr’hoong Bắc Trà My lâng ting cơnh Trung tâm Thông tin Xúc tiền Du lịch Quảng Nam, apêê bhrợ têng liêm ta níh, chuyên nghiệp. T’coóh Nguyễn Hai, Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin Xúc tiền Du lịch Quảng Nam đoọng năl:

Tơợ c’moo 2018, a zi đớc bh’rợ nâu nắc t’ngay bhiệc bhan văn hoá zập acoon cóh Quảng Nam. Mọot 14 âm lịch zập c’xêê, Hội An a zi  bhrợ têng ha dưm phố cổ lâng t’ngay 15 âm lịch nắc a zi  bhrợ têng bh’rợ văn hoá nâu. Acu lêy, pr’đoọng bhlầng nắc đhanuôr acoon cóh Cor ting pấh crêê t’ngay Tết Nguyên Tiêu tợơp ha pruốt tu cơnh đếêc bấc ơl đhanuôr ting pấh lêy, t’mooi zập tợơ tooi chô ooy phố cổ lâng apêê kiêng bhlầng, nắc liêm choom bhlầng đoọng xay pa căh văn hoá Cor, chroi k’rong liêm bh’rợ du lịch đoọng ha phố cổ.

Lâng rau trình diễn ting g’lúh âng apêê nghệ nhân, diễn viên Cơ Tu, Cor moọt ha dưm tr’cuôl zập c’xêê đhị Hội An, Ban bhrợ têng moon đớc nắc t’đang rau ting pấh âng zập acoon cóh a đhi noo tiêu biểu âng zr’lụ Việt Bắc lâng Tây Nguyên. Rau đâu nắc lêy đơơng chô rau pr’hay t’mêê đoọng ha t’mooi tước lâng phố cổ. Cóh ha y, “T’ngay Văn hoá zập acoon cóh tỉnh Quảng Nam đhị phố cổ Hội An” nắc bh’rợ  biểu diễn k’rong pazêng âng apêê nghệ nhân, diễn viên blo tợơ apêê chr’hoong Tây Giang, Bắc Trà My, Nam Trà My lâng Phước Sơn lâng zập acoon cóh Cơ Tu, Cor, Ca Dong lâng Bhnoong. Apêê vel đong xoọc pr’hân ra văng pa choom đoọng đơơng tước phố cổ pazêng tiết mục liêm chr’nắp bhlầng âng acoon cóh đay bhrợ têng đoọng ha t’mooi lêy./.

ĐƯA VĂN HÓA COR XUỐNG PHỐ

Sau cộng đồng Cơ Tu ở các huyện Đông Giang, Tây Giang, nam giang, đúng vào dịp tết Nguyên tiêu- Rằm tháng Giêng mới đây, cộng đồng người Cor ở huyện vùng cao Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam đã mang về phố cổ Hội An những nét văn hóa truyền thống đặc sắc phục vụ du khách.

Đoàn nghệ nhân, diễn viên người Cor huyện Bắc Trà My với trên 30 người trong trang phục văn hóa truyền thống đã mang về phố Hội các hoạt động chính gồm: trình diễn các nhạc cụ, dân ca, biểu diễn trang phục truyền thống; múa cồng chiêng, tái hiện các trò chơi dân gian, tập quán sinh hoạt và trưng bày quảng bá, bán các sản phẩm địa phương.

Theo Trung tâm Thông tin Xúc tiến Du lịch Quảng Nam, đoàn nghệ nhân, diễn viên dân tộc Cor của huyện Bắc Trà My đã có sự chuẩn bị rất chu đáo. Tiết mục độc tấu đàn đá và đấu chiêng rất lạ, hấp dẫn tạo sự phấn khích đối với du khách. Việc tái hiện hoạt động sinh hoạt thường nhật của người Cor như giã gạo, sàng thóc cũng đã thu hút khá nhiều du khách tham gia trải nghiệm. Đặc biệt, sau khi tham gia trải nghiệm, mỗi du khách đều được tặng một món quà dân dã như đôi ba khúc mía hay vài chiếc bánh sừng trâu làm từ gạo nếp rừng đã khiến du khách rất thích thú. Hầu hết các mặt hàng bày bán như tinh dầu quế Trà My, rượu gạo lúa rẫy, măng khô, gạo rẫy… đều bán rất nhanh. Ông Chris Kirtey, một du khách đến từ nước Úc cho hay:

“Hội An là điểm cuối cùng trong chuyên du lịch của tôi ở Việt Nam. Chứng kiến sinh hoạt văn hóa dân tộc Cor, tôi rất phấn khích. Múa cồng chiêng và đấu chiêng là điệu nhảy dân gian tuyệt vời. Các sản phẩm, sản vật từ rừng núi của họ rất lạ, sáp ong giống như sỏi đá nhưng lại có nhiều tác dụng, thật tuyệt vời”.

Cùng tham gia trình diễn với đoàn nghệ nhân, diễn viên dân tộc Cor của huyện Bắc Trà My, nghệ nhân Dương Trinh cho rằng, cũng như các dân tộc thiểu khác, người Cor có rất nhiều nét văn hóa riêng biệt, đặc sắc nhưng hiếm khi biết đến một cách rộng rải trong công chúng. Được ngành văn hóa tạo điều kiện để về trình diễn phục vụ du khách tại phố cổ Hội An là một vinh dự và dịp may hiếm có của cộng đồng người Cor. Nghệ nhân Dương Trinh bày tỏ:

“Mỗi dân tộc đều có những đặc trưng văn hóa riêng. Đặc trưng đặc biệt nhất của người Cor vẫn là ngôn ngữ, âm nhạc, giai điệu tiết tấu cồng chiêng, đàn đá, tái hiện các phong tục tập quán khác. Thật vinh dự là hôm nay tôi được trình diễn, giới thiệu bản sắc văn hóa dân tộc Cor của chúng tôi đến với du khách, mà nhất là khách du lịch quốc tế. Tôi thật sự mong muốn là sự kiện như thế này được tổ chức thường xuyên hơn để các dân tộc thiểu số như chúng tôi có cơ hội khôi phục, duy trì các bản sắc văn hóa đã bị mai mọt, nhằm giữ gìn bền lâu và phát triển hơn”.

Sự kiện “Ngày Văn hóa các dân tộc thiểu số tỉnh Quảng Nam tại phổ cổ Hội An” được tổ chức lần đầu tiên vào tháng 6.2017 trong khuôn khổ Festival Di sản Quảng Nam với “Đêm văn hóa Cơ Tu” đã góp phần mang đến sự thích thú cho du khách về một sản phẩm du lịch mới lạ. Dịp đầu xuân Mậu Tuất này, đoàn nghệ nhân, diễn viên dân tộc Cor huyện Bắc Trà My tổ chức trình diễn đã là đêm thứ 5 và việc phối hợp tổ chức giữa các đơn vị chủ quản và phối hợp, tài trợ như Tổ chức Cứu trợ - Phát triển quốc tế Nhật Bản (FIDR), nhiếp ảnh gia Réhahn, khu nghỉ dưỡng Anantara, UBND huyện Bắc Trà My và Theo Trung tâm Thông tin Xúc tiến Du lịch Quảng Nam rất nhịp nhàng, cách thức tổ chức thực hiện đi vào bài bản, chuyên nghiệp. Ông Nguyễn Hai, Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin Xúc tiến Du lịch Quảng Nam cho hay:

“Từ năm 2018, chúng tôi gọi sự kiện này là ngày Hội văn hóa các dân tộc thiểu số Quảng Nam. Cứ vào ngày 14 âm lịch hằng tháng, Hội An chúng tôi tổ chức đêm phố cổ và ngày 15 âm lịch thì chúng tôi tổ chức sự kiện ngày văn hóa này. Tôi nghĩ, rất may mắn là đồng bào dân tộc Cor của huyện Bắc Trà My đã trình diễn đúng vào dịp tết Nguyên tiêu đầu xuân nên rất đông bà con, du khách về phổ cổ tham quan và họ rất phấn khích, tham gia hưởng ứng, đã quảng bá rất tốt cho văn hóa Cor, góp phần làm phong phú thêm sản phẩm du lịch cho phố cổ”.

Ngoài sự trình diễn luân phiên của nghệ nhân, diễn viên Cơ Tu, Cor vào đêm rằm hàng tháng tại Hội An, Ban Tổ chức dự kiến mời gọi sự tham gia của các dân tộc anh em tiêu biểu khu vực Việt Bắc và Tây Nguyên. Chính điều này sẽ đem lại sự hấp dẫn mới cho du khách khi đến với phổ cổ. Sắp tới, sự kiện “Ngày Văn hóa các dân tộc thiểu số Quảng Nam tại Hội An” sẽ là chương trình biểu diễn tổng hợp của các nghệ nhân, diễn viên đến từ các huyện Tây Giang, Bắc Trà My, Nam Trà My và Phước Sơn với các thành phần dân tộc Cơ Tu, Cor, Cadong và Bhnoong. Các địa phương đang khẩn trương chuẩn bị tập luyện để có thể đem đến phổ cổ những tiết mục đặc sắc nhất của dân tộc mình phục vụ du khách./.