Vel du lịch vel bhươl Ta Lang, chr’val Bha Lêê chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam ăt truih c’lâng Hồ Chí Minh ma bhuy chr’năp. Đhị đâu dzợ zư đơc bâc c’leh văn hóa Cơ Tu liêm pr’hay cơnh bh’rợ bhrợ t’vaih tr’coó xa nul: a luôt, n’jưl tâm bhreh, taanh dzăc,… T’mooi tươc đâu bơơn ting pâh lâng đha nuôr đâc ooy crâng bơơn bhơi r’veh, đêêh a băng, lươt ta ha tuc, uh bhrợ đợ ch’na ty đanh âng đha nuôr Cơ Tu coh Gươl. Cơnh lâng apêê t’mooi kiêng chơơc t’bơơn năl, choom lươt truih toọm Ch’lang lâng ra kit, moọng lêy tran đac R’cung, căh cậ tươc lêy boọng hâm A Xoò lâng lướt xe đạp truih c’lâng Trường Sơn. Nâu đoo năc đhị bha lâng coh Ta Lang n’jưah âi looih n’jưah t’mêê t’mô cơnh lâng t’mooi ch’ngai đăn. A noo Nguyễn Công Khanh, ăt coh tỉnh Thừa Thiên Huế đoọng năl, a cu z’zăng lêy liêm pr’hay bêl tr’nơơp đâc tươc đâu:“ Moon bhlâng azi âi chơơc năl l’lăm coh mạng lêy coh đâu vêy muy homestay lâng bêl tươc đâu a cu lêy crêê cơnh a cu pa chăp l’lăm. Đha nuôr côh đâu công dzợ ăt đợ đhr’nong đong ty a hay cơnh coh vel bhươl da ding ca coong, moon pa zum công dzợ bơơn zư đơc c’leh ty đanh, râu liêm pr’hay. Tu cơnh đêêc acu lêy z’zăng u looih. Tu cơnh đêêc tươc đâu a cu pa bhlâng kiêng.”

Bêl tươc ha dum, t’mooi bơơn hr’luc a đay lâng bhr’ươr pr’hat Cơ Tu, tân tung da dă coh tang Gươl  lâng đhị râu ngoop ngap âng crâng ca coong. Ting đha nuôr Cơ Tu, tân tung da dă năc râu pa căh ha loom kiêng t’bhlâng c’rơ lâng chăp hơnh plêêng k’tiêc. Đhị zr’lụ du lịch vel bhươl Ta Lang xooc vêy 5 đong đh’rơơng đhêy ăt ha t’mooi, muy đhị buôn pa câl pr’hêl ha t’mooi. Zâp zr’lụ đhêy ăt zêng bơơn bhrợ têng, ra pă bhrợ liêm crêê cơnh văn hóa âng ma nưih Cơ Tu. Ha dang t’mooi bêch ha dum năc đoọng 70 r’bhâu đồng/ha dum/cha năc; muy hun ch’na năc tơợ 50 tươc 150 rbhâu đồng/cha năc. T’cooh Alăng Sen, Trưởng vel Ta Lang đoọng năl, xang bêl cán bộ coh vel ting pâh lơp pa choom đoọng n’đăh c’lâng pa dưr du lịch vel bhươl crâng đac lâng ng’cơnh k’đhơợng lêy, bhrợ têng du lịch, nâu câi prang vel đh’rưah bhrợ du lịch đh’rưah zư lêy lâng tr’pác râu liêm choom đh’rưah:“ Azi vêy lâh 30 cha năc ting pâh bhrợ pa zêng ma nưih tân tung da dăn, ma nưih k’đơơng t’mooi, ơ uh z’zêệ, pa choom t’mooi pănh p’nanh, đạp xe. Đha nuôr công lươt pa bhrợ ha rêê cơnh c’xu, n’đhang bêl vêy tmooi năc apêê ting pâh bhrợ dự án zêng chô pa bhrợ đoọng ha t’mooi.”

Vel du lịch vel bhươl Ta Lang bơơn Viện Pa dưr Châu Á, dự án Trường Sơn Xanh âng Cơ quan Pa dưr quốc tế Hoa Kỳ zooi đoọng lâng Hội Du lịch vel bhươl Việt Nam zooi đoọng năc bơơn pa đơp đoọng ha vel Ta Lang bhrợ têng  moọt x’ría c’moo 2019. T’cooh Lê Hoàng Linh, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl, chính quyền chr’hoong âi k’rong bhrợ pa dưr cơ sở hạ tầng, bhrợ pa liêm c’lâng c’tôch, Gươl âng vel đoọng đương hơnh t’mooi. Ting t’cooh Linh, pr’đhang bh’rợ du lịch vel bhươl chroi đoọng bhrợ pa dưrr cớ văn hóa Cơ Tu. Nâu đoo bơơn lêy năc c’lâng pa dưr nhâm mâng ha dưr dal pr’ăt tr’mông âng đha nuôr, chroi đoọng pa dưr tr’mông tr’meh vel đong:“ A zi công vêy c’lâng pa dưr, bhrợ t’vaih đợ bh’nơơn âi vêy l’lăm âng đha nuôr, coh đêêc vêy đợ bh’nơơn bhrợ t’vaih tơợ a din, tơợ crâng. A zi công pa dưr cớ liêm  đhr’niêng bh’rợ âng đha nuôr, đoọng đơơng âng chr’năp pa dưr liêm dợ văn hóa, pa dưr du lịch./.

Du lịch cộng đồng Ta Lang-

Điểm đến hấp dẫn của miền núi Quảng Nam

                                                               PV Phương Cúc/VOV miền Trung

Tại huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam, cách dựa vào văn hóa Cơ Tu để phát triển du lịch xanh mà không làm mất đi bản sắc bản địa đã thu hút nhiều khách du lịch. Du khách đến đây được chào đón nhiệt tình theo cách riêng của người Cơ Tu.

Làng du lịch cộng đồng Ta Lang, xã Bha Lêê huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam nằm trên trục đường Hồ Chí Minh huyền thoại. Nơi đây còn lưu giữ nhiều nét đẹp văn hóa dân tộc Cơ Tu như nghề chế tác và trình diễn các loại hình nhạc cụ độc đáo như: sáo 3 lỗ, đàn cò, đàn bầu 2 dây, đan lát, dệt thổ cẩm,… Du khách tới đây được người dân dẫn lên rừng hái rau, bẻ măng, xuống suối bắt cá, hay tự tay chế biến những món ăn truyền thống của đồng bào Cơ Tu. Với những du khách ưa khám phá, có thể xuôi dòng Ch’lang bằng bè tre, chiêm ngưỡng thác R’cung trắng xóa, hay thăm địa đạo Axoo và đạp xe trải nghiệm cung đường Trường Sơn. Đây là điểm nhấn khiến những ai đã đến trải nghiệm ở Ta Lang cảm thấy thích thú. Anh Nguyễn Công Khanh, ở tỉnh Thừa Thiên Huế cho biết, mình khá ấn tượng khi lần đầu đặt chân tới Ta Lang:"Thực chất tụi mình có tìm hiểu trước trên mạng thấy ở đây có một homstay và khi đến đây mình thấy giống như trong đầu tưởng tượng. Người dân ở đây vẫn ở những nhà cổ xưa như những nhà bản vùng cao, nói chung vẫn còn giữ được nét truyền thống, không khí trong lành nên mình cảm thấy khá thân thuộc. Nên khi tới đây mình rất thích."

Khi màn đêm buông xuống, du khách được hòa mình vào làn điệu dân ca “Dụm cây”, vui cười trong điệu múa Tân tung dă dặ dưới ánh trăng vùng cao, trước sân nhà Gươil. Theo đồng bào Cơ Tu, điệu múa này thể hiện sự mạnh mẽ, khát vọng chinh phục vũ trụ và đón đợi ơn trời đất. Tại khu du lịch sinh thái Ta Lang hiện có 5 nhà sàn lưu trú cho khách, một quầy lễ tân có bán các sản phẩm đặc trưng của địa phương. Mỗi không gian nhà lưu trú được thiết kế giàu màu sắc văn hóa của người Cơ Tu. Nếu khách ngủ qua đêm trả phí mỗi người 70 ngàn đồng/đêm; mỗi suất ăn từ 50 đến 150 ngàn đồng. Ông A Lăng Sen, Trưởng thôn Ta Lang cho biết, bây giờ cả làng cùng làm du lịch: "Chúng tôi có hơn 30 người tham gia dịch vụ bao gồm người múa, dẫn khách, nấu ẩm thực, hướng dẫn khách bắn nỏ, đạp xe đạp. Bà con vẫn đi làm bình thường, sản xuất, đi nương, đi rẫy, nhưng khi có khách thì những người tham gia làm dự án đều về phụ vụ khách."

Làng du lịch sinh thái cộng đồng Ta Lang được Viện Phát triển châu Á, Dự án Trường Sơn Xanh của Cơ quan Phát triển quốc tế Hoa Kỳ tài trợ và Hội Du lịch cộng đồng Việt Nam hỗ trợ chính thức đã bàn giao cho cộng đồng làng Ta Lang đưa vào khai thác và phục vụ du khách vào cuối năm 2019. Ông Lê Hoàng Linh, Phó Chủ tịch UBND huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết, chính quyền huyện đã đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, nâng cấp đường giao thông, nhà Gươl của thôn để đón tiếp du khách. Theo ông Linh, mô hình du lịch sinh thái cộng đồng góp phần đánh thức, khôi phục văn hóa Cơ Tu. Đây được xem là hướng phát triển bền vững nâng cao sinh kế của bà con, góp phần phát triển kinh tế địa phương:"Chúng tôi cũng định hướng khôi phục, tạo ra những sản phẩm truyền thống của bà con, trong đó có những sản phẩm làm ra từ dệt, thổ cẩm, từ những nguyên liệu của bà con địa phương như lâm sản từ rừng. Chúng tôi cũng phục dựng nguyên bản sản xuất của bà con như thế, để mang tính chất khôi phục giá trị văn hóa, phát triển du lịch./."