Nguyễn Thảo, PV Đài P’rá Việt Nam xay truíh rau la lua n’nâu đhị chr’val zr’lụ 3 pa bhlâng zr’nắh k’đháp Đăk Jơ Ta, chr’hoong Mang Yang.

  Pr’loọng đong a noo Ngứp nắc muy cóh pazêng pr’loọng đong đharứt pa bhlâng cóh cr’noon Đê Bơ Tưk, chr’val Đăk Jơ Ta, chr’hoong Mang Yang. N’năl tước ooy t’nôm vặ 25 ức đồng, cr’chăl chroót pa chô mơ 15 c’moo, lâng đợ zên lãi ếp mơ 3% cóh muy c’moo đoọng manuýh đharứt bhrợ đong ắt, a noo Ngứp ta moóh tổ vặ zên âng cr’noon đoọng nhăn vặ zên. Hân đhơ cơnh đêếc, a noo vêy apêê xay moon nắc UBND chr’val cắh loon p’xoọng pr’loọng đong a noo ooy t’nooi pr’loỌng đong đharứt, tu cơnh đêếc nắc cắh choom vặ zên. Nắc tơợ c’moo 2016 tước nâu cơy pr’loọng đong 4 cha nắc nắc dzợ ắt cóh đhr’nong đong zir zrắh, xa pợ lang t’clắh tôn lứch ma tr’téc vêy ta nhăn tơợ pr’loọng đong n’lơơng. A noo Ngứp prá: “Hân noo boo nắc lứch dzếp dzong, tôn lứch ma tr’téc, đinh công hư lứch. Tu a cu cắh vêy ta xay moon nắc pr’loọng đong đharứt, apêê đoo cắh đoọng acu vặ. Ha dang vặ nắc vặ lâng zên lãi bấc lấh mơ, bơơn ta xay moon pr’loọng đong đharứt nắc doọ lấh bấc. Bha ar xay moon pr’loọng đong đharứt ơy ta bhrợ, nắc dzợ ắt cóh chr’val”.

Bêl pr’loọng đong đharứt n’năl xa nay bh’rợ nắc cắh bơơn vặ zên nắc bấc pr’loọng đong n’lơơng cắh n’năl xa nay n’nâu. A moó Đinh Thị Ban, c’la pr’loọng đong đharứt cóh cr’noon Bông Pim, chr’val Đăk Jơ Ta xay moon, a moó cắh bơơn lêy xơợng vêy apêê lướt xay xa nay nắc pr’loọng đong đharứt choom vặ zên đoọng bhrợ đong ắt. Tu cơnh đêếc, tr’nơớp c’moo 2017, bêl n’niên k’coon thứ 2, kiêng vêy đong ắt nhâm mâng, a moó Ban nắc vặ zên lãi 20 ức đồng âng muy pr’loọng đong k’van cóh cr’noon, lâng đợ zên lãi bấc pa bhlâng: “Vặ zên bhrợ têng đong ắt nắc ađoo trưởng thôn cắh xay moom. Cắh n’năl chêếc bhrợ têng cơnh ooy nắc lướt vặ tơợ quán. 20 ức, zập c’moo bil tước 4 ức zên lãi. Acu n’năl vặ cơnh đêếc bấc zên lãi, nắc apêê đoo đoọng a đay vặ cơnh đêếc nắc liêm choom pa bhlâng. Hân noo a rong, acu pay tơợ 1 tước 2 xe đoọng chroót vr’vai. Chroót xang nắc vặ cớ đoọng câl ch’néh. Hân noo a băng nắc lướt đéh a băng đoọng câl ch’néh”.

Bông Pim lâng Đê Bơ Tưk nắc 2 bhươl cr’noon đharứt pa bhlâng âng chr’val zr’lụ 3 Đăk Jơ Ta. Đhị đâu, vêy k’zệt đhr’nong đong ma zir hư, tơ rắh ha ruôi, cắh nhâm mâng. Hân đhơ cơnh đêếc, cóh t’nooi pazêng pr’loọng đong đharứt bơơn vặ zên đoọng bhr’lậ, bhrợ t’mêê đong ắt, cắh vêy đhơ nớc âng pazêng pr’loọng đong n’nâu.

Xay moon bh’rợ cắh đớc apêê n’nâu ooy xa nay đoọng vặ zên, t’coóh Phạm Đức Minh, trưởng phòng tín dụng, Ngân hàng Chính sách Xã hội đhị chr’hoong Mang Yang xay moon, n’đắh ngân hàng cắh vêy bh’rợ ch’mêết lêy hân đoo đoọng xay moon đợ pr’loọng đong đharứt vêyb cr’noọ vặ zên. Ch’mêết lêy, xay moon, xrặ bhrợ t’nooi pr’loọng đong đharứt vêy cr’noọ nắc vêy ta pazao đoọng ooy chính quyền cơ sở. Tu cơnh đêếc, bh’rợ lơi apêê n’nâu nắc tu cán bộ vel đong cắh ơy ch’mêết lêy ghít. Vêy cơnh cậ, bấc pr’loọng đong nắc ắt cóh t’nooi vặ, ha dzợ tu chính quyền cơ sở bhrợ k’zíh cóh bh’rợ xay moon, ch’mêết lêy nắc căh vêy ta đoọng zên vặ. Rau la lua, tước nâu cơy, chr’hoong Mang Yang đhiệp đoọng ha 13/154 pr’loọng đong đharứt ting cơnh xa nay bh’rợ. T’coóh Phạm Đức Minh prá: “Cóh bhươl cr’noon vêy ban nhân dân cr’noon zúp zooi đhanuôr bhrợ đong ắt, nắc bhrợ têng k’zíh, tu cơnh đêếc ngân hàng cắh choom đoọng vặ zên. Cóh c’moo ahay 30 đhr’nong đong, nắc đhiệp đoọng vặ 8 đhr’nong đong. Ngân hàng lum zr’nắh k’đháp nắc tu vel đong xay bhrợ k’zíh. Chr’val bhrợ têng đề án, đoọng ooy tỉnh ch’mêết lêy lâng đoọng ooy ngân hàng đoọng vặ. Ngân hàng cắh lướt ch’mêết lêy, nắc đoo bêl vêy t’nooi nắc ngân hàng ch’mêết lêy”.

Tước nâu cơy, bh’rợ xay bhrợ xa nay bh’rợ Quyết định 33 âng Thủ tướng Chính phủ ooy xa nay zúp zooi đong ắt đoọng ha manuýh đharứt cóh cr’chăl c’moo 2015- 2020 nắc k’nặ tước 1 pâng c’xêê c’moo, ha dzợ prang tỉnh Gia Lai đhiệp đoọng mơ 940 cóh lấh 4.400 manuýh vặ, nắc đhiệp mơ 1/5 cr’noọ bh’rợ. Pa bhlâng, đợ chr’hoong đoọng m’bứi nắc đợ chr’hoong vêy đợ pr’loọng đong đharứt bấc cơnh Mang Yang, Đăk Đoa, Krông Pa, Phú Thiện. T’coóh Nguyễn Hữu Mặc, Trưởng phòng Lao động, Thương binh lâng Xã hội chr’hoong Mang Yang xay moon, đh’rứah lâng chính quyền xay bhrợ cắh lấh liêm choom, cắh ch’mêết lêy zập đợ pr’loọng đong đharứt, nắc đợ zên đoọng vặ mơ 25 ức đồng công muy rau tu đớc k’zíh: “25 ức nắc cắh ơy zập đoọng bhrợ đong ắt. Zên vặ pa bhlâng m’bứi, căh choom xay bhrợ bh’rợ ga mắc, nắc apêê đoo cắh cậ. Pr’loọng đong đharứt cắh vêy zên đoọng p’xoọng đoọng bhrợ đhr’nong đong liêm nhâm lấh mơ. Vặ tơợ 40 tước 50 ức, pr’loọng đong đharứt p’xoọng tơợ 3 tước 10 ức nắc liêm choom”.

Quyết định 33 nắc chính sách liêm crêê, tu cắh muy zúp zooi manuýh đharứt vêy pr’đơợ đoọng pa dưr dal rau liêm crêê âng pr’ắt tr’mông, ting n’nắc nắc dzợ zúp zooi k’rơ pa bhlâng đoọng ha 2 xa nay bh’rợ âng k’tiếc k’ruung ooy bh’rợ pa xiêr đharứt lâng bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê. Ha dang cắh vêy loon đơớh đợ bh’rợ bhr’lậ rau zr’nắh k’đháp xoọc dưr váih, chính sách liêm crêê n’nâu cắh bơơn tước ooy bấc pr’loọng đong đharứt đhị vel đong./.

Gia Lai: Người nghèo khó tiếp cận vốn vay hỗ trợ nhà ở

Thực hiện Quyết định 33/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Chính sách hỗ trợ nhà ở đối với người nghèo giai đoạn 2015-2020 (hay còn gọi là Chương trình 167 giai đoạn 2), tỉnh Gia Lai triển khai Quyết định 455/QĐ-UBND (gọi tắt là Đề án 455) với mục tiêu hỗ trợ vốn giúp 4438 hộ nghèo sửa chữa, xây mới nhà ở, từng bước ổn định cuộc sống, tiến tới thoát nghèo bền vững. Tuy nhiên, nhiều bất cập trong quá trình thực hiện tại cơ sở khiến người nghèo khó lòng tiếp cận vốn vay. Nguyễn Thảo, phóng viên Đài TNVN phản ánh thực tế trên tại xã vùng 3 đặc biệt khó khăn Đăk Jơ Ta, huyện Mang Yang:

Gia đình anh Ngứp là một trong những hộ nghèo nhất ở làng Đê Bơ Tưk, xã Đăk Jơ Ta, huyện Mang Yang. Biết đến gói vay 25 triệu, kỳ hạn 15 năm, với mức lãi suất thấp 3%/ năm để người nghèo xây nhà ở, anh Ngứp liên hệ với tổ vay vốn của làng để vay tiền. Thế nhưng, anh được thông báo, UBND xã chưa kịp bổ sung gia đình vào danh sách hộ nghèo, nên không đủ điều kiện vay. Kết quả, từ 2016 đến nay, gia đình 4 người vẫn phải tránh nắng đụt mưa trong căn nhà tạm thưng bằng những tấm tôn rách, xin được từ hàng xóm. Anh Ngứp buồn rầu:“Mùa mưa thì ướt hết nhà cửa, tôn rách bay hết, đinh hư hỏng hết. Do mình không có hộ nghèo, người ta không cho mình vay. Nếu vay thì phải vay lãi suất cao hơn, có hộ nghèo thì đỡ hơn. Chứng nhận hộ nghèo mới làm rồi, nhưng vẫn ở trong xã.

Trong khi hộ nghèo biết thông tin nhưng không vay được vốn thì có nhiều hộ khác không biết thông tin để vay. Chị Đinh Thị Ban, chủ một hộ nghèo ở làng Bông Pim, xã Đăk Jơ Ta, cho biết, chị chưa bao giờ được phổ biến thông tin là người nghèo có thể vay tiền xây nhà. Vì vậy, đầu năm 2017, khi chuẩn bị sinh đứa con thứ 2, cần nhà ở ổn định, chị Ban đã phải vay lãi 20 triệu đồng của một nhà giàu trong làng, với lãi suất cao: “Vay tiền làm nhà thì trưởng thôn không thông báo. Không biết phải xoay sở như thế nào thì phải đi mượn tiền quán. 20 triệu, mỗi năm mất 4 triệu tiền lãi. Mình biết vay như vậy là rất cao, nhưng họ cho mình vay như vậy là tốt lắm rồi. Mùa mì, mình lấy 1 đến 2 xe để trả bớt cho họ. Trả lại mượn tiếp để mua gạo ăn. Mùa măng thì bẻ măng bán mua gạo.”

Bông Pim và Đê Bơ Tưk là 2 làng nghèo nhất của xã vùng 3 Đăk Jơ Ta. Tại đây, có hàng chục ngôi nhà dột nát, chưa đảm bảo. Thế nhưng, trong danh sách các hộ được vay vốn sửa, xây mới nhà, không có tên các hộ này.

Lý giải việc bỏ lọt đối tượng vay, ông Phạm Đức Minh, trưởng phòng tín dụng, Ngân hàng Chính sách Xã hội chi nhánh huyện Mang Yang cho biết, phía ngân hàng không hề có cuộc khảo sát nào để đánh giá số lượng hộ nghèo có nhu cầu vay vốn. Rà soát, bình bầu, lập danh sách hộ nghèo có nhu cầu vay hoàn toàn được giao phó cho chính quyền cơ sở. Do đó, việc bỏ sót đối tượng là do cán bộ địa phương chưa rà soát kỹ lưỡng. Thậm chí, nhiều hộ đã nằm trong danh sách vay, nhưng vì chính quyền cơ sở chậm trễ trong đánh giá, thẩm định nên đã không được giải ngân kịp thời. Thực tế, đến nay, huyện Mang Yang mới giải ngân cho 13/ 154 hộ nghèo vay vốn theo chương trình. Ông Phạm Đức Minh nói: “Dưới thôn có ban nhân dân thôn hỗ trợ người dân làm nhà, nhưng triển khai chậm nên ngân hàng không đủ điều kiện giải ngân. Năm ngoái 30 căn, mà giải ngân chỉ được 8 căn. Ngân hàng vướng mắc ở chỗ địa phương triển khai chậm quá. Xã xây dựng đề án, đưa lên tỉnh duyệt và triển khai xuống ngân hàng cho vay. Ngân hàng không đi rà soát, mà sau khi có danh sách thì ngân hàng tiến hành rà soát.

Đến nay, việc triển khai Quyết định 33 của Thủ tướng Chính Phủ về Chính sách hỗ trợ nhà ở đối với người nghèo giai đoạn 2015-2020 đã qua gần 1 nửa thời gian, nhưng toàn tỉnh Gia Lai giải ngân được 940/ 4438 trường hợp, tức là mới được 1/5 con số mục tiêu. Đáng chú ý, những huyện có tỷ lệ giải ngân thấp lại là các huyện có tỷ lệ hộ nghèo cao như Mang Yang, Đăk Đoa, Krông Pa, Phú Thiện. Ông Nguyễn Hữu Mặc, Trưởng phòng Lao động, Thương binh và Xã hội huyện Mang Yang cho rằng, bên cạnh chính quyền cơ sở tắc trách, không cập nhật đúng số lượng hộ nghèo, thì hạn mức vay chỉ 25 triệu đồng cũng là một lý do để chậm trễ: “25 triệu thì chưa đủ làm nhà. Vốn vay ít quá, không làm được việc lớn nên họ không vay. Hộ nghèo không có bù thêm, góp vào để làm cho ngôi nhà khang trang. Vay 40 đến 50 triệu, hộ nghèo bỏ ra 3 đến 10 triệu thì khả thi.”

Quyết định 33 là một chính sách nhân văn vì không những giúp người nghèo có điều kiện nâng cao chất lượng cuộc sống, mà còn hỗ trợ đắc lực cho 2 chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới. Nếu không có những điều chỉnh kịp thời, khắc phục những bất cập đang xảy ra, chính sách nhân văn này sẽ không đến được với rất nhiều hộ nghèo ở địa phương./.