Đhị toọm đác hooi z’lấh vel, apêê c’mâr văn công đhị chiến trường Khe Sanh, chr’hoong Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị c’moo a hay nắc đh’rứah hát đợ pr’hát pr’hay đoọng dhd’rứah hay cớ apêê t’ngay c’xêê jưn jứah đhị chiến trường. âi 50 c’moo z’lấh, cơnh lâng apêê pân đil Vân Kiều, pa Cô n’nắc  đợ t’ngay c’xêê c’mâr xa dơơr pr’hay pr’hươn âi dưr váih râu cắh choom ha vil.

P’căn Hồ Thị Đào lâng Hồ Thị Lài bơr a nhi p’niên t’lách bhlâng bêl tơợp ting pấh ooy “Cbhúh Văn nghệ giải phóng miền tây Quảng Trị, Nam Hướng Hóa c’moo 1963. Chiến tranh âi z’lấh đanh, n’đhơ cơnh đêếc a pêê đoo công dzợ hay ghít đợ bh’rợ âng a dhdi a móo văn coong t’ngay n’nắc. Moon ooy apêê zr’nắh k’đháp nắc cắh choom xay lứchm n’đhang cơnh lâng apêê đoo, loom luônh bhui har lâng râu t’bhlâng nắc râu xay trúih cắh lứch… p’căn Hồ Thị Đào, vel Húc Ván, chr’val Húc, chr’hoong Hướng Hóa hay cớ: “C’moo 1965, g’lúh tr’nơợp vêy B52, a zi xoọc pa choom hát đhị bha lâng tơơm zrii, đăn toọm đác. Tước dâng 9 giờ bhuông păr B52 tơợp cha vê, a zi m’bhíc xó zấp ooy. Dâng 1 giờ ha bu, bh’cộ k’đhơợng moon lâng zi pa choom cớ đoọng bhrợ pa cắh ha bộ đội. Thủ trưởng t’moóh, vêy ngai dzợ k’pân doó?  A zi ơơi “ doó”. “ Doó ngai bhrêy tắh râu?” “Doó”. Cơnh đêếc nắc ahêê tơợp pa choom hát cớ”!

C’bhúh văn nghệ Nam Hướng Hóa brhợ t’váih tơợ c’moo 1963 vêy lấh 20 cha nắc cóh đêếc bấc nắc apêê pân đil Vân Kiều, Pa Cô. Cr’liêng pr’hát, Bhr’ươr bhr’loọng âng apêê đoo nắc râu cắh choom cắh vêy, p’têệt xoọng râu mâng loom ooy pr’ặt tr’mông, pr’đơợ đoọng bộ đội dưr prúh a rập a bhuy. Bom zroọ, cha rắh pr’tóh, công doó bhrợ đhur loom apêê c’mâr pniên, loom grơơ lâng loom chắp kiêng vel đong. P’căn Hồ Thị Lài, khối 3B, thị trấn Khe Sanh, chr’hoong Hướng Hóa xay moon: “A zi pa choom hát múa công vêy bh’rợ chr’nắp cơnh apêê a noo bộ đội lướt chiến đấu. a zi pa choom văn nghệ cóh đâu đoọng bhrợ pa cắh đoọng ha pêê a noo bộ đội cóh chiến trường vêy loom grơơ zêl prúh. Nắc muy rơơm ng’cơnh choom k’tiếc k’ruung bơơn pa chô, pa zum muy ooy, nắc muy ặt pa chắp cơnh đêếc a năm”.

Bơơn pa đhep a đay cóh pr’đơợ zr’nắh k’đháp âng chiến tranh, t’ngay vel đong bơơn pa chô, bấc c’mâr văn công Vân Kiều, Pa Cô rạch chô dhd\rứah lâng đha nuôr vel bhrợ pa dưr pr’ặt tr’mông t’mêê tơợ bấc râu zr’nắh k’đháp lâng râu loom p’rơơm ooy brương tr’nu. Apêê đoo dhd’rứah p’too moon, tr’zooi tr’đoọng đh’rứah, p’zay bhrợ têng, t’bil ha ul pa xiêr ddha rựt.

Apêê c’xêê c’moo bhrợ chiến sĩ âng apêê c’mâr Vân Kiều, Pa Cô cóh chiến trường Khe Sanh âi dưr váih đợ râu bh’rợ liêm chr’nắp bhlâng cóh lang apêê đoo. P’têệt pa xoọng loom zay grơơ ha ca coon cha chau pa dưr p’xoọng đợ truyền thống cách mạng âng pr’loọng đong lâng vel đong./.

KÝ ỨC ĐẸP TRÊN CHIẾN TRƯỜNG KHE SANH

 CỦA NHỮNG CÔ GÁI VÂN KIỀU, PAKO

Hoàng Hùng

Trên chiến trường Khe Sanh những năm tháng chiến tranh khốc liệt, hình ảnh những người con gái Vân Kiều Pa Kô hồn nhiên, trong sáng  đem lời ca tiếng hát phục vụ đời sống tinh thần, tiếp thêm niềm lạc quan và động lực cho bộ đội xông pha trong các trận đánh luôn là hình ảnh đẹp, và đã từng đi vào thơ ca. Chiến tranh đã lùi xa, hôm nay cứ mỗi dịp quê hương náo nức kỷ niệm ngày chiến thắng Khe Sanh, những người con gái ấy lại quây quần bên nhau, để cùng ôn lại những ký ức đẹp đẽ của một thời thanh xuân nơi chiến trường…

Bên dòng suối chảy qua bản, những cô gái văn công trên chiến trường Khe Sanh, huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị năm xưa lại cùng nhau cất lên những lời ca tiếng hát để cùng nhớ lại những năm tháng bên nhau nơi chiến trường. Đã 50 năm trôi qua, đối với những cô gái Vân Kiều Pa Kô ấy thì những tháng ngày tuổi trẻ sôi nổi đã trở thành ký ức đẹp không thể nào quên.

Bà Hồ Thị Đào và bà Hồ Thị Lài là hai thành viên nhỏ tuổi nhất khi bắt đầu tham gia vào Đoàn Văn nghệ giải phóng miền Tây Quảng Trị, Nam Hướng Hóa năm 1963. Chiến tranh đã lùi xa, nhưng họ vẫn nhớ như in những hoạt động của chị em văn công ngày ấy. Nói về những khó khăn gian khổ thì không thể nào kể hết, nhưng đối với họ, tinh thần lạc quan và lòng quyết tâm mới là điều kể mãi không hết… Bà Hồ Thị Đào, thôn Húc Ván, xã Húc, huyện Hướng Hóa nhớ lại:“Năm 1965, lần đầu tiên có B52, chúng tôi đang ở dưới gốc cây đa, có một con suối, chúng tôi ngồi ở đó tập hát hò. Tới khoảng 9giờ máy bay B52 bắt đầu lượn, chúng tôi chạy tán loạn. Khoảng 1 giờ chiều, thủ trưởng phụ trách văn công bảo chúng tôi tiếp tục tập luyện để biểu diễn phục vụ cho bộ đội, Thủ trưởng hỏi, có ai còn sợ chi nữa không?  Chúng tôi đồng loạt trả lời “ Không” “ Có ai bị chi không?” “ Không, vẫn an toàn”. Thế là bắt đầu tập luyện lại.”

Đoàn văn nghệ Nam Hướng Hóa thành lập từ năm 1963 có hơn 20 thành viên, trong đó đa phần là các cô gái Vân Kiều, Pa Kô. Lời ca tiếng hát của họ là món ăn tinh thần không thể thiếu, tiếp thêm niềm tin yêu cuộc sống, động lực xông pha nơi chiến trận cho bộ đội địa phương. Bom rơi đạn nổ vẫn không thể làm nhụt chí của những cô gái có thừa sức trẻ, chí bền và tình yêu quê hương tha thiết. Bà Hồ Thị Lài khối 3B, TT Khe Sanh, huyện Hướng Hóa bồi hồi tâm sự:“Mình tập văn nghệ cũng có nhiệm vụ, trách nhiệm như mấy anh bộ đội đi chiến đấu. Mình tập văn nghệ ở đây là để phục vụ cho các anh bộ đội ở chiến trường có tinh thần chiến đấu. Chỉ mong sao đất nước giải phóng, thống nhất, chỉ có nghĩ như vậy thôi.”

Được tôi luyện trong gian khó của chiến tranh, ngày quê hương được giải phóng, những cô gái văn công Vân Kiều, Pa Kô trở về cùng dân bản bắt tay gây dựng cuộc sống mới từ muôn vàn khó khăn với tất cả niềm lạc quan nhìn về phía trước. Họ cùng động viên, giúp đỡ lẫn nhau, cùng hăng say lao động sản xuất, xóa đói giảm nghèo.

Những tháng ngày làm chiến sỹ của những cô gái Vân Kiều Pa Kô trên chiến trường Khe Sanh đã mãi mãi trở thành những kỷ niệm đẹp nhất trong cuộc đời của họ. Tiếp động lực và tinh thần cho con cháu viết tiếp truyền thống cách mạng của gia đình và của quê hương./,