Đhanuôr lâng pr’zớc chắp dadêr! Cóh 5 c’moo chô ooy đâu, m’bứi bhlâng zập c’moo đhị Gia Lai dưr váih lấh 100 vụ án, lâng k’nặ 200 bị cáo nắc ta đhâm c’mor. Pa bhlâng, cóh cr’chăl ahay, cóh t’pâl t’ngay, đhị đậu dưr váih 2 vụ án lêệng c’chêết manuýh nắc ađoo bhrợ bh’rợ n’lất lâng manuýh crêê ta pa hư nắc lứch p’niên x’dơơr. Rau đâu, đoọng lêy c’bhúh bhrợ bh’rợ n’lất xa nay nắc đợ ta đhâm c’mor p’niên x’dơơr đhị Gia Lai vêy đhr’năng dưr váih k’rơ.

  Cóh ha dum t’ngay 10/12/ c’moo ahay, Nguyễn Thị Thu Thảo, học sinh lớp 11 A4, trường THPT Mạc Đĩnh Chi, thị trấn Chư Pắh, tỉnh Gia Lai bhrợ têng sinh nhật âng đay đhị muy quán karaoke. Manuýh vêy ta k’dua tước pấh nắc 17 cha nắc học sinh THPT xoọc học cóh apêê trường đhị chr’hoong, cóh đêếc vêy a đhi Nguyễn Triều Phú (học sinh khối 11, trường THPT Ialy) lâng muy bơr cha nắc ta đhâm c’mor ơy lơi học đhị vel đong. Cóh bh’rợ sinh nhật, bh’rợ muy cha nắc ta đhâm toong bia bhrợ dzếp dzung Nguyễn Triều Phú nắc bhrợ t’váih rau tr’moon bhlưa bơr c’bhúh ta đhâm c’mor. Xăl tu pr’liêm, bơr c’bhúh n’nâu nắc dưr tr’vey. Xang g’lúh tr’vey n’nâu nắc ađhi Phú crêê ta n’tấp, bhrợ bil bấc aham lâng chêết bêl ta đơơng cấp cứu.

L’lăm đêếc, bêl đhâng t’ngay 6/12/2017, tu crêê tr’mốp loom cóh mạng xã hội facebook, ađhi Đinh Hoàng Long, học sinh trường THPT Nguyễn Chí Thanh, thành phố pleiku, tỉnh Gia Lai crêê muy cha nắc manuýh nắc Hùynh Văn Dũng (16 c’moo), ắt đhị thành phố pleiku đươi súng âng đay bhrợ penh ooy acọ tước chêết đhị c’riing trường. Nắc mơ t’pâl t’ngay, cóh Gia Lai dưr váih 2 vụ án, manuýh bhrợ bh’rợ pa hư lâng manuýh crêê ta pa hư nắc lứch ta đhâm c’mor, p’niên x’dơơr. T’coóh Lê Văn Tàu, Hiệu trưởng Trường THPT Mạc Đĩnh Chi, thị trấn Phú Hoà, chr’hoong Chư Păh, tỉnh Gia Lai xay moon, rau tu bha lâng dưr váih nắc tơợ cr’noọ âng p’niên, đh’rứah lâng rau k’đhơợng lêy, p’too pa choom cắh crêê cơnh âng pr’loọng đong lâng âng xã hội: “Tu tr’nơớp nắc apêê ađhi kiêng p’cắh a đay, đợ c’moo bhlưa ta ha lâng p’niên. Rau bơr cậ nắc ting cơr zôông lâng pr’zớc. Pa bhlâng cóh xoọc đâu, môi trường xã hội lâng phim ảnh, xa nay cóh mạng, phim ảnh, apêê ađhi buôn lướt cha ớh đh’rứah nắc công vêy đợ rau crêê tước. Xoọc đâu, đhị thị trấn vêy bấc quán karaoke, đợ quán điện tử công bhrợ rau crêê tước ooy xa nay p’too pa choom cr’noọ bh’rợ. Rau pêê nắc đợ rau p’too pa choom âng pr’loọng đong cắh lấh crêê cơnh.”

Xoọc đâu, cóh xa nay bh’rợ An ninh học đường, ngành giáo dục tỉnh Gia Lai ơy pazum bhrợ đh’rứah bh’rợ xay moon xa nay pháp luật cóh pazêng môn học giáo dục công dân lâng muy bơr bh’rợ ngoại khoá. Hân đhơ cơnh đêếc, ting cơnh t’coóh Lê Duy Định, Phó Giám đốc Sở Giáo dục lâng Đào tạo tỉnh Gia Lai, pazêng rau c’năl n’nâu nắc dzợ bấc ooy xa nay. Ting cơnh t’coóh Định, học sinh, pa bhlâng nắc học sinh cấp 3 nắc vêy ng’pa choom ooy bh’rợ zâl cha groong bh’rợ tr’vey tr’lin pr’hơợc, bh’rợ xa nay pr’liêm… nắc rau đợ chr’nắp pa bhlâng đoọng pa xiêr đhr’năng tr’vey tr’lin lâng pazêng vụ án crêê tước ooy ta đhâm c’mor, p’niên x’dơơr n’nâu. Pazêng rau đêếc nắc cắh ơy vêy cóh xa nay bh’rợ pa choom bha lâng. T’coóh Lê Duy Định xay moon, cóh ha y, ngành giáo dục tỉnh Gia Lai t’bhlâng pazum đh’rưáh lâng lực lượng công an đoọng zâl cha groong bh’rợ tr’vey tr’lin lâng bh’rợ n’lất cóh học sinh THPT: “Dáp tước nâu cơy, 100% cơ sở giáo dục âng Sở Giáo dục lâng Đào tạo, 17 Phòng Giáo dục lâng Đào tạo cóh prang tỉnh ơy ký bha ar pazum bhrợ đh’rứah lâng apêê cơ quan công an mr’đoo cấp. Sở ơy p’too moon zập cơ sở giáo dục t’bhlâng bhrợ bh’rợ xay moon xa nay pháp luật cóh pazêng giờ chào cờ cóh tr’nơớp tuần, bh’rợ ngoại khoá, bh’rợ prá xay, pazum bhrợ đh’rứah lâng bh’rợ pa bhlâng cóh pazêng môn đạo đức, giáo dục công dân, địa lý, lịch sử… cóh bh’rợ p’too pa choom zâl cha groong tr’vey tr’lin cóh học đường lâng pazêng bh’rợ lất xa nay n’lơơng.”

Cóh 5 c’moo chô ooy đâu, đhị Gia Lai dưr váih 516 vụ án lâng 783 cha nắc bị cáo nắc p’niên x’dơơr. Xoọc đâu, prang tỉnh vêy 805 ta đhâm c’mor, p’niên x’dơơr ắt cóh xa nay ng’zúp zooi, pa liêm pa crêê đoọng choom ting ắt lâng pr’ắt tr’mông zazum. Rau la lua đoọng lêy, đhr’năng n’léh bh’rợ bhrợ lất xa nay pháp luật âng pazêng ta đhâm c’mor, p’niên x’dơơr đhị Gia Lai vêy đhr’năng u váih bấc lấh mơ. T’coóh Nguyễn Quang Quý, Trưởng phòng Bổ trợ Tư pháp, Sở Tư pháp tỉnh Gia Lai xay moon, đoọng zâl cha groong đhr’năng ta đhâm c’mor, p’niên x’dơơr bhrợ lất xa nay pháp luật, đh’rứah lâng pr’loong đong, nhà trường, nắc chính quyền pazêng cơ sở t’bhlâng pa dưr k’rơ lấh mơ xa nay bh’rợ âng đay: “Xa nay bh’rợ âng hệ thống chính trị nắc chr’nắp pa bhlâng. Ha dang vel đong hân đoo cắh n’năl ghít đợ manuýh, đợ ta đhâm c’mor, p’niên x’dơơr vêy đợ cr’noọ bh’rợ cắh crêê cơnh, vêy đhr’năng bhrợ lất xa nay pháp luật nắc hệ thống chính trị đơớh ting xay bhrợ, đh’rứah lâng pr’loọng đong, nhà trường đoọng p’too pa choom, zâl cha groong. Nắc tơợ tr’nơớp, ha dang ahêê bhrợ liêm choom bh’rợ n’nâu nắc bh’rợ bhrợ lất xa nay pháp luật cóh ta đhâm c’mor p’niên x’dơơr vêy choom u xiêr, nắc choom zâl cha groong.”

Ta đhâm c’mor, p’niên x’dơơr nắc ruúh manuýh vêy đợ rau tr’xăl bấc pa bhlâng ooy a chắc a zân, cr’noọ bh’rợ lâng nắc đợ c’moo pr’đơợ đoọng dưr váih cơnh pr’ắt bh’rợ âng đhanuôr. Tu cơnh đêếc, bh’rợ pazum bhrợ đh’rứah crêê cơnh bhlưa pr’loọng đong, nhà trường lâng xã hội cóh xa nay bh’rợ k’đơơng c’lâng, p’too pa choom lâng apêê n’nâu nắc chrooi đoọng rau liêm choom cóh bh’rợ pa dưr muy lang manuýh đhanuôr cóh ha y chroo xơợng đươi xa nay pháp luật, liêm choom đoọng ha xã hội./.

Gia Lai: Cảnh báo gia tăng tội phạm thanh thiếu niên

PV Nguyễn Thảo

Trong 5 năm trở lại đây, trung bình mỗi năm tại Gia Lai xảy ra hơn 100 vụ án, với gần 200 bị cáo là thanh thiếu niên. Đặc biệt, vừa qua, chỉ trong vòng chưa đầy 1 tuần lễ, tại đây xảy ra 2 vụ án mạng thương tâm mà cả hung thủ và nạn nhân đều chưa thành niên. Điều này cho thấy tội phạm thanh thiếu niên tại Gia Lai có xu hướng tăng cả số lượng và mức độ nghiêm trọng.

Buổi tối 10/12 năm ngoái, Nguyễn Thị Thu Thảo, học sinh lớp 11 A4, trường THPT Mạc Đĩnh Chi, thị trấn Chư Păh, tỉnh Gia Lai tổ chức sinh nhật của mình tại tại một quán karaoke. Khách mời gồm 17 học sinh THPT đang học ở các trường trong huyện, trong đó có em Nguyễn Triều Phú (học sinh khối 11, trường THPT Ialy) và một số thanh niên đã bỏ học tại địa phương. Trong tiệc sinh nhật, sự việc một thanh niên rót bia làm ướt chân của Nguyễn Triều Phú làm phát sinh mâu thuẫn giữa hai nhóm thanh niên. Thay vì hòa giải, 2 nhóm này chọn cách giải quyết mâu thuẫn bằng một trận xô xát ngay sau đó. Hậu quả thương tâm của cuộc hỗn chiến này là em Phú đã bị đâm, dẫn tới mất máu và tử vong trên đường đi cấp cứu.

Trước đó 4 ngày, buổi trưa 6/12/2017, vì mâu thuẫn trên mạng xã hội facebook, em Đinh Hoàng Long, học sinh trường THPT Nguyễn Chí Thanh, thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai đã bị đối tượng Huỳnh Văn Dũng (16 tuổi), trú tại thành phố Pleiku dùng súng tự chế bắn vào đầu dẫn tới tử vong gần cổng trường. Chỉ trong 1 tuần lễ, ở Gia Lai có 2 vụ án thương tâm mà cả nạn nhân và hung thủ đều nằm trong độ tuổi thanh thiếu niên. Ông Lê Văn Tàu, Hiệu trưởng Trường THPT Mạc Đĩnh Chi, Thị trấn Phú Hòa, huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai cho rằng, nguyên nhân chính xuất phát từ tâm lý lứa tuổi, cộng với sự quản lý, giáo dục lỏng lẻo của gia đình và xã hội:“Nguyên nhân thứ nhất là các em muốn thể hiện mình, lứa tuổi lỡ người lớn, lỡ trẻ con. Thứ hai nữa là theo bạn bè, đua đòi. Đặc biệt hiện nay, môi trường xã hội với phim ảnh, thông tin trên mạng, phim ảnh, các em hay chơi thì cũng có những ảnh hưởng theo. Hiện nay, địa bàn thị trấn có nhiều quán karaoke, các quán điện tử cũng làm ảnh hưởng các em trong việc giáo dục tư tưởng, ý thức. Thứ ba là quản lý của gia đình chưa được chặt chẽ.”

Hiện nay, trong khuôn khổ chương trình An ninh học đường, ngành giáo dục tỉnh Gia Lai đã lồng ghép phổ biến giáo dục pháp luật trong các môn học giáo dục công dân và một số hoạt động ngoại khóa. Tuy nhiên theo ông Lê Duy Định, phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Gia Lai, các kiến thức này vẫn nặng về lý thuyết. Theo ông, học sinh, đặc biệt là học sinh cấp 3 cần được trang bị kỹ năng ứng phó, xử lý các tình huống bạo lực bất ngờ, kỹ năng giải quyết mâu thuẫn… mới là điều cần thiết để giảm thiểu bạo lực và các vụ án liên quan tới lứa tuổi này. Nhưng điều đó chưa có trong chính khóa. Ông Lê Duy Định cho biết tới đây, ngành giáo dục tỉnh Gia Lai sẽ tăng cường phối hợp với lực lượng công an nhằm ngăn chặn, phòng ngừa bạo lực và tội phạm trong bộ phận học sinh THPT:“Tính đến nay, 100% cơ sở giáo dục trực thuộc Sở Giáo dục Đào tạo, 17 Phòng Giáo dục Đào tạo trên toàn tỉnh đã ký văn bản phối hợp với các cơ quan công an cùng cấp. Sở Giáo dục Đào tạo chỉ đạo các cơ sở giáo dục đẩy mạnh công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong những giờ chào cờ đầu tuần, hoạt động ngoại khóa, tọa đàm, thảo luận, lồng ghép vào chương trình chính khóa ở những môn đạo đức, giáo dục công dân, địa lý, lịch sử, … trong việc giáo dục phòng chống bạo lực học đường và những tội phạm khác.”

Trong vòng 5 năm trở lại đây, tại Gia Lai xảy ra 516 vụ án với 783 bị cáo là trẻ chưa thành niên. Hiện, toàn tỉnh có 805 thanh thiếu niên thuộc diện hỗ trợ, giúp đỡ, cảm hóa, giáo dục tái hòa nhập cộng đồng. Thực tế cho thấy, dấu hiệu vi phạm pháp luật của lứa tuổi thanh thiếu niên tại Gia Lai đang có xu hướng tăng về số lượng và mức độ nghiêm trọng. Ông Nguyễn Quang Qúy, Trưởng phòng Bổ trợ Tư pháp, Sở Tư pháp tỉnh Gia Lai cho rằng, để ngăn chặn, giảm thiểu tình trạng gia tăng tội phạm thanh thiếu niên tại địa phương, bên cạnh gia đình, nhà trường, thì chính quyền các cơ sở  cần tăng cường phát huy vai trò của mình:“Vai trò của hệ thống chính trị hết sức là quan trọng. Nếu mà địa phương nào nắm chắc từng đối tượng, nắm chắc từng thanh thiếu niên có những biểu hiện lệch lạc, có nguy cơ vi phạm pháp luật thì hệ thống chính trị có thể tiếp cận, phối hợp cùng gia đình, nhà trường để cùng giáo dục, phòng chống. Ngay từ đầu, nếu chúng ta làm tốt công tác này thì hiện tượng vi phạm pháp luật trong thanh thiếu niên có thể hạn chế, có thể khắc phục.”

Thanh thiếu niên là lứa tuổi có những  thay đổi lớn về thể chất, tính cách và là lứa tuổi bản lề hình thành nhân cách công dân. Do đó, việc phối hợp nhịp nhàng giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong việc định hướng, quản lý, giáo dục đối với lứa tuổi này sẽ góp phần hữu ích trong việc phát triển một thế hệ công dân tương lai thượng tôn pháp luật, có ích cho xã hội./.