Ơy lâh 1 c’xêê tợơ lâh boo tuh, dic điêl a  noo Coor Chế ặt đhị chr’val Tà Pơơ, chr’hoong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam căh năl cơnh bhrợ têng đoọng pa dưr bhrợ cớ a bóc băn a xiu. Coor Chế truih, x’rịa c’xêê 10 t’mêê đâu, zr’lụ da ding ca coong Nam Giang pleng boo đanh đh’rưah lâng thuỷ điện Sông Bung 2 pa hooi đác tuh bhrợ nong tuh ngân pa bhlầng. Đác tuh clan ooy a bóc p’loong lưch k’nặ 2 tấn a xiu k’nặ tước cr’chăl bơơn pay bh’nơơn âng pr’loọng. Coor Chế đoọng năl, díc điêl a noo tợơp k’rong băn a xiu coh rôh tơợ c’moo 2017. Đọong vêy k’nặ k’zệt bệê rôh băn a xiu trắm cỏ lâng a xiu diêu hồng díc điêl a noo ơy vặ zên k’nặ 200 ức đồng k’rong câl lướt, rôh. Mị díc điêl rơơm nắc tợơ bơr pêê c’moo pa zay bhrợ têng, díc điêl amoó bơơn chroót zên vặ. Cơnh đếêc nắc tợơ bơr pêê g’luh boo tuh t’mêê đâu nắc p’loong lưch, bhrợ ha pr’loọng đong Coor Chế ặt zâng lâng đhr’năng nợ nần: “Vặ zên, băn 8 rôh a xiu , câl m’ma, bột bh’năn. Cơnh rôh lâng lưới nắc cung k’nặ 200 ức đồng. Nắc mơ c’moo a cu băn, zập c’moo cung vêy bơơr bơr pêê zệt ực đồng. C’moo đâu nắc bil lưch, pleng nắc boo priu, đác t’căr a xiu lưch chệêt. Nâu kêi pr’loong đong zr’năh pa bhlầng, xoọc pa dưr lêy băn cớ.”

Căh muy pr’loọng đong noo Coor Chế đhị chr’val Tà Pơơ, boo tuh đanh lâh 1 c’xêê đh’rưah lâng thuỷ điện pa hooi đác tuh pâm bhroọt nắc ơy bhrợ k’ha riêng pr’loọng đong đhanuôr đhị chr’hoong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam ặt zâng lâng đhr’năng bil bal. Ting cơnh xay moon âng UBND chr’hoong Nam Giang, boo đhí số 9 nắc a hay ơy bhrợ ha rập, p’loong, tân jâh chr’tôp lâh 350 đhr’nong đong; lâh 400 hecta tơơm chr’noh, bhơi r’veh, ha roo ha rêê ơy tước cr’chăl k’nặ pay bh’nơơn nắc lưch bil bal; k’zệt r’bhầu p’nong bh’năn lâng bấc a bóc băn a xiu cung lưch đác tuh p’loong… bil  bal k’tỷ đồng zên. Tợơ lâh boo tuh, bơơn rau k’rang zup zooi âng Nhà nước lâng rau pa zưm têy âng đhanuôr zập ooy, đhanuôr coh đâu nắc pa zay z’lâh k’đhap zr’năh xoọc tr’nợơp. T’cooh Hồ Văn Luyện, Phó Trưởng Phòng Nông nghiệp lâng Pa dưr pa xớc vel bhươl chr’hoong Nam Giang moon, zooi đhanuôr pa dưr cớ bh’rợ tr’nêng, tệêm ngăn pr’ặt tr’mông đanh đươi nắc rau k’đhap zr’năh pa bhlầng: “Zập g’luh boo đhí a hay bhrợ bil bal lalâh ngân đăh bh’rợ tr’nêng, chr’noh chr’bệêt âng đhanuôr. Ting cơ chế zooi zup m’ma choh, m’ma bh’năn lâng pr’đươi bhrợ têng ha rêê đhuôch.. nắc dáp lêy, Trung ương zooi 90%, chr’hoong 10%. Chr’hoong ơy k’đươi moon đhanuôr pa zay pa liêm rau dzợ choom bhrợ têng. Đăh vặ zên cơnh lâng pr’loọng đha rựt, đăn đha rựt nắc bơơn Ngân hàng chính sách xã hội zup zooi đoọng vặ bhrợ pa dưr bh’rợ tr’nêng. Lâh mơ, apêê zên vặ âng bh’rợ bhrợ têng vel bhươl t’mêê lâng chr’hoong nắc zooi zup đăh m’ma chr’noh, bh’năn băn đoọng ha đhanuôr pa dưr bh’rợ tr’nêng.”

Cung cơnh chr’hoong Nam Giang lâng apêê chr’hoong da ding ca coong lơơng âng tỉnh Quảng Nam, nắc tợơ lâh boo đhí tuh bhlong, chính quyền lâng ngành chức năng chr’hoong Tây Giang ơy xay  bhrợ bấc cơnh, k’rong c’rơ pa zay bhrợ têng, pa dưr c’lâng bh’rợ bhrợ têng. Boo tuh ơy pa hư lưch c’lâng p’rang, zung poong, bh’nậ đác; bấc zr’lụ bhrợ têng ha rêê đhuôch lưch đác tuh t’cọong p’loong, k’tiếc đhêl g’lấp… tu cơnh đếêc bhiệc pa dưr cớ lưm bấc k’đhap zr’năh. T’cooh Hồ Văn Nhia, Bí thư Đảng uỷ chr’val k’noong k’tiếc A Xan, chr’hoong Tây Giang đoọng năl, pazêng clung ruộng âng đhanuôr coh đâu lưch k’tiếc đhele g’lấp, bhiệc kâh lơi k’tiếc đhâl nâu cung lưch c’rơ g’lếêh, căh mặ bhrợ têng tu lalâh bấc, căh loon xay bhrợ bhiệc choh bệêt hân noo ha ọt ha pruốt: “Clung ruộng đhăm k’tứi, pazêng đhanuôr bhrợ toor k’ruung đác nắc bêl boo tuh lưch ta g’lấp. A zi moon pa rớơt lâng pazêng zr’lụ k’tiếc căh choom choh bhrợ ha roo, đhanuôr nắc lêy choh chr’noh rau lơơng. Coh pr’đợơ nắc đoo, a zi nắc đoọng ha đhanuôr m’ma choh. Nắc t’mêê đâu,a  zi cung ơy lướt lêy cha mẹet, bấc clung ruộng coh c’moo đâu căh choom bhrợ têng dzợ. Nắc lêy vêy xe ga mắc kấh pa liêm nắc vêy choom bhrợ têng.”

Ting cơng t’cooh Hồ Quang Bửu, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam nắc apêê g’luh boo tuh t’mêê đâu bhrợ bil bal ngân pa bhlầng đăh ma nuyh lâng cr’van cr’bhộ, dáp lêy đợ bil bal lâh 10.000 tỷ đồng. Tợơ lâh boo tuh, m’jưah lâng k’rong tệêm ngăn pr’ặt tr’mông đoọng ha đhanuôr, tỉnh Quảng Nam cung lêy đoọng tơơm m’ma, bh’năn băn, zooi đhanuôr pa dưr bhrợ têng cha, bhrợ têng ha rêê đhuôch; coh đếêc k’rong tơơm chr’noh, bh’năn băn ếp t’ngay, đâh pay bh’nơơn đoọng đươi dua xoọc tr’nợơp lâng coh Tết nguyên đán./.

Miền núi Quảng Nam

Tập trung khắc phục sản xuất sau bão lũ

                                PV/VOV-Miền Trung

Miền núi tỉnh Quảng Nam vốn khó khăn, thời gian qua lại liên tiếp gánh chịu mất mát do thiên tai, dịch họa khiến cuộc sống người dân nơi đây càng thêm khốn khó. Được sự quan tâm của Nhà nước và sự chung tay giúp đỡ của cộng đồng, bà con đã từng bước vượt qua khó khăn trước mắt. Tuy nhiên, để khôi phục lại sản xuất, ổn định cuộc sống cho người dân vùng bão lũ thì còn là câu chuyện dài. Phản ánh của PV Đài TNVN tại miền Trung.

Đã hơn 1 tháng sau bão lũ, vợ chồng anh Coor Chế ở xã Tà Pơ, huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam vẫn chưa biết xoay xở cách nào để gầy dựng lại mấy hồ nuôi cá nước lợ. Coor Chế kể, cuối tháng 10 vừa qua, vùng núi Nam Giang có mưa to kéo dài cộng với thủy điện Sông Bung 2 xả lũ gây ngập nặng. Nước lũ tràn qua hồ cuốn trôi gần 2 tấn cá sắp đến kỳ thu hoạch của gia đình. Coor Chế cho biết, vợ chồng anh đầu tư nuôi cá lồng bè từ năm 2017. Để có gần chục bè nuôi cá trắm cỏ và cá diêu hồng vợ chồng anh đã vay mượn gần 200 triệu đồng đầu tư mua lồng, lưới. Hai vợ chồng hy vọng sau vài năm chăm chỉ làm việc, vợ chồng sẽ trả xong nợ nần. Vậy mà mấy đợt bão lũ vừa qua đã cuốn trôi tất cả, đẩy gia đình Coor Chế vào cảnh nợ nần chồng chất: “Nuôi 8 lồng cá cũng vay, mua cá, giống, bột. Riêng lồng, lưới cũng 200 triệu đồng. Mấy năm vừa rồi nuôi, mỗi năm cùng được vài chục triệu. Năm nay thì lỗ với lại trời mưa, nước đục nuôi cá chết. Nói chung bây giờ rất khó khăn cho gia đình, đang củng cố để nuôi lại”

Không riêng gia đình anh Coor Chế ở xã Tà Pơ, mưa lũ kéo dài hơn 1 tháng qua cộng với thủy điện xả lũ bất ngờ đã đẩy hàng trăm hộ gia đình ở huyện miền núi Nam Giang, tỉnh Quảng Nam lâm cảnh trắng tay. Theo báo cáo của UBND huyện Nam Giang, bão số 9 đã làm sập, cuốn trôi, tốc mái hơn 350 ngôi nhà; hơn 400 héc ta cây trồng, hoa màu, lúa rẫy chuẩn bị thu hoạch bị mất trắng; hàng ngàn con gia súc, gia cầm cùng nhiều diện tích nuôi cá lồng bè bị cuốn trôi….thiệt hại nhiều tỷ đồng. Sau bão lũ, được sự quan tâm hỗ trợ của Nhà nước và sự chung tay góp sức của cộng đồng, bà con nơi đây vượt qua khó khăn trước mắt. Ông Hồ Văn Luyện, Phó Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Nam Giang cho rằng, giúp bà con khôi phục lại sản xuất, ổn định cuộc sống lâu dài đang là bài toán khó: “Mưa qua những đợt vừa qua đã gây thiệt hại nặng về sản xuất nông nghiệp, cây cối, hoa màu, con vật nuôi của bà con bị hư hại nhiều. Theo cơ chế hỗ trợ giống, cây trồng, con vật nuôi và vật tư nông nghiệp …thì tỉnh, Trung ương hỗ trợ 90%; huyện đối ứng 10%. Huyện chỉ đạo bà con nông dân cố gắng khắc phục những gì có thể để sản xuất trở lại. Về vay vốn thì đối với hộ nghèo, cận nghèo được Ngân hàng chính sách xã hội hỗ trợ vay vốn để sản xuất nông nghiệp. Ngoài ra các nguồn vốn Chương trình nông thôn mới và huyện thì hỗ trợ giống cây trồng, con vật nuôi để bà con nông dân khôi phục lại sản xuất”

Cũng như huyện Nam Giang và các huyện miền núi của tỉnh Quảng Nam, ngay sau bão lũ, chính quyền và ngành chức năng huyện Tây Giang đã triển khai nhiều biện pháp, dồn sức khôi phục, phát triển sản xuất. Bão lũ đã phá hỏng nhiều công trình giao thông, cầu cống, đập thủy lợi; nhiều khu vực sản xuất nông nghiệp, diện tích lúa rẫy, cây ăn quả, cây dược liệu.. bị cuốn trôi, đất đá vùi lấp …nên việc khắc phục gặp nhiều khó khăn. Ông Hồ Văn Nhia, Bí thư Đảng ủy xã biên giới A Xan, huyện Tây Giang cho biết, hầu hết ruộng đồng của bà con nơi đây bị bồi lấp với khối lượng lớn, việc dọn dẹp, giải phóng đất đá cần nhiều công sức, thời gian, khả năng không thể triển khai sản xuất vụ sản xuất đông xuân: “Các cánh đồng nhỏ lẻ, hầu hết bà con làm ven sông suối nên khi gặp bão lũ thì bị vùi lấp hết. Chúng tôi khuyến cáo những khu đất không thể trồng lúa, bà con chuyển sang trồng màu, phù hợp với đất đó. Trên cơ sở đó, chúng tôi sẽ cấp giống cho bà con. Vừa rồi chúng tôi cũng đã đi khảo sát, một số cánh đồng trong năm này không thể cải tạo được, phải dùng cơ giới để san ủi mới mong trả lại hiện trạng trước đây”

Theo ông Hồ Quang Bửu, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam thì các đợt bão lũ vừa qua gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản, ước tính thiệt hại lên đến hơn 10.000 tỷ đồng. Sau bão lũ, cùng với tập trung ổn định cuộc sống cho người dân thông qua việc làm nhà tạm, hỗ trợ lương thực cho người dân, tỉnh Quảng Nam cũng tiến hành cấp cây, con giống, hỗ trợ bà con khôi phục sản xuất nông nghiệp; trong đó tập trung cây trồng, vật nuôi ngắn ngày, có thể thu hoạch sớm để phục vụ nhu cầu trước mắt và trong dịp Tết nguyên đán./.