Hợp tác xã Nông lâm-dược liệu Thịnh Phát, vel R’But, chr’val Quảng Sơn, chr’hoong Đăk Glong, t’mêê z’’lâh pazêng t’ngay c’xêê zr’năh k’đhap bhlầng tợơ bêl ta bhrợ t’vaih. Zr’năh k’đhap bhlầng nắc tơợ tợơp c’xêê 5 bêl chr’noh chr’bệêt âng hợp tác xã bhrợ têng căh choom pa câl, chr’năp xiêr ếp pa bhlầng. Tước c’xêê 7 lâng c’xêê 8 bêl thị trường thành phố HCM lâng bấc tỉnh đăh Nam k’đệêng c’lâng, nắc bh’nơơn bh’rợ âng Thịnh Phát k’rong đớc zêng. Pa căn Nguyễn Thị Toản, giám đốc HTX Thịnh phát đoọng năl, coh đhr’năng nắc đoo bh’cộ UBND tỉnh Đăk Nông, chr’hoong Đăk Glong lâng Sở Nông nghiệp-Padưr pa xơc vel bhươl tỉnh ơy pa tệêt pa zưm, r’dợ zooi hợp tác xã chếec lêy đhị pa câl. P’lêê apul zêng đơơng pa câl liêm buôn; abhêy, xà lach cung chr’năp dal t’ping lâng lalăm bêl pr’luh Covid-19 dưr vaih. Chr’năp lâh mơ, bh’cộ tỉnh ơy xiêr tước zr’lụ bhrợ têng đoọng lêy cha mệêt đhr’năng lalua. Chr’năp lâh mơ, bh’cộ tỉnh ơy xiêr tớc zr’lụ bhrợ têng đoọng lêy đhr’năng lalua, xợơng rau k’đươi moon lâng zooi hợp tác xã pa xang đhr’năng bhrợ têng lâng bhrợ liêm choom cơnh lâng đhr’năng Covid-19 coh cr’chăl ha y: “Hợp tác xã ơy k’đươi moon lâng Chủ tịch UBND tỉnh cung ơy ting xợơng zooi k’rong bhrợ têng muy đong gương đh’rưah lâng tang ar pa gooh apul. Cơnh t’ngay đâu, apul ha bhêy chr’năp dzoóc dal, ma mơ lâng bắp su, căh cơnh chếếc pa chăp lêy. Tu cơnh đếêc nắc hợp tác xã xoọc quy hoạch cớ, dâng 2 t’ngay nắc choh 5 sào, đoọng tệêm ngăn oó vaih đhr’năng căh zập bh’nơơn chr’noh cung cơnh doó pa dzoóc chr’năp. Tỉnh ơy quy hoạch 1 zr’lụ 26 hecta đoọng HTX bhrợ cơnh đếêc.”

        Rau zooi zup âng chính quyền zập cấp lâng apêê sở ngành tỉnh Đăk Nông dzợ ta bhrợ têng đâh lâng apêê đơn vị tước tỉnh đoọng pa tệêt pa zưm k’rong câl chr’noh đoọng ha đhanuôr. Pa căn Nguyễn Thị Xuân Hương, k’đhơợng lêy công ty TNHH bhrợ têng lâng dịch vụ ha rêê đhuôch Hương Cao Nguyên, tỉnh Đăk Lăk đoọng năl, ting cơnh xa nay pa tệêt pa zưm âng tỉnh Công ty Hương Cao Nguyên ơy chếếc lêy tước zr’lụ choh bhrợ rơ veh đhị chr’hoong Đăk Song. Đhơ cơnh đếêc, cr’chăl pay bh’nơơn nắc dưr vaih pr’luh Covid-19, tu cơnh đếêc k’đhap pa bhlầng đăh ma nuyh pa bhrợ. Nắc cung cr’chăl moọt hân noo boo coh vel đong, c’lâng p’rang, âng đơơng tợơ zr’lụ bhrợ têng k’đhap bhlầng cơnh lâng zr’lụ k’tiếc Bazan k’tiêr, hr’lụ, lụ laach. Coh đhr’năng k’đhap k’ra năc đoo, doanh nghiệp ơy t’đang lâng Sở Nông nghiệp-Pa dưr pa xớc vel bhươl Đăk Nông lâng bhiệc pay bh’nơơn, tôm pa liêm, âng đơơng ơy bơơn ra pặ tệêm ngăn. Zr’lụ choh rơ veh apul ơy pa câl đâh loon. “Cơnh Công ty zi nắc k’dua muy đơn vị zập c’rơ bhriêl choom vêy zập chứng nhận bhrợ đoọng ha đay đăh gia công, tôm pa liêm, ha dợ cung căh ơy ha dưr. Xang đêếc nắc cu t’đang Sở Nông nghiệp Đăk Nông pa tệêt pa zưm lâng apêê hợp tác xã lâng zr’lụ bhrợ têng chr’năp liêm, vêy c’rơ chr’năp đhị apêê chr’hoong bha lầng đăh apêê mặt hàng a cu đươi. Nắc lâh 1 c’xêê, đợ hàng bơơn 1 t’ngay 100 tấn, ơy choom pa câl z’zăng bấc đợ bh’nơơn ơy bơơn pay.”

        Lâng rau ting bhrợ têng âng chính quyền zập cấp- đhanuôr lâng doanh nghiệp, bh’rợ ha rêê đhuôch Đăk Nông ơy pa xiêr ếp bhlầng đợ rau bil bal. Tước nâu kêi, zập tỉnh, thành phố coh prang k’tiếc k’ruung ơy tơợp bhrợ cơnh c’xu lâng đhr’năng t’mêê, đăh kinh doanh ơy liêm buôn lâh, zooi bh’nơơn ha rêê đhuôch pa xiêr đợ bil bal. T’cooh Phạm Tuấn Anh, Giám đốc Sở Nông nghiệp Đăk Nông đoọng năl, đoọng bh’rợ ha rêê đhuôch choom bhrợ têng liêm cơnh cr’đơơng âng pr’luh Covid-19, tỉnh nắc đh’rưah pa tệêt pa zưm đoọng k’rong pa câl, ha dợ chr’năp lâh mơ nắc bhrợ têng apêê zr’lụ pa tệêt pa câl kiêr tợơ pêêh pay tước pa câl. “Zooi bhrợ têng lâng k’rong câl chr’noh nắc Sở Nông nghiệp ơy ta bhrợ t’vaih 3 tổ hiện  trường lâng 1 tổ bhrợ thông tin. Bêl ma nuyh bhrợ têng, apêê đơn vị kinh doanh vêy rau đăh k’rong câl, chr’năp pa câl căh cợ âng đơơg, ma nuyh pa bhrợ nắc vêy apêê tổ âng sở bhrợ têng, pa tệêt pa zưm lâng apêê đơn vị k’rong câl. Đăh đanh đươnh, sở nắc bhrợ têng pa tệêt pa zưm bhlưa apêê zr’lụ  bhrợ têng, apêê hợp tác xã lâng apêê cơ sở kinh doanh, bhrợ têng đoọng vaih pazêng zr’lụ choh bhơi rơ veh, pa tệêt lâng bhrợ têng-k’rong câl, pa dưr c’rơ pa tệêt pa zưm đanh mâng.”

         Pr’luh Covid-19 xoọc dzợ dưr vaih bấc k’rơ. Ha dợ bhrợ têng cơnh lâng cr’đơơng âng pr’luh cr’ay, Đăk Nông ơy choom bhrợ têng. Pazêng zr’lụ pa tệêt pa zưm k’rong câl bh’nơơn chr’noh dzợ ta bhrợ ta luôn lâng bhrợ têng tệêm ngăn, r’dợ pay pr’đợơ ha dưr đoọng ha bh’rợ ha rêê đhuôch moon lalay, kinh tế âng tỉnh moon za zưm./.

Nông nghiệp Đăk Nông trên lộ trình thích ứng dịch Covid-19

                  PV Đinh Tuấn

Năm nay, đại dịch Covid-19 đã tạo sức ép rất lớn lên sản xuất nông nghiệp ở tỉnh Đăk Nông. Xoài, bơ, sầu riêng… những trái cây vốn cho lợi nhuận 200 triệu đồng/1 ha trở lên, nay hiệu quả kinh tế còn chưa đầy một nửa, thậm chí lỗ vốn. Các loại rau củ bị ùn ứ, gây thiệt hại rất lớn cho nhà nông. Tuy vậy, trong sức ép của đại dịch, ngành nông nghiệp đã kết nối tiệu thụ hiệu quả, bước đầu thích ứng với tình hình mới và đang phục hồi tăng trưởng.

Hợp tác xã Nông lâm-dược liệu Thịnh Phát, bon R’But, xã Quảng Sơn, huyện Đăk Glong, vừa trải qua những ngày tháng khó khăn nhất kể từ khi thành lập.  Khó khăn bắt đầu từ tháng 5 khi các nông sản do hợp tác xã sản xuất khó tiêu thụ, trượt giá nghiêm trọng. Đến tháng 7 và tháng 8 khi thị trường thành phố Hồ Chí Minh và nhiều tỉnh phía Nam bị ách tắc, thì sản phẩm  của Thịnh Phát hầu như ứ đọng. Bà Nguyễn Thị Toản, giám đốc Hợp tác xã Thịnh Phát cho biết, trong hoàn cảnh đó, lãnh đạo UBND tỉnh Đăk Nông, huyện Đăk Glong và Sở Nông nghiệp-Phát triển nông thôn tỉnh đã đẩy mạnh kết nối, dần giúp hợp tác xã tìm thấy đầu ra. Sản phẩm củ cải đã được tiêu thụ thuận lợi; bắp cải, xà lách cũng tăng giá đáng kể so với trước khi Covid-19 bùng phát. Quan trọng hơn, lãnh đạo tỉnh đã xuống tận vùng sản xuất để xem xét thực tế, lắng nghe kiến nghị và giúp hợp tác xã hoàn thiện quy trình sản xuất, thích ứng với tình hình covid-19 có thể phức tạp trong thời gian tới: “Hợp tác xã đã đề xuất và Chủ tịch UBND tỉnh cũng đã đồng ý hỗ trợ đầu tư một nhà kính cùng sân phơi để phơi khô củ cải. Như bữa nay, củ cải lại lên giá, bằng bắp cải luôn, thật sự là không biết đâu mà tính toán. Chính vì vậy hợp tác xã đang quy hoạch lại, cứ cách 2 ngày sẽ xuống giống 5 sào, để đảm bảo không bao giờ cháy hàng cũng không bao giờ dội hàng. Tỉnh đã quy hoạch 1 vùng 26 héc ta để HTX làm như thế.”

Sự trợ giúp của chính quyền các cấp và các sở ngành tỉnh Đăk Nông còn được thực hiện kịp thời với cả các đơn vị tới tỉnh để kết nối tiêu thụ nông sản. Bà Nguyễn Thị Xuân Hương, điều hành công ty TNHH sản xuất và dịch vụ nông nghiệp Hương Cao Nguyên, tỉnh Đăk Lăk cho biết, theo thông tin kết nối của tỉnh, Công ty Hương Cao nguyên đã tìm tới vùng sản xuất rau bạt ngàn ở huyện Đăk Song. Tuy nhiên, thời điểm thu hoạch diễn ra đúng cao điểm dịch Covid-19 nên rất khó khăn về lao động. Đó cũng là cao điểm mùa mưa ở địa phương, giao thông, vận chuyển rau ra khỏi các vùng đồi đất Bazan trơn trượt, lầy sụt cũng là những trở ngại lớn.  Trong lúc khó khăn chất chồng, doanh nghiệp đã liên hệ với Sở Nông nghiệp-phát triển nôgn thôn Đăk Nông, và việc thu hoạch, đóng gói, vận chuyển đã được sắp xếp ổn thỏa. Vùng rau Đăk Song đã được tiêu thụ kịp thời: “Như công ty em thì bắt đầu đã em thuê một đơn vị có đủ các chứng nhận để làm cho mình cái việc gia công, đóng gói, nhưng cũng không ăn thua.  Sau đó, em liên hệ với Sở Nông nghiệp Đăk Nông kết nối em với các hợp tác xã và vài vựa có uy tín và sức ảnh hưởng ở các huyện trọng điểm vè các mặt hàng em cần. Thì chỉ 1 tháng trôi qua, thì lượng hàng đạt 1 ngày 100 tấn, đã giải quyết được khá khá vấn đề đầu ra cho vùng nguyên liệu.”      

Với sự đồng của hành chính quyền các cấp-người dân và doanh nghiệp, nông nghiệp Đăk Nông đã hạn chế được thấp nhất các thiệt hại. Đến nay, các tỉnh, thành phố trong cả nước đã bắt đầu lộ trình bình thường mới, các lĩnh vực kinh doanh đã thuận lợi hơn, giúp nông nghiệp giảm bớt rủi ro. Ông Phạm Tuấn Anh, giám đốc Sở Nông nghiệp Đăk Nông cho biết, để nông nghiệp có thể thích ứng trong hoàn cảnh mới, vừa đảm bảo sản xuất, vừa đạt hiệu quả phòng chống Covid-19, tỉnh sẽ đồng thời tăng cường kết nối tiêu thụ, nhưng quan trọng hơn là xây dựng các vùng nguyên liệu liên kết, khép kín đầu vào và đầu ra: “Hỗ trợ sản xuất và tiêu thụ nông sản thì Sở nông nghiệp đã  thành lập 3 tổ hiện trường và 1 tổ xử lý thông tin. Khi người sản xuất, các đơn vị kinh doanh có vấn đè gì về tiêu thụ, giá cả hay về vận tải, nguồn lao động thì các tổ cửa sở sẽ xử lý, kết nối với các đơn vị tiêu thụ. Về lâu dài, sở xúc tiến kết nối các vựa, các hợp tác xã và các cơ sở kinh doanh, chế biến để hình thành lên những vùng nguyên liệu, kết nối với chế biến-tiêu thụ, xây dựng mối quan hệ bền vững.”

        Dịch Covid-19 vẫn đang diễn biến phước tạp. Nhưng với sự chủ động thích ứng, Đăk Nông đã không còn bỡ ngỡ. Những điểm liên kết tiêu thụ nông sản vẫn được mở ra đều đặn và hoạt động an toàn, từng bước lấy lại đà tăng trưởng cho nông nghiệp nói riêng, kinh tế của tỉnh nói chung./.