Cơnh Đài P’rá Việt Nam ơy xay truíh, crâng k’bhông Bảy Mẫu, chr’val Cẩm Thanh, thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam ắt cóh zr’lụ đăn âng 3 k’ruung đác nắc Đế Võng, Thu Bồn lâng k’ruung Hoài, nắc zr’lụ du lịch k’ruung đác pr’hay pa bhlâng. Ha dzợ cóh 2 c’moo chô ooy đâu, zr’lụ n’nâu dưr váih bấc cơnh bh’rợ du lịch ting cơnh âng ngai a đoo n’nắc bhrợ. Đhị đâu vêy k’dâng 2 r’bhâu cha nắc manuýh lâng mơ 920 bêệ a mung ta luôn đớc loa pa xul pr’hát xa nul k’rơ pa bhlâng đoọng ha ta mooi Hàn Quốc, Trung Quốc. Zr’lụ vêy bấc bhuông pa bhlâng nắc cóh 2 cr’noon Vạn Lăng lâng Thanh Tam Đông, chr’val Cẩm Thanh, thành phố Hội An. Cóh đâu vêy tước 918 bêệ bhuông a mung vêy ta xrặ số pa bhrợ, m’bứi bhlâng nắc 5 a mung vêy muy bêệ loa.

Đhị đhr’năng cắh crêê cơnh, k’uốy k’tung đhị zr’lụ crâng k’bhông, bấc ta mooi, pa bhlâng nắc ta mooi tơợ châu Âu pa bhlâng cắh kiêng. Muy bơr đơn vị đơơng âng ta mooi nắc crêê ta mooi xay moon cắh tước lêy crâng k’bhông dzợ. T’coóh Nguyễn Hùng Linh, Phó Chủ tịch UBND chr’val Cẩm Thanh, thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam xay moon, vel đong nắc ơy lêy pay cóh muy zr’lụ ch’ngai lâng zr’lụ đhanuôr ắt mamông lâng zr’lụ crâng k’bhông đoọng bhrợ têng bh’rợ biểu diễn p’đhiêr a mung, pa xul pr’hát xa nul đoọng ha ta mooi. Đhị zr’lụ n’nâu nắc đoọng đươi n’dúp 5 bêệ loa pa xul pr’hát xa nul, bêl bhrợ bh’rợ p’đhiêr a mung; ting n’nắc toọm rơợng griing lâng đợ c’la bhuông bhrợ lất: “Cóh ha y nắc p’too moon ooy đhanuôr lâng xay moon lâng apêê c’la âng c’bhúh ta mooi Hàn Quốc tước la lêy. Pa bhlâng nắc c’bhúh n’nắc, manuýh trưởng âng c’bhúh n’nắc xay moon bhrợ bh’rợ n’nâu, rau la lua cậ nắc công vêy tu đhanuôr, nắc muy pâng cậ nắc tu a đoo trưởng âng c’bhúh ta mooi âng Hàn Quốc k’dua, tu bh’rợ p’đhiêr a mung nắc vêy ng’pa xul pr’hát xa nul. Xoọc đâu, đoo bêl tước ha bu nắc đhanuôr lướt đoọng bha ar xay moon xa nay lướt la lêy du lịch nắc cắh choom pa xul pr’hát xa nul bhrợ k’uốy”.

Tu bhrợ t’váih rau cắh liêm crêê cóh zr’lụ crâng k’bhông Bảy Mẫu nắc cóh cr’chăl ahay, zr’lụ vêy bấc pa bhlâng ta mooi tơợ k’tiếc k’ruung n’lơơng tước la lêy, cóh đêếc bấc bhlâng nắc manuýh Hàn Quốc lâng Trung Quốc. Ha dzợ lâng ta mooi tơợ châu Âu nắc kiêng đợ rau la ngúah đoọng chêếc lêy n’năl đợ rau cha chríh âng crâng k’bhông đác, nắc lâng ta mooi châu Á, pa bhlâng nắc manuýh Hàn Quốc, Trung Quốc kiêng đợ rau k’uốy. Pa bhlâng nắc manuýh Hàn Quốc apêê kiêng xơợng pr’hát xa nul, t’nơớt cóh bhuông, đh’rứah lâng bh’rợ p’đhiêr bhuông a mung. Tu cơnh đêếc, ta mooi Hàn Quốc tộ đoọng zên đoọng ha apêê c’la bhuông đoỌng pa xul pr’hát xa nul ting cơnh cr’noọ âng apêê đoo. Rau đâu bhrợ ha manuýh bhrợ du lịch đhị đâu cắh k’pân pazêng rau xa nay cắh đoọng bhrợ, nắc pa xul loa ga mắc ting cơnh cr’noọ âng ta mooi, bhrợ t’váih rau k’uốy prang muy zr’lụ.

T’coóh Nguyễn Sự, bêl ahay bhrợ Bí thư Thành uỷ Hội An, tỉnh Quảng Nam xay moon, bh’rợ t’nơớt, p’đhiêr a mung ta luôn cóh zr’lụ crâng k’bhông nắc bhrợ bil rau nhâm mâng âng môi trường ắt mamông âng pazêng rau axiu a chông cóh đác, bhrợ rau cắh liêm crêê bấc pa bhlâng ooy đhr’năng pr’ắt tr’mông cóh ha y chroo âng cruung đác. Cóh rau la lua cậ, đhr’năng cắh liêm crêê cóh zr’lụ crâng k’bhông nắc bhrợ ha bấc rau a chông, axiu dưr bil, a chim a đhắh công xó mút. T’coóh Sự xay moon, xăl tu pa xul pr’hát xa nul âng k’tiếc k’ruung k’uốy k’tung nắc xăl lâng bh’rợ hát bả trạo, tu nâu đoo công nắc muy rau văn hoá âng đhanuôr zr’lụ biển ng’moon zazum lâng đhanuôr Cẩm Thanh moon la lay: “Đác cóh Cẩm Thanh zr’lụ n’nắc cóh hân noo n’nâu nắc u xrêết, bhrợ cơnh đêếc a bhị t’căl bấc cắh rau choom ma mông, axiu a chông u bol a bhị. Bh’rợ pa dưr du lịch nắc crêê ạ nắc cơnh đhr’năng n’nâu nắc cắh choom. Hau tu ta mooi tước ooy đâu? Apêê đoo tước nắc ooy zr’lụ nắc cóh k’tiếc k’ruung âng apêê đoo cắh u vêy. Rau đêếc nắc văn hoá, cruung đác. Xoọc đâu vêy cr’noọ nắc bhrợ t’váih bh’nơơn bh’rợ âng apêê đoo đhị đhăm k’tiếc âng đay, ha dzợ rau bh’rợ âng n’nắc lâng apêê đoo pa bhlâng u bấc. Nâu cơy a hêê bhrợ rau la lay, âng đay, nắc đoọng ta mooi ting lêy bhrợ, cha ớh”.

L’lăm đêếc, t’coóh xa nay Uỷ ban nhân dân tỉnh Quảng Nam công ơy vêy bha ar ooy xa nay t’bhlâng k’đhơợng lêy k’rơ môi trường du lịch cóh zr’lụ tỉnh; pa bhlâng nắc đhr’năng đương pa dzước, pa xul đác k’uốy, bhrợ rau cắh liêm crêê tước ooy pr’ắt tr’mông âng đhanuôr cóh crâng k’bhông Bảy Mẫu, chr’val Cẩm Thanh, thành phố Hội An./.

Hội An trả lại sự thanh bình cho rừng dừa Bảy mẫu Cẩm Thanh

                                                                      Hoài Nam

       Trước tình trạng bát nháo do cách làm du lịch tự phát của một số hộ dân khu vực rừng dừa nước Bảy Mẫu ở xã Cẩm Thanh, thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam, lãnh đạo chính quyền địa phương cho biết đã loại bỏ hoàn toàn tiếng ồn trong khu vực cấm. Đồng thời tuyên truyền cho người dân, trưởng đoàn khách và tổ chức cho các cơ sở kinh doanh, gần 920 chủ thuyền thúng ký cam kết không sử dụng loa di động trong khu vực rừng dừa. 

        Như Đài Tiếng nói Việt Nam đã phản ánh, rừng dừa Bảy Mẫu, xã Cẩm Thanh, thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam nằm ở khu vực tiếp giáp của 3 con sông Đế Võng, Thu Bồn và sông Hoài, là địa điểm du lịch sông nước hấp dẫn. Thế nhưng 2 năm trở lại đây, khu vực này trở nên xô bồ bởi cách làm du lịch theo kiểu “ăn xổi ở thì”. Tại đây có khoảng 2.000 người với gần 920 thuyền thúng thường xuyên gắn loa công suất lớn mở nhạc phục vụ khách Hàn Quốc, Trung Quốc. Khu vực tập trung đông thuyền nhất là ở 2 thôn Vạn Lăng và Thanh Tam Đông, xã Cẩm Thanh, thành phố Hội An. Nơi đây có tới 918 thuyền thúng có đánh số hoạt động, bình quân cứ 5 thúng có 1 loa. 

       Trước sự bát nháo, ô nhiễm tiếng ồn tại khu vực rừng dừa, nhiều du khách, nhất là du khách Châu Âu bất bình. Một số đơn vị lữ hành bị khách từ chối tour trải nghiệm rừng dừa. Ông Nguyễn Hùng Linh, Phó Chủ tịch UBND xã Cẩm Thanh, thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam cho biết, địa phương đã chọn 1 khu vực cách xa khu dân cư và hệ sinh thái rừng dừa để quy hoạch làm nơi biểu diễn lắc thuyền thúng, mở nhạc phục vụ du khách. Tại khu vực tập trung này chỉ cho phép dưới 5 loa mở nhạc, khi biểu diễn quay thúng chai về phía mái sóng; đồng thời phải xử phạt nặng đối với những chủ thuyền thúng vi phạm: “Hướng tới tuyên truyền trong dân và tuyên truyền luôn cho các đối tượng là trưởng đoàn dẫn khách Hàn Quốc đến. Đặc biệt là những đối tượng đó, vì trưởng đoàn là người ta bày ra trò này, thực sự một phần là do dân nhưng cũng một phần do trưởng đoàn khách Hàn Quốc, vì cách biểu diễn thúng thì phải có nhạc. Hiện nay, cứ vào buổi chiều là anh em đứng phát tờ rơi nói rõ nội quy tham quan du lịch là không có mở nhạc gây ồn ào”.

      Nguyên nhân dẫn đến tình trạng bát nháo ở khu vực rừng dừa Bảy mẫu do thời gian qua, khu vực này thu hút khá đông du khách nước ngoài, trong đó chủ yếu là khách Hàn Quốc và Trung Quốc. Trong khi khách Châu Âu thích vẻ tĩnh lặng để trải nghiệm nét độc đáo của rừng dừa nước thì khách Châu Á, nhất là khách Hàn Quốc, Trung Quốc lại thích náo nhiệt. Đặc biệt, khách Hàn Quốc rất thích ca nhạc, nhảy múa ngay trên thuyền gắn với biểu diễn lắc thuyền thúng. Do đó, các khách Hàn Quốc sẵn sàng bỏ thêm tiền “tip” cho các thuyền nhằm mở nhạc theo yêu cầu của họ. Điều này khiến cho những người làm du lịch tại đây bất chấp các quy định, mở loa, mở nhạc lớn theo nhu cầu của khách, gây huyên náo cả một vùng. 

       Ông Nguyễn Sự, nguyên Bí thư Thành ủy Hội An, tỉnh Quảng Nam cho rằng, hành động múa, lắc thúng thường xuyên ở khu vực rừng dừa sẽ làm mất ổn định môi trường sống của sinh vật dưới nước, điều này sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đối với hệ sinh thái và cảnh quan nơi đây trong tương lai. Trên thực tế, tình trạng bát nháo ở khu vực rừng dừa đã làm nhiều loài thủy sinh bị ảnh hưởng, chim cò bay đi hết. Ông Sự đề xuất thay vì mở nhạc ngoại ồn ào, chính quyền nên thay thế bằng hoạt động hát bả trạo, vì đây cũng là một phần văn hóa của người dân vùng biển nói chung và dân Cẩm Thanh nói riêng: “Nước ở Cẩm Thanh khu vực đó mùa này cạn, quậy như vậy bùn nổi lên không có con gì sống được, nó say bùn nó chết. Việc phát triển du lịch là đúng nhưng cách như thế này là bất ổn. Sở dĩ khách các nơi đến đây là vì sao? Họ tìm đến nơi mà đất nước họ không có. Đó là văn hóa, cảnh quan. Hiện nay có tư duy là tạo ra sản phẩm của họ ngay trên mảnh đất của mình, mà sản phẩm đó thì họ thừa. Bây giờ mình tạo ra sản phẩm khác chứ, của mình chứ!, vẫn để du khách tham gia, chơi”.

        Trước đó, lãnh đạo Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam cũng đã có văn bản về tăng cường công tác quản lý môi trường du lịch trên địa bàn tỉnh; đặc biệt là tình trạng cò mồi, mở nhạc ồn ào, ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân ở rừng dừa Bảy Mẫu, xã Cẩm Thanh, thành phố Hội An./.