Lâng bh’rợ zúp zooi đhanuôr acoon cóh ha dưr cóh pr’ặt tr’mông, m’jứah pa xiêr bh’rợ xăl đoọng, pa câl, đoọng vặ k’tiếc đhị zr’lụ ch’ngai  bha dăh, UBND chr’val Hà Bầu, chr’hoong Đăc Đoa, tỉnh Gia Lai ơy xay bhrợ cr’nọo bh’rợ pa tệêt pa zưm đhị bhrợ têng bhlưa pr’loọng đong ma nuýh a duôn lâng pr’loọng đong acoon cóh. Xoọc tr’nợơp, cr’noọ bh’rợ nâu ơy bơơn pazêng bh’nơơn zăng liêm choom.

         Pr’loọng đong t’coóh Rơ Lan Bak, ặt đhị vel Weh, chr’val Hà Bầu, chóh cà phê cóh đhăm bhươn bhứah lấh 1ha. Nắc tu chóh m’ma cà phê vối ty, p’lêê căh vêy boong tráu, bh’nơơn ếp, tu cơnh đếêc zập c’moo pr’loọng đong t’coóh nắc đơơng chô lấh 10 ức đồng. Lêy bấc đhanuôr pa zưm bhrợ têng lâng pr’loọng đong a đhuốc zêng vêy đơơng chô  bh’nơơn dal lấh, t’coóh Bak nắc k’đươi chính quyền lêy, ký bha ar pa tệêt pa zưm bhrợ têng đhị 20 c’moo lâng pr’loọng đong t’coóh Nguyễn Văn Hà ặt đhị vel 5, chr’val Mang Yang, đoọng bơơn zúp zooi phân bón, m’ma lâng ting pa choom cơnh chóh bhrợ.

        Nắc đhị 3 c’moo t’tun đếêc, bhươn cà phê ơy đanh c’moo âng pr’loọng đong t’coóh Bak ơy bơơn xăl lâng 800 t’nol a moọt liêm t’viêng, lêy đơơng chô lấh 1 tấn cr’liêng cóh hân noo tr’nợơp, t’coóh Bak bhui  har: Lalăm a hay đong cu chóh cà phê nắc bh’nơơn đơơng chô ếp bhlầng, nắc lêy pa zưm bhrợ têng lâng a đhi Hà, a đoo zooi m’ma lâng t’nool chóh a moọt, phân bón. Tợơ t’ngay bhrợ đh’rứah lâng a đhi Hà nắc bh’nơơn vêy đơơng chô  dal lấh. Lalăm a hay cu chóh cà phê căh bhrợ chóh râu rị, tr’mông pr’loọng đong ting k’đháp zr’nắh. tước bêl gr’họot chóh bhrợ a moọt nắc ơy ha dưr liêm, c’moo ha y rơơm vêy bh’nơơn dal lấh mơ dzợ đoọng ng’pa zay bhrợ têng lấh mơ, c’moo đâu nắc bơơn pếêh 1 tấn cr’liêng a moọt, c’moo ha y nắc rơơm vêy tước 3 tấn.”

        Đhị chr’val Hà Bầu ơy vêy 29 cặp pr’loỌng  đong pa zưm bhrợ têng lâng tước k’zệt hecta t’nơơm chr’nóh. Pazêng apêê pr’loọng đong đhanuôr acoon cóh vêy k’tiếc ha dợ căh zập zên bhrợ têng, căh ơy choom bhrợ. Ha dợ apêê a đhuốc nắc choom bhrợ hết, k’tiếc nắc m’bứi.

        Bêl pa tệêt pa zưm, apêê pr’loọng đong nắc  ký gr’họot cóh bha ar r’pặ trách nhiệm, bh’nơơn đơơng chô âng zập đăh ting cơnh lêy cha mệêt âng chính quyền vel đong. N’đhơ t’mêê bơơn xay bhrợ bơr pêê c’moo đâu, ha dợ pazêng apêê pr’loọng đong đhanuôr acoon cóh zêng vêy bh’nơơn tệêm ngăn. Pr’loọng đong a đhuốc cung doó chếêc vặ k’tiếc đoọng bhrợ têng ha dợ nắc cung vêy bơơn zên.

        A noo Nguyễn Tấn Long, ặt đhị chr’val Hà Bầu đoọng năl, đươi vêy pa tệêt pazưm, zập c’moo a noo nắc vêy bh’nơơn k’zệt ức đồng: “Lalăm a hay, bhươn nâu nắc k’tiếc crêê ta lơi, k’tiếc crâng. Cóh t’tun đâu a cu lêy apêê lơi cung ta uốh xợơng, nắc pa tệêt pazưm lâng a dêi Khi đoọng tal chóh cà phê, vêy đơơng chô bh’nơơn ha mị pr’loọng đong. Tợơ ơy bhrợ nắc k’đươi chr’hoong lâng nhà nước zúp zooi zên đoọng k’rong chóh chr’nóh, zập c’moo bơơn lấh 100 ức đồng, căh dáp lâng zên k’rong bhrợ têng nắc pa đớp đoọng ha dêi cung lấh 30 ức đồng dzợ.”

        Vêy muy đhr’năng lalua đhị Gia Lai nắc, đhanuôr acoon cóh vêy bấc k’tiếc bhrợ têng, ha dợ c’năl bhrợ têng liêm choom năc căh lấh choom. Tợơ đhr’năng căh zập zên bhrợ têng, bhrợ têng cắh vêy đơơng chô bh’nơơn, vêy ngai nắc đoọng vặ k’tiếc đanh đươnh căh cợ pa câl lâng chr’nắp ếp. Râu đâu bhrợ váih đhr’năng bấc pr’loọng đong lướt bhrợ thuê đoọng ha pân lơơng nắc đhị đhăm k’tiếc âng đay.

        Đhị chr’hoong Đắc Đoa, dáp tước x’rịa c’moo 2015, ơy  vêy lấh 400ha k’tiếc nông nghiệp âng đhanuôr acoon cóh vel đong crêê ta xăl đoọng. Tu cơnh đếêc, cr’nọo bh’rợ pa tệêt pa zưm đhị chr’val Hà Bầu căh muy zúp zooi đươi dua lứch apêê pr’đợơ liêm choom đhị đếêc nắc xoọc tr’nợơp lêy k’đhợơng đhr’năng pa câl k’tiếc bhrợ cha đhị apêê zr’lụ vel đong.

        Tợơ pazêng râu liêm choom nắc đoo, t’coóh Nguyễn Hữu Thọ, Bí thư Huyện uỷ Đắc Đoa, rơơm kiêng cr’noọ bh’rợ nâu nắc zooi bhrợ váih pazêng đhăm clung pậ bhứah, pazêng hợp tác xã nông nghiệp cóh ha y: “Azi ơy đươi dua cr’noọ bh’rợ nâu đoọng pa dưr bh’nơơn bhrợ têng k’tiếc âng đhanuôr acoon cóh lâng đoọng bhrợ têng ha bh’rợ pa dưr kinh tế, ta bil ha ul pa xiêr đha rựt moon zazưm đhị zr’lụ đhanuôr acoon cóh. A zi lêy cr’noọ bh’rợ nâu dzợ vêy muy pr’đợơ liêm choom lấh mơ nắc k’đươi t’pấh bấc pr’loọng đong pa tệêt pa zưm đh’rứah bhrợ têng đoọng bhrợ váih clung pậ bhứah lâng t’hước tước bhrợ t’váih hợp tác xã nông nghiệp cơnh t’mêê đhị zr’lụ  vel bhươl âng đhanuôr acoon cóh.”

        Tợơ pazêng bh’nơơn xoọc tr’nợơp, cr’nọo bh’rợ pa tệêt pa zưm bhrợ têng bhlưa pr’loọng đong a đhuốc lâng pr’loọng đong đhanuôr acoon cóh đhị chr’hoong Đắc Đoa tỉnh Gia Lai căh muy zooi pr’loọng đong đha rựt âng đhanuôr acoon cóh pa dưr kinh tế, pa xiêr đhr’năng pa câl k’tiếc, ha dợ nắc pr’đợơ đoọng tệêm ngăn pr’ặt tr’mông, chroi k’rong ta bil ha ul pa xiêr đha rựt đhị vel đong./.

Gia Lai: Liên kết hộ Kinh-dân tộc thiểu số,

điểm sáng trong phong trào xóa đói giảm nghèo

                                                                                                 ( VOV4)

Với mục tiêu hỗ trợ bà con người dân tộc thiểu số vươn lên phát triển kinh tế, đồng thời hạn chế việc chuyển nhượng, cho thuê đất ở vùng sâu, vùng xa, UBND xã Hà Bầu, huyện Đắc Đoa, tỉnh Gia Lai, đã triển khai mô hình liên kết sản xuất giữa hộ người Kinh và hộ đồng bào dân tộc thiểu số. Bước đầu, mô hình này đã đạt được những kết quả khả quan.

  Gia đình ông Rơ Lan Bak, ở làng Weh, xã Hà Bầu, canh tác cà phê trên mảnh vườn hơn 1ha. Nhưng vì trồng giống cà phê vối cũ, quả thưa, nhỏ, năng suất thấp, nên mỗi năm ông chỉ thu về hơn chục triệu đồng. Thấy nhiều bà con liên kết sản xuất với hộ người Kinh đều có lợi nhuận cao hơn, ông Bak mạnh dạn nhờ chính quyền địa phương chứng kiến, ký văn bản liên kết 20 năm với hộ Nguyễn Văn Hà ở thôn 5, xã Mang Yang, để được hỗ trợ phân bón, giống và nhân tiện học hỏi kỹ thuật canh tác.

Chỉ sau 3 năm, vườn cà phê già cỗi của gia đình ông Bak đã được thay thế bằng 800 trụ tiêu xanh mướt, hứa hẹn cho 1 tấn quả bói trong vụ đầu, ông Bak không giấu được niềm vui: “Hồi xưa nhà mình trồng cà phê thì thu nhập thấp cho nên hợp đồng với em Hà hỗ trợ cây, trụ tiêu, phân bón. Từ ngày làm chung với em Hà thì thu nhập cao hơn, đỡ hơn. Hồi xưa mình làm cà phê thì không có gì, gia đình càng ngày càng khổ. Đến khi hợp đồng làm tiêu thì càng ngày càng phát triển, năm tới thì mong nó thu nhiều hơn nữa để mình có sức mình làm, năm nay thì thu được 1 tấn tiêu, năm tới thì mong là thu được 3 tấn tiêu".

Tại xã Hà Bầu đã có 29 cặp hộ đang liên kết sản xuất với nhau hàng chục hecta cây trồng. Hầu hết các hộ đồng bào dân tộc thiểu số có đất thì thường thiếu vốn, hạn chế về cách thức, kỹ thuật canh tác. Còn hộ người Kinh có tất cả những điều kiện ấy, nhưng ít đất.

Khi liên kết với nhau, các hộ sẽ ký với nhau văn bản thỏa thuận phân chia trách nhiệm, lợi nhuận của từng bên theo sự giám sát, làm chứng của chính quyền địa phương. Mặc dù mới được triển khai vài năm nay, nhưng hầu hết các hộ đồng bào dân tộc thiểu số đều có thu nhập ổn định. Hộ người Kinh cũng không phải đi thuê đất mà vẫn có nguồn thu.

Anh Nguyễn Tấn Long, ở xã Hà Bầu, cho biết, nhờ liên kết, mỗi năm anh có thu nhập thêm hàng chục triệu đồng: “Trước đây, vườn này là đất bỏ hoang, đất rừng. Sau này tôi thấy bỏ hoang cũng phí nên liên kết với chú Khi để phát đi trồng cây cà phê cho kinh tế phát triển giữa hai gia đình. Sau khi làm thì nhờ huyện và nhà nước hỗ trợ vốn để đầu tư cho cây phát triển, mỗi năm thu hoạch hơn 100 triệu, trừ chi phí thì giao cho chú được cỡ hơn 30 triệu”.

Có một thực tế tại Gia Lai là, bà con dân tộc thiểu số có nhiều đất sản xuất, tuy nhiên trình độ canh tác chưa cao, chưa biết cách tổ chức sản xuất. Từ việc thiếu vốn, canh tác thiếu hiệu quả, một bộ phận có xu hướng cho thuê đất dài hạn hoặc chuyển nhượng với giá rẻ. Điều này dẫn tới tình trạng nhiều hộ đã phải đi làm thuê trên chính mảnh đất cũ của mình.

Tại huyện Đắc Đoa, tính đến cuối 2015, đã có hơn 400 ha đất nông nghiệp của người dân tộc thiểu số địa phương bị chuyển nhượng. Bởi vậy, mô hình liên kết hộ tại xã Hà Bầu không những giúp tận dụng tối đa các nguồn lực tại chỗ mà còn bước đầu ngăn chặn tình trạng chuyển nhượng đất sản xuất tại các vùng quê.

Từ những lợi đơn lợi kép đó, ông Nguyễn Hữu Thọ, Bí thư Huyện ủy Đắc Đoa, kỳ vọng mô hình này sẽ giúp hình thành những cánh đồng mẫu lớn, những hợp tác xã nông nghiệp trong tương lai: “Chúng tôi đã vận dụng mô hình này để phát huy hiệu quả khai thác đất của đồng bào và để phục vụ cho nhiệm vụ phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo nói chung ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Chúng tôi thấy mô hình này còn có một tiềm năng hơn nữa là vận động nhiều hộ liên kết với nhau để tạo nên cánh đồng lớn và tiến tới hình thành hợp tác xã nông nghiệp kiểu mới ở khu vực nông thôn trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số”.

Từ những kết quả bước đầu, mô hình liên kết hộ người Kinh và đồng bào dân tộc thiểu số tại huyện Đắc Đoa, tỉnh Gia Lai, không những giúp hộ nghèo dân tộc thiểu số phát triển kinh tế, hạn chế tình trạng chuyển nhượng đất, mà còn là cơ sở để ổn định sản xuất, góp phần xóa đói giảm nghèo tại địa phương./.