Pô Ban, pô đào dưr pô liêm, p’cắh moon hân noo ha’pruốt ơy tước. Đhị râu p’răng t’ngay ha’pruốt, đợ vel đông zr’lụ k’coong ch’ngai Tây Bắc liêm cắh dzợ cơnh, lâng đợ đhr’nông đông đh’rơơng cha’tốp ngói bhrông đhị râu pr’hoọm laliêm âng pô Đào, pr’hoọm bhoọc laliêm âng pô Mơ, pô Mận. Tơợ bêl đhanuôr bơơn trực tiếp pấh bhrợ ooy bh’rợ du lịch cóh vel đông, râu liêm pr’hay cóh vel mường ting bhrợ padưr liêm chr’nắp lấh mơ, cắh ha mơ choom ha vil lơi lâng ta’mooi vêy g’lúh lướt moót lưm lêy ooy  đâu.

  “Acu cắh ơy bool lướt lêy đhị mưy vel đông k’coong ch’ngai n’đoo cơnh đâu. Acu pa bhlâng kiêng ắt lưm zâp ngai lâng lêy năl văn hoá. Acu nắc ơy bơơn lêy năl bấc râu, bơơn lêy đhanuôr cóh đâu ắt mamung ha cơnh, lêy crâng dading, kruung đác lâng a’chim a’đhắh cóh vel đông. Acu cung ơy cha cha lâng lêy cha xơợng đợ ch’na đh’nắh âng vel đông, c’la đông k’rang lêy đoọng ha zi, azu nắc ơy cha lâng boọl bệch hi’dưm nua. Cám ơn tu vêy đơơng đoọng ha zi đợ râu liêm chr’nắp nâu.”

Nắc râu cr’noọ xay moon âng amoó Nicola Robeet, pân’đil ta’mooi tước pấh đắh k’tiếc k’ruung Anh bêl bơơn lướt lêy chi’ớh đhị 2, 3 vel đông văn hoá du lịch đhị zâp tỉnh zr’lụ Tây Bắc. Cắh mưy amoó Nicola Robeer, nắc bấc lêy apêê ta’mooi, hân đhơ cóh cr’loọng k’tiếc k’ruung cắh cậ cóh bha’lang k’tiếc nắc zêng vêy zr’nưm cr’noọ lêy xơợng chắp kiêng bêl bơơn pa zưm ắt đh’rứah lâng đhanuôr cóh vel đông.

Năl gít du lịch cộng đồng nắc râu bh’rợ du lịch pr’hay chr’nắp đhị Tây Bắc, đợ c’moo hanua, zâp vel đông cóh zr’lụ nâu nắc ơy bhrợ padưr lâng xay bhrợ Đề án padưr pa’xớc zâp vel bhươl văn hoá du lịch, lâng cr’noọ bh’rợ zâp c’moo hơnh déh lâng bhrợ têng 20-30% lâng pazêng đợ ta’mooi chô lêy cóh vel đông. Cơnh Điện Biên-zr’lụ k’tiếc vêy pa zêng c’cir chiến thắng Điện Biên Phủ đh’ar cóh bha’lang k’tiêc, đh’rứah lâng bấc pr’hoọm văn hoá acoon cóh liêm chr’nắp nắc ơy đấh padưr pa’xớc râu du lịch cộng đồng p’têết pazưm lâng lịch sử. Cr’chăl xay bhrợ nắc lêy đợ râu liêm choom hơnh déh. T’coóh Đoàn Văn Chì, Phó giám đốc Sở văn hoá-Thể thao lâng Du lịch tỉnh Điện Biên đoọng năl: “Cr’chăl đâu lấh k’zệt c’moo, ta’lưm hay k’noọ 50 c’moo chiến thắng Điện Biên Phủ, ngành nắc ơy xay moon đoọng ha tỉnh k’rong bhrợ ooy zâp vel bhươl văn hóa đoọng padưr pa’xớc du lịch. G’lúh nâu, tỉnh ơy k’rong bhrợ padưr 8 bha ar pa’tơ văn hoá. Ooy lấh k’zệt c’moo zư lêy lâng padưr bhiệc t’pấh du lịch chô tước zâp vel đông văn hoá, azi nắc lêy nâu đoo nắc bh’rợ lêy k’rang padưr pa’xớc. Nắc, azu ơy xay moon đoọng ha tỉnh t’bhlâng bhrợ padưr 10 bha ar pa’tơ văn hoá dzợ. Xoọc đâu zâp bha ar pa’tơ văn hoá nâu nắc ơy vêy đợ râu tơợp bhrợ têng. Azi rơơm kiêng xang bêl zâp bản văn hoá nâu nắc ơy k’rong bhrợ ting cơnh c’lâng bh’rợ nắc chrooi pa’xoọng zăng pậ ooy bhiệc t’pấh ta’mooi chô lêy chi’ớh cóh Điện Biên.”

Vêy 30 acoon cóh đhi noo ắt mamung zr’nưm, Yên Bái cung lêy pay padưr pa’xớc du lịch cộng đồng-mưy râu bh’rợ du lịch t’mêê cóh Việt Nam nắc mưy ooy đợ bh’nơơn pr’đươi du lịch chr’nắp âng tỉnh. Tơợ bh’nơơn pr’đươi du lịch cộng đồng tr’nơợp c’moo 2005 đhị vel Ngòi Tu, chr’val Vũ Linh, chr’hoong Yên Bình lâng 10 pr’loọng pấh bhrợ, tước đâu xang lấh 10 c’moo bhrợ têng, du lịch cộng đồng nắc ơy padưr pa’xớc đhộ bhứah cóh zâp vel đông cắh mưy padưr dal pr’ắt tr’mung ha đhanuôr cóh vel đông, nắc dzợ chrooi đoọng zư lêy lâng padưr pa’xớc chr’nắp liêm truyền thống âng đhanuôr zâp acoon cóh.

Amoó Hoàng Thị Loan, acoon cóh Thái, pr’loọng đhanuôr bhrợ du lịch cóh vel Sà Rèn, chr’val Nghĩa Lợi, thị xã Nghĩa Lộ, tỉnh Yên Bái đoọng năl, ting lêy 1 c’xêê pr’loọng đông amoó vêy k’dâng 100 g’lúh ta’mooi chô ặt cha, bếch đhêy, lêy chi’ớh. Chô tước ooy đâu, ta’mooi nắc bơơn chấc lêy năl đợ j’niêng cr’bưn, lưm lêy đợ crâng dading, kruung đác cóh đâu, bơơn lêy pấh lâng đhanuôr cơnh cha’bêết ha’room, xoót ha’roo, bơơn âm cha zâp râu ch’na pr’âm a’yêm cóh vel đông cơnh a’vị đêệp 4 pr’hoọm, zâp râu lêệ la t’priêng lâng bhơi r’véh cóh crâng, bơơn hát múa hi’dưm bhiệc bhan lâng đhanuôr zâp acoon cóh. Amoó Hoàng Thị Loan moon: “Nắc mưy pr’loọng đông bhrợ du lịch cộng đồng, azi cung ơy t’bhlâng chấc lêy lâng zư đợc đợ râu ch’na đh’nắh a’yêm âng acoon cóh đoọng xay moon lâng ta’mooi bêl apêê chô lưm lêy lâng pr’loọng đông. Zâp râu ch’na đh’nắh acoon cóh Thái âng zi moon zr’nưm bơơn ta’mooi cóh vel đông chắp kiêng, bấc râu liêm chr’nắp bhrợ đoọng ha pêê.”

Mưy râu bhui har đoọng lêy, ta’mooi lướt lêy chi’ớh đơơng chô bấc râu bh’nơơn liêm choom lâng nắc c’lâng lướt liêm crêê âng zr’lụ Tây Bắc, ha dợ ooy c’moo 2017, zr’lụ Tây Bắc nắc bhrợ t’bhứah tước 3 ooy pazêng 5 đơn vị homestay Tả Van Giáy 1, nắc vel Tả Van Giáy, chr’val Tả Van, chr’hoong Sa Pa, Lào Cai; bha’nụ homestay chr’val Mai Hịch cóh vel Hịch 2, chr’val Mai Hịch, chr’hoong Mai Châu, Hoà Bình; Dao homestay cóh vel Nặm Đăm, chr’val Quản Bạ, tỉnh Hà Giang.

T’coóh Đặng Xuân Phong, Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai, vel đông bhrợ têng c’moo du lịch k’tiếc k’ruung 2017 đoọng năl: “Năl gít du lịch nắc ngành kinh tế bha’lâng, Lào Cai nắc ơy bhrợ padưr bh’rợ. Ooy đâu, azi nắc pazưm ooy đắh padưr pa’xớc zâp bh’nơơn pr’đươi du lịch chr’nắp cóh vel đông tỉnh Lào Cai, cơnh du lịch cộng đồng, du lịch p’têết pazưm lâng lêy lướt cóh dading k’coong, du lịch đhị ma bhưy chr’nắp, du lịch truíh k’ruung Hồng lâng tỉnh cóh zr’lụ Tây Bắc. Xoọc đâu, azi cung xoọc bhrợ têng cớ đhị zr’lụ Sa Pa, bhrợ t’bhứah pa’xoọng k’tiếc, lêy chô padưr váih thị xã Sa Pa ting c’lâng ơy bơơn Thủ tướng đoọng bhrợ padưr bh’rợ nâu.”

Lâng đhanuôr zâp acoon cóh zr’lụ Tây Bắc, hân noo ha’pruốt nắc hân noo âng đơơng bấc râu tin đươi, bhui har t’mêê, đoọng xang nặc nắc t’bhlâng đoàn kết, đh’rứah padưr đợ văn hoá acoon cóh âng zâp acoon cóh đoọng padưr pa’xớc nhâm mâng zâp râu du lịch cộng đồng lâng ặt zư ta’mooi ch’ngai đăn ặt chi’ớh./.

Du lịch Tây Bắc cất cánh vào xuân

                                                                    ( Thu Thùy)

Trong nắng xuân, những bản làng vùng cao Tây Bắc đẹp mê hoặc, với những mái nhà sàn ngói đỏ chen giữa sắc thắm của hoa Đào, màu trắng tinh khôi của hoa Mơ, hoa Mận. Từ khi người dân được trực tiếp tham gia vào hoạt động du lịch ở địa phương qua mô hình du lịch cộng đồng, vẻ đẹp của bản mường càng được chắp cánh bay cao, bay xa, đọng mãi trong lòng mỗi du khách khi có dịp ghé thăm.

“Tôi chưa từng được trải nghiệm đến một địa phương vùng cao nào như thế này bao giờ. Tôi thích được tiếp xúc mọi người và khám phá văn hóa. Tôi đã được mở mang rất nhiều thứ; được thấy cách mà con người nơi đây sinh sống; được ngắm nhìn thiên nhiên và cảnh vật cũng như động vật địa phương. Tôi cũng đã dùng bữa tối và trải nghiệm ẩm thực của địa phương; chủ nhà thì rất quan tâm chăm sóc chúng tôi; chúng tôi đã ăn và đã say cùng họ tối qua. Cảm ơn vì đã mang đến cho chúng tôi những trải nghiệm này”.

Đây là cảm nhận của chị Nicola Robeet, nữ du khách đến từ nước Anh khi được tham quan, trải nghiệm một số bản văn hóa du lịch tại các tỉnh khu vực Tây Bắc. Không riêng chị Nicola Robeet, mà phần lớn các du khách, kể cả khách quốc tế và trong nước đều có chung cảm giác thích thú, hứng khởi khi được hòa mình cùng nhịp sống và sắc màu văn hóa của người dân bản địa.

Xác định du lịch cộng đồng là loại hình du lịch hấp dẫn tại Tây Bắc, những năm qua, các địa phương trong khu vực đã xây dựng và triển khai Đề án phát triển các bản văn hóa du lịch, với mục tiêu mỗi năm đón và phục vụ 20 đến 30% tổng lượng khách du lịch đến địa phương. Điển hình như Điện Biên – vùng đất có quần thể di tích chiến thắng Điện Biên Phủ chấn động địa cầu, cùng nhiều bản sắc văn hóa dân tộc độc đáo đã sớm phát triển loại hình du lịch cộng đồng gắn với lịch sử. Quá trình triển khai đã cho thấy những hiệu quả đáng mừng. Ông Đoàn Văn Chì, Phó giám đốc Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch tỉnh Điện Biên cho biết: “Cách đây hơn chục năm, nhân dịp kỷ niệm 50 năm chiến thắng Điện Biên Phủ, ngành đã tham mưu cho tỉnh đầu tư vào các bản văn hóa để phát triển du lịch. Dịp đó, tỉnh đã đầu tư xây dựng 8 bản văn hóa. Qua hơn chục năm duy trì và phát huy việc thu hút khách du lịch đến các bản văn hóa, chúng tôi thấy đây chính là mô hình cần quan tâm phát triển. Cho nên, chúng tôi đã tham mưu cho tỉnh tiếp tục xây dựng 10 bản văn hóa nữa. Hiện nay các bản văn hóa này đã có những khởi động. Chúng tôi hy vọng sau khi các bản văn hóa này đầu tư theo đúng kế hoạch thì sẽ góp phần không nhỏ vào việc thu hút khách du lịch đến với Điện Biên.”

Có 30 dân tộc anh em chung sống, Yên Bái cũng chọn phát triển du lịch cộng đồng - một loại hình du lịch còn khá mới ở Việt Nam là một trong những sản phẩm du lịch đặc trưng của tỉnh. Từ sản phẩm du lịch cộng đồng đầu tiên năm 2005 tại thôn Ngòi Tu, xã Vũ Linh, huyện Yên Bình với 10 hộ tham gia, đến nay sau hơn 10 năm hoạt động, du lịch cộng đồng đã phát triển rộng khắp các địa phương có tiềm năng về cảnh quan và giá trị văn hóa trên địa bàn tỉnh với gần 120 hộ làm du lịch cộng đồng. Theo người dân ở đây, du lịch cộng đồng không chỉ nâng cao đời sống vật chất cho bà con thôn bản, mà còn góp phần bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị truyền thống độc đáo của đồng bào các dân tộc.

  Chị Hoàng Thị Loan, dân tộc Thái, hộ dân làm du lịch ở bản Sà Rèn, xã Nghĩa Lợi, thị xã Nghĩa Lộ, tỉnh Yên Bái cho biết, bình quân 1 tháng, gia đình chị có khoảng 100 lượt khách đến ăn, nghỉ, tham quan. Đến đây, du khách được tìm hiểu những tập quán, thăm thú cảnh quan thiên nhiên, được trực tiếp tham gia cấy lúa, gặt lúa, được thưởng thức các món ăn đặc sắc của địa phương như: xôi màu ngũ sắc, các loại thịt sấy và rau rừng; được hát, múa và đắm say trong vòng xòe đêm hội với đồng bào các dân tộc. Chị Hoàng Thị Loan nói: “Là một hộ gia đình làm du lịch cộng đồng, chúng tôi cũng đã cố gắng tìm tòi và lưu giữ những món ăn ẩm thực của dân tộc để giới thiệu với du khách khi họ đến thăm gia đình và thăm thôn bản. Các món ăn dân tộc Thái của chúng tôi nói chung được du khách rất hài lòng, để lại nhiều ấn tượng”.

Một tin vui cho thấy du lịch cộng đồng đang mang lại hiệu quả và là hướng đi đúng của vùng Tây Bắc, khi trong năm 2017, khu vực Tây Bắc mở rộng có tới 3 trong tổng số 5 đơn vị homestay của Việt Nam đạt danh hiệu giải thưởng ASEAN, bao gồm, Cụm homestay Tả Van Giáy 1 (Làng Tả Van Giáy, xã Tả Van, huyện Sa Pa, Lào Cai); Cụm homestay xã Mai Hịch (Xóm Hịch 2, xã Mai Hịch, huyện Mai Châu, Hòa Bình); Dao homestay (Thôn Nặm Đăm, xã Quản Bạ, tỉnh Hà Giang). 
        Ông Đặng Xuân Phong, Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai, địa phương đăng cai tổ chức Năm Du lịch quốc gia 2017 cho biết: “Xác định du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn, Lào Cai đã xây dựng đề án. Trong đó, chúng tôi tập trung vào phát triển các sản phẩm du lịch đặc trưng, đặc hữu trên địa bàn tỉnh Lào Cai, như du lịch cộng đồng, du lịch gắn với chinh phục đỉnh núi cao, du lịch mạo hiểm, du lịch tâm linh, du lịch dọc sông Hồng cùng với tỉnh trong khu vực Tây Bắc. Hiện nay, chúng tôi cũng đang quy hoạch lại khu vực Sa Pa, mở rộng thêm diện tích, tiến tới sẽ nâng thành thị xã Sa Pa theo chủ trương đã được Thủ tướng đồng ý cho phép xây dựng Đề án này”.

        Với đồng bào các dân tộc vùng Tây Bắc, mùa xuân là mùa mang đến nhiều niềm tin, niềm vui mới, để rồi họ sẽ tiếp tục đoàn kết, cùng nhau phát huy những nét văn hóa độc đáo của các dân tộc để phát triển bền vững loại hình du lịch cộng đồng và níu chân du khách gần xa./.