Bâc c’moo ha nua, Đảng lâng Nhà nước Việt Nam xră bhrợ bâc chính sách zooi đoọng đha nuôr apêê acoon coh xơợng bhrợ quyền ma mơ mr’cơnh, đhị đêêc, ha dưr dal pr’ăt tr’mông, tr’xin bhrợ pa đăn chr’chăl pa dưr bhlưa apêê acoon coh. Pa dhang cơnh: Bh’rợ xa nay pa bhrợ ta têng 122 âng Chính phủ n’đăh Bh’rợ acoon coh, coh đêêc vêy Quyết định số 122/QĐ- TTg t’ngay 10/1/2013 âng Thủ tướng Chính phủ n’đăh ơơi đoọng Bh’rợ xa nay chr’năp mâng đanh âng k’tiêc k’ruung zư x’mir lêy lâng ha dưr dal c’rơ âng đha nuôr cr’chăl 2011-2020, pa chăp k’noọ tươc c’moo 2030. Luật Bảo hiểm Y tế (BHYT) 2008 ( bhr’lậ, p’xoọng c’moo 2014) Điều 12 quy định đợ apêê ting pâh BHYT năc âng zên nhà nước đoọng, pa zêng: ma nưih đha rưt; ma nưih acoon coh xooc ma mông đhị pr’đơợ tr’mông tr’meh zr’năh k’đhap; ma nưih xooc ma mông đhị zr’lụ pr’đơợ tr’mông tr’meh, pr’ăt tr’mông pa bhlâng zr’năh k’đhap; ma nưih xooc ma mông đhị chr’val đảo, chr’hoong đảo. Tơợ c’moo 2016 tươc đâu, đợ apêê bơơn ta đoọng BHYT đoọng ha đha nuôr acoon coh dưr dzooc tơợ 91% ( c’moo 2016) dzooc 93,5% (c’moo 2019) cơnh lâng 7.596.519 cha năc ma nưih acoon coh bơơn đoọng thẻ lâng pa zêng zên 5.866.372 ưc đồng. 100% ma nưih acoon coh, ma nưih đha rưt bơơn zooi đoọng zên khám pa dưah cr’ay đhị thẻ BHYT. Đươi cơnh đêêc, bh’rợ zư x’mir lêy c’rơ cơnh lâng đha nuôr acoon coh bơơn bhrợ bhr’lậ ghit t’lăng. Pa dhang moon cơnh coh Lào Cai, bơơn đươi dua chính sách BHYT k’gooh cơnh âng đha nuôr acoon coh đha rưt, bâc c’moo đăn đâu, đha nuôr apêê acoon coh apêê chr’val chr’lụ ping chr’hoong Bắc Hà, tỉnh Lào Cai âi bơơn khám lâng zư pa dưah cr’ay k’gooh đhị Phòng khám đa khoa zr’lụ Lùng Phình xăl tu k’đươi apeê ma bhô chô pa dưah cơnh l’lăm a hay. T’cooh Đặng Văn Phủ, ma nưih Dao coh chr’val Tả  Cù Tỷ, chr’hoong Bắc Hà, tỉnh Lào Cai bêl moot zư pa dưah đhị zr’lụ Phòng khám đa khoa Lùng Phình xay moon, đươi vêy thẻ BHYT tu cơnh đêêc t’cooh công k’rêêm loom zư pa dưah:“Moot ooy đâu zư pa dưah cr’ay doó bil zên, bơơn a pêê y, bác sĩ zư x’mir lêy lưch loom zooi đoọng ma nưih ca ay a zi pa bhlâng k’rêêm loom.”

Phòng khám đa khoa zr’lụ bha nụ chr’val Lùng Phình coh vel đong chr’val da ding ca coong Lùng Phình, năc muy coh 4 phòng khám đa khoa zr’lụ âng chr’hoong Bắc Hà, tỉnh Lào Cai. Phòng khám bhrợ têng ha bh’rợ khám pa dưah cr’ay ha đha nuôr zr’lụ chr’val: Tả Cù Tỷ- Bản Già, Lùng Cải, Tả Văn Chư, Lùng Phình- Làu Thí Ngài. Zâp ngai đha nuôr apeê acoon coh apeê chr’val n’nâu zêng bơơn pay đoọng thẻ BHYT k’gooh ting bh’rợ xa nay 30a. A noo Sùng Seo Lềnh ăt coh vel Lả Gì Thàng, chr’val Tả Văn Chư đoọng năl, tơợ t’ngay vêy bêệ thẻ BHYT âng Nhà nước đoọng,  a noo lâng đha nuôr coh vel ha vil luôn bh’rợ k’đươi ma nưih ma bhô pa dưah cr’ay:“BHYT acoon coh zi coh đâu pa bhlâng liêm choom. Bêl jeh ca ay moot bệnh viện dzợ bơơn ta đoọng z’nươu, zư pa dưah. Đợ đong ngai ch’ngai năc công vêy zooi đoọng zên cha lâng lươt ra vach. Bêl a hay lum jeh ca ay năc lươt chơơc z’nươu coh crâng bhơi, lươt chơơc ma nưih ma bhô zr’năh k’đhap bhlâng, nâu câi vêy thẻ bảo hiểm liêm choom lâh mơ.”

P’căn Sì Hồng Sến, 70 c’moo ma nưih Phù Lá, vel Lùng Phình, chr’val Lùng Phình công xay moon, nâu câi đha nuôr oó tơơp jeh ca ay, zêng tươc phòng khám zr’lụ đoọng khám cr’ay.“Vêy BHYT âng nhà nước ha ma nưih ca ay zi, jeh ca ay năc lươt moot viện khám lâng pa dưah, vêy bảo hiểm âi doó dzợ bil zên. Râu bơr cớ năc ăt muy đhị zư pa dưah năc bơơn cha cha đhâng, tu cơnh đêêc âi zooi đha nuôr đha rưt zi bâc râu, bơơn z’lâh đợ râu zr’năh k’đhap đhị cr’ay ngân.”

Đh’rưah lâng bh’rợ bhrợ k’rơ bh’rợ t’bil ha ul pa xiêr đha rưt, chr’val k’rang zư x’mir bh’rợ tr’mông tr’meh, bh’rợ khám pa dưah cr’ay, k’rang zư x’mir lêy c’rơ ha đha nuôr, pa bhlâng năc pr’loọng đha rưt, ma nưih acoon coh. T’cooh Tẩn Seo Lừ, Phó Chủ tịch UBND chr’val Lùng Phình đoọng năl, chr’val Lùng Phình vêy lâh 600 pr’lọong, 3500 cha năc đha nuôr năc zêng bơơn ta đoọng thẻ BHYT crêê ting cha năc bơơn đươi dua chính sách 30a: “Xơợng bhrợ chính sách BHYT đoọng ha đha nuôr đha rưt lâng acoon coh coh vel đong, zâp c’moo chr’val k’rong c’bhuh liêm ghit lâng xay moon khám pa dưah cr’ay đhị Phòng khám đa khoa zr’lụ Lùng Phinh, liêm buôn lươt ra vach đoọng ha đha nuôr. N’đăh BHYT, đảng ủy chính quyền vêy chủ trương năc bêl bhrợ xang thẻ BHYT năc pay đoọng đơơh ha đha nuôr. Râu bơr a zi công k’đhơợng xay cán bộ k’đhơợng bhrợ coh vel pa zum lâng trưởng vel năc họp vel xay moon coh đha nuôr k’đhơợng đơc thẻ bảo hiểm pa liêm tu BHYT đơơng âng coh muy cr’chăl c’moo đoọng khám pa dưah cr’ay lâng đươi dua râu liêm crêê doó bil zên, n’đhơ ha dang xăl bệnh viện năc công bơơn đươi dua chế độ ting quyết định âng thẻ BHYT.”

Cơnh lâng bêê thẻ BHYT coh têy, đha nuôr apêê acoon coh coh apêê chr’val zr’lụ da ding ca coong chr’hoong Bắc Hà âi la lua k’rang tươc bh’rợ zư x’mir lêy c’rơ. Bình quân muy  c’moo vêy tơợ 2.500 – 3000 chu t’mooi tươc khám lâng zư pa dưah. Bác sĩ Trần Xuân Quý, Trưởng phòng khám đa khoa zr’lụ Lùng Phình moon ghit:“Xơợng bhrợ bh’rợ khám zư pa dưah cr’ay coh phòng khám zêng năc bảo hiểm âng Nhà nước zooi đoọng ha đha nuôr acoon coh, pr’loọng đăn đha rưt. Lâh mơ khám lâng zư pa dưah ha đha nuôr coh 6 chr’val zr’lụ, Phòng khám dzợ khám lâng zư pa dưah ha muy bơr ma nưih ca ay coh chr’val Lử Thẩn âng chr’hoong Si Ma Cai. Đơơng đoọng z’nươu zâp cr’noọ, công cơnh pay đoọng z’nươu zâp, crêê ma nưih crêê cr’ay, doó vêy z’nươu căh dzợ choom đươi dua.”

Đươi vêy thẻ BHYT, nâu câi đha nuôr apêê acoon coh coh zr’lụ da ding ca coong Bắc Hà âi vêy pr’đơợ  đươi dua apêê dịch vụ y tế, công cơnh k’rêêm loom tươc khám lâng zư pa dưah đhị Phòng khám zr’lụ Lùng Phình.

  Đhị râu xay moon n’têh, a hêê lêy, bh’rợ pa bhrợ 122 âng Chính phủ n’đăh bh’rợ acoon coh âi moon ghit chính sách zooi đoọng đha nuôr acoon coh xơợng bhrợ quyền ma mơ mr’cơnh, ha dưr dal pr’ăt tr’mông, tr’xin bhrợ pa đăn cr’chăl pa dưr bhlưa apêê c’bhuh acoon ma nưih. Nâu đoo năc râu pa căh moon ghit coh bh’rợ k’đhơợng nhâm lâng bhrợ pa dưr quyền âng acoon coh moon la lay lâng quyền acoon ma nưih moon za zum đhị Việt Nam./.

Khám chữa bệnh miễn phícho đồng bào STTS nghèo

Nhà nước Việt Nam luôn coi trọng chính sách dân tộc, đặc biệt là bảo đảm quyền bình đẳng giữa các dân tộc; quan tâm chăm lo, tạo điều kiện tốt nhất để đồng bào tất cả các dân tộc trên đất nước Việt Nam cùng phát triển và thụ hưởng đầy đủ, bình đẳng các quyền, tự do được Hiến pháp Việt Nam ghi nhận và cụ thể hóa trong các văn bản  luật.

Những năm qua, Đảng và Nhà nước Việt Nam ban hành nhiều chính sách hỗ trợ đồng bào các DTTS thực hiện quyền bình đẳng, qua đó nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, từng bước thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các dân tộc. Điển hình là: Chương trình hành động 122 của Chính phủ về Công tác Dân tộc, trong đó có Quyết định số 122/QĐ-TTg ngày 10/01/2013 của Thủ tướng Chính phủ về Phê duyệt Chiến lược quốc gia bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân giai đoạn 2011 - 2020, tầm nhìn đến năm 2030. Luật Bảo hiểm Y tế (BHYT) 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2014) Điều 12 quy định đối tượng tham gia BHYT do ngân sách nhà nước đóng, bao gồm: người thuộc hộ gia đình nghèo; người DTTS đang sinh sống tại vùng có điều kiện KT-XH khó khăn; người đang sinh sống tại vùng có điệu kiện KT-XH đặc biệt khó khăn; người đang sinh sống tại xã đảo, huyện đảo. Từ năm 2016 đến nay, tỷ lệ cấp thẻ BHYT cho đồng bào DTTS tăng từ 91% (năm 2016) lên 93,5% (năm 2019) với 7.596.519 người DTTS được cấp thẻ với tổng số tiền 5.866.372 triệu đồng. 100% người DTTS, người nghèo được hỗ trợ chi phí khám chữa bệnh thông qua thẻ BHYT. Nhờ đó, công tác chăm sóc sức khỏe đối với đồng bào DTTS được cải thiện rõ rệt. Điển hình như ở Lào Cai, được hưởng chính sách BHYT miễn phí đối với đồng bào DTTS nghèo, những năm gần đây đồng bào các dân tộc ở các xã khu vực thượng huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai đã được khám và điều trị bệnh miễn phí tại Phòng khám đa khoa khu vực Lùng Phình thay vì mời thầy cúng về chữa bệnh như trước đây. Ông Đặng Văn Phủ, dân tộc Dao ở xã Tả Cù Tỷ, huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai khi vào điều trị tại khu vực Phòng khám đa khoa Lùng Phình chia sẻ, nhờ có thẻ BHYT nên ông cũng đã yên tâm điều trị: “Vào đây chữa bệnh không mất tiền, được các y bác sĩ chăm sóc tận tình giúp đỡ bệnh nhân chúng tôi rất yên lòng.”

Phòng khám đa khoa khu vực cụm xã Lùng Phình đóng trên địa bàn xã vùng cao Lùng Phình, là 1 trong 4 phòng khám đa khoa khu vực thuộc huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai. Phòng khám phục vụ công tác khám chữa bệnh cho đồng bào khu vực xã: Tả Cù Tỷ- Bản Già, Lùng Cải, Tả Văn Chư, Lùng Phình- Lầu Thí Ngài. Tất cả bà con các dân tộc ở các xã này đều được cấp thẻ BHYT miễn phí theo Chương trình 30a. Anh Sùng Seo Lềnh ở thôn Lả Gì Thàng, xã Tả Văn Chư cho biết, từ ngày có chiếc thẻ BHYT do Nhà nước cấp, anh và bà con trong thôn quên hẳn khái niệm “mời thầy cúng” về chữa bệnh: “BHYTDTTS chúng tôi ở vùng cao rất là có lợi.Khi ốm đau vào bệnh viện còn được cấp thuốc, chữa trị. Những nhà ở xa thì cũng có hỗ trợ tiền ăn và đi lại. Ngày xưa khi ốm thì phải đi tìm thuốc nam, phải đi tìm thầy thuốc này nọ rất khó khăn cho dân, có thẻ bảo hiển so với trước thì bây giờ thuận tiện rất nhiều.”

Bà Sì Hồng Sến, 70 tuổi, dân tộc Phù Lá, ở thôn Lùng Phình, xã Lùng Phình cũng chia sẻ rằng, bây giờ người dân hễ bị đau, sốt đều không ngần ngại đến Phòng khám khu vực để thăm khám bệnh: “Có BHYT của nhà nước cho người nghèo chúng tôi, ốm đau là đi vào viện khám và chữa, có bảo hiểm rồi thì không phải mất tiền. Thứ hai là nằm tại chỗ nằm điều trị thì  được ăn bữa trưa, cho nên đã giúp cho người nghèo chúng tôi rất là nhiều,  vượt qua được những khó khăn cái bệnh hiểm nghèo.”

Cùng với việc đẩy mạnh công tác xóa đói, giảm nghèo, xã quan tâm chăm lo công tác an sinh- xã hội, công tác khám chữa bệnh, chăm lo sức khỏe cho nhân dân, đặc biệt là hộ nghèo, người DTTS. Ông Tẩn Seo Lừ, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Lùng Phình cho biết, xã Lùng Phình có hơn 600 hộ, 3500 nhân khẩu thì tất cả đều được cấp phát thẻ BHYT theo đúng từng đối tượng được hưởng chính sách 30a: “Thực hiện chính sách BHYT cho người nghèo và DTTS trên địa bàn, hàng năm xã  tổng hợp danh sách cụ thể và đăng ký  khám chữa bệnh ngay tại Phòng khám đa khoa khu vực Lùng Phình, thuận lợi đi lại cho người dân. Về BHYT, đảng ủy chính quyền có chủ trương là khi làm xong thẻ BHYT là phát kịp thời cho người dân. Thứ hai chúng tôi cũng chỉ đạo cán bộ phụ trách thôn phối kết hợp với trưởng thôn bản là họp thôn đề xuất trong nhân dân  giữ thẻ bảo hiểm tốt vì BHYT mang trong một quá trình năm để khám chữa bệnh và hưởng cái lợi ích khám không mất tiền, thậm chí chuyển tuyến thì cũng được hưởng chế độ theo quyết định của thẻ BHYT.”

Với chiếc thẻ BHYT trên tay, bà con các dân tộc ở các xã vùng thượng huyện Bắc Hà đã thật sự quan tâm chăm sóc sức khỏe. Bình quân mỗi năm có từ 2.500-3.000 lượt người đến khám và điều trị. Bác sĩ Trần Xuân Quý, Trưởng phòng khám đa khoa khu vực Lùng Phình khẳng định: “Thực hiện công tác khám chữa bệnh ở phòng khám đều là bảo hiểm của nhà nước hỗ trợ các hộ đồng bào DTTS, hộ cận nghèo. Ngoài khám và điều trị cho bà con ở 6 xã khu vực, Phòng còn khám và điều trị cho một số bệnh nhận ở xã Lử Thẩn của huyện Si Ma Cai. Cung ứng thuốc đủ nhu cầu, cũng như cấp phát thuốc đầy đủ đúng người đúng bệnh, không có thuốc hết hạn.”

Nhờ có thẻ BHYT, giờ đây đồng bào các dân tộc ở vùng thượng huyện Bắc Hà đã có cơ hội tiếp cận các dịch vụ y tế, cũng như yên tâm đến khám và điều trị tại Phòng khám đa khoa khu vực Lùng Phình.

Qua ví dụ trên, chúng ta thấy, Chương trình hành động 122 của Chính phủ về công tác dân tộc đã khẳng định được chính sách hỗ trợ  đồng bào các DTTS thực hiện quyền bình đẳng, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, từng bước thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các dân tộc. Đây chính là minh chứng cụ thể trong bảo đảm và thúc đẩy quyền của DTTS nói riêng và quyền con người nói chung tại Việt Nam./.