Bắc Trà My nắc chr’hoong da ding k’coong dzợ đha rựt ângi tỉnh Quảng Nam. Nâu đoo nắc zr’lụ ta luôn zâng lâng đhr’năng boo tuh bhrợ bấc đong xang, zung poong hư zớch lứch. Đhị chr’val Trà Sơn, poong Trà Sơn nắc poong pa tệêt cr’liêng chữ âng k’ha riêng a đhi học sinh Ca Dong âng vel đong. Ha dợ nắc tợơ lấh bấc chu boo đhí túh bhlong chô, poong nâu ting hư r’dợ, đhơ cơnh đếêc nắc a pêê a đhi cung lướt ra véch đăh poong nâu đoọng tước trường. T’ngay cha noọng, poong nâu nắc đhị ặt cha ớh âng apêê p’niên học sinh acoon cóh Ca Dong. Mọot t’ngay cha noọng đác k’ruung rệê, đhơ cơnh đếêc boo túh đhị da ding k’coong căh năl đoo bêl n’tóh chô. Nắc đoo rau cr’pân bhlầng crêê tước apêê p’niên acoon cóh đhị đâu.

A đhi Hồ Thị Hiệp, vel Mậu Long, chr’val Trà Sơn, chr’hoong Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam đoọng năl:“T’ngay cha noọng a cu k’pân căh pân glúh ooy nguôi, a cu căh pân lướt họom đác k’ruung tu a cu k’pân”.

Ảnh: Thái Xuân- Đông Hồ

        Anoo Hồ Văn Băng, vel Mậu Long, chr’val Trà Sơn, chr’hoong Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam đoọng năl, vel lâng ma nuýh đong nắc ta luôn pa ghít tước rau bhrợ cr’pân tước apêê p’niênk’tứi:“ Đắh k’ruung tâm cung ta luôn xay moon đoọng ha đhanuôr năl, họp cung xay moon đhanuôr nắc k’rang lêy acoon đhi đhị cr’chăl đhêy cha noọng oó đoọng dưr váih đhr’năng hr’lệêng đác. Đhị cr’chăl a hay, lêy đhanuôr bhrợ têng zăng liêm choom”.

        Cắh muy k’rang boo túh dưr hooi chô pâm bhroọt căh cợ pazêng rau bhrêy tắh c’lâng p’rang ta luôn ặt váih zập t’ngay… p’niên acoon cóh đhị chr’hoong Bắc Trà My moon lalay lâng zr’lụ da ding k’coong tỉnh Quảng Nam moon za zưm dzợ k’rang đhr’năng ma nuýh cha chríh g’lớơc cha chơơr. Tu đhị apêê vel bhươl la ngúa, cha ngai bha dăh, pr’đợơ c’lâng p’rang lâng c’lâng xa nay căh lấh liêm buôn, aconh căn trơ vâng lâng bh’rợ ha rêê ha lai, k’rang bhrợ têng cha tu cơnh đếêc bh’rợ k’rang lêy tước, pa too pa choom apêê a coon nại căh lấh pa ghít. Rau đâu nắc bhrợ đoọng ha pêê vêy loom luônh lết mốp cung cơnh rau cr’pân crêê tước p’niên ta luôn ặt váih. A đhi Hồ Văn Thắng, vel Mậu Long, chr’val Trà Sơn, chr’hoong Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam k’rang k’uôl:“Acu buôn cha ơh cha plọong a ngoọn, cha ớh bóng, cha ớh cầu, doó glúh ooy c’lâng tu ca pân apêê g’lớơc coóp pa xó, a cu cung căh lướt họom đác k’ruung, k’pân k’ruung đhậu”.

         Lâng đhr’năng cr’pân ta luôn ặt váih bhrợ k’pân, cr’chăl a hay apêê cấp chính quyền, đoàn thể ta luôn t’bhlầng xay moon tước đhanuôr, pa bhlầng nắc ting bhrợ têng cơnh xa nay tệêm ngăn c’lâng p’rang. Đh’rứah lâng đếêc, xay moon đoọng ha đhanuôr pa dưr dal c’năl, pa ghít apêê căh liêm ta níh, k’rang lêy liêm apêê p’niên. Anoo Hồ Văn Băng, vel Mậu Long, chr’val Trà Sơn, chr’hoong Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam đoọng năl:“ Xay moon đoọng ha pazêng apêê aconh căn vêy coon k’tứi, pa bhlầng nắc oó đoọng apêê k’đhợơng pa đhiêr xe bêl ting pấh lướt cóh c’lâng p’rang, moon k’dua oó xe đấh. Rau bơr lâng p’niên dứp 10 c’moo bêl lêy ma nuýh cha chríh tước vel nắc pa too moon apêê oó ặt pa đăn”.

       T’ruíh đhị muy vel k’tứi âng đhanuôr Ca Dong đhị chr’hoong da ding k’coong Bắc Trà My n’đhơ căh vêy n’léh váih cóh zập prang zr’lụ chr’hoong âng tỉnh Quảng Nam. Ha dợ nắc pazêng rau cr’pân tợơ bhrêy tắh c’lâng p’rang, hr’lệêng đác… lâng p’niên k’tứi đhị da ding k’coong zêng buôn dưr váih đhơ đhơ bêl. Tu cơnh đếêcm chính quyền, tổ chức đoàn thể nắc lêy t’bhlầng xay moon, xăl cơnh pa chắp bhrợ, pa dưr dal c’năl pa ghít âng aconh căn học sinh. Đh’rứah nắc bhrợ têng pa xoọng apêê tang cha ớh đoọng ha pêê a đhi ma nuýh acoon cóh đoọng pa xiêr ếp bhlầng rau cr’pân crêê tước bhrêy tắh lâng apêê a đhi./.

Ngăn ngừa những nguy hiểm rình rập trẻ em dân tộc thiểu số

                                   Tấn Sỹ- Xuân Lam

Tại khu vực miền núi, nhiều tệ nạn, tai nạn và những hiểm nguy luôn rình rập, có thể xảy ra bất cứ lúc nào…Với trẻ em đồng bào dân tộc thiểu số, nhất là những vùng khó khăn, trình độ dân trí thấp cần có giải pháp ngăn ngừa sự nguy hiểm cho các em. Tấn Sỹ_ Xuân Lam, CTV Đài Tiếng nói Việt Nam phản ánh thực trạng này đối với trẻ em Ca Dong ở huyện vùng cao Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam, mời bà con và các bạn cùng nghe.

  Bắc Trà My là huyện vùng cao còn nghèo của của tỉnh Quảng Nam. Đây cũng là khu vực thương xuyên phải gánh chịu những trận mưa lũ lớn khiến nhiều nhà cửa, cầu bị hư hỏng. Tại xã Trà Sơn, cầu Trà Sơn là câu cầu chắp nối con chữ của hàng trăm em học sinh Ca Dong địa phương. Thế nhưng sau mỗi mùa mưa bão, cây cầu này ngày càng xuống cấp nghiêm trọng, nhưng hàng ngày các em vẫn phải qua lại để đến trường. Ngày hè, cây cầu còn là điểm đến vui chơi của các em học sinh dân tộc Ca Dong. Vào mùa hè nước sông cạn, song những cơn lũ ống ở miền núi có thể đổ về bất cứ lúc nào. Đó chính là những hiểm nguy luôn rình rập đối với trẻ em dân tộc thiểu số nơi đây. Em Hồ Thị Hiệp, thôn Mậu Long, xã Trà Sơn, huyện Bắc Trà My tỉnh Quảng Nam cho biết: “Ngày hè con sợ không dám đi ngoài đường, con không dám đi tắm sông suối vì con sợ”.

Anh Hồ Văn Băng, thôn Mậu Long, xã Trà Sơn, huyện Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam cho biết, thôn và gia đình cũng phải luôn đề cao cảnh giác với những hiểm nguy đến với các em nhỏ: “Sông suối thì cũng quán triệt thường xuyên đối với nhân dân, họp cũng tuyên truyền cho nhân dân chăm sóc con em, dạy dỗ con em trong hè không để xảy ra tình trạng đuối nước. Trong thời gian qua dân thực hiện tương đối tốt”.

Không chỉ lo sợ mưa lũ bất chợt hay những tai nạn giao thông luôn rình rập hàng ngày…trẻ em dân tộc thiểu số ở huyện Bắc Trà My nói riêng và miền núi tỉnh Quảng Nam nói chung còn lo sợ tình trạng người lạ dụ dỗ. Bởi ở những bản làng xa xôi hẻo lánh, điều kiện giao thông và thông tin cách trở, cha mẹ thường bận rộn với nương rẫy, mưu sinh, nên việc chăm sóc, giáo dục, quản lý con cái không được chú trọng lắm. Điều này vô hình dung tạo kẻ hở cho kẻ xấu cũng như mang đến những hiểm nguy rình rập chung quanh những đứa trẻ ngây thơ và hồn nhiên này. Em Hồ Văn Thắng, thôn Mậu Long, xã Trà Sơn, huyện Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam lo lắng: “Con hay chơi nhảy dây, chơi đá bóng, chơi đá cầu, không đi ra ngoài đường vì sợ cướp bắt cóc, không đi tắm sông, sợ sông sâu”.

Trước những hiểm nguy luôn rình rập, thời gian qua các cấp chính quyền, đoàn thể thường xuyên đẩy mạnh tuyên truyền đến nhân dân, nhất là ý thức tuân thủ Luật Giao thông đường bộ. Bên cạnh đó, tuyên truyền để đồng bào nâng cao cảnh giác, quản lý và chăm sóc con em tốt hơn. Anh Hồ Văn Băng, thôn Mậu Long, xã Trà Sơn, huyện Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam cho biết: “Tuyên truyền cho tất cả các hộ phụ huynh có con em, thứ nhất là không nên cho con em tham gia giao thông đường bộ, chạy xe quá tốc độ. Thứ hai nữa là trẻ em dưới 10 tuổi thấy người lạ mặt tới địa phương để thăm dò, chẳng hạn là tới địa phương thăm dò với mục đích gì để mà dụ dỗ trẻ em là tuyệt đối không được tiếp xúc”.

Câu chuyện ở một ngôi làng nhỏ của đồng bào Ca Dong ở huyện miền nùi Bắc Trà My có thể sẽ không phổ quát ở phạm vi cả tỉnh Quảng Nam. Song, những hiểm nguy từ tai nạn giao thông, đuối nước…đối với trẻ em miền núi là điều có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Vì vậy, chính quyền, tổ chức đoàn thể cần đẩy mạnh tuyên truyền, thay đổi nhận thức, nâng cao cảnh giác của phụ huynh học sinh. Đồng thời tổ chức thêm các sân chơi vui nhộn, bổ ích cho các em dân tộc thiểu số để hạn chế đến mức thấp nhất những nguy hiểm tai nạn./.