Violắc năc muy coh 7 vel âng chr’val Pờ Ê, chr’hoong Kon Plông, tỉnh Kon Tum. Vel vêy 82 pr’loọng cơnh lâng k’noọ 300 cha năc ma nưih Hre. Râu chr’năp coh đâu năc doó dzợ vêy pr’loọng đha rưt lâng đăn đha rưt. Bơơn vêy râu đâu năc đươi vêy zâp ngai coh vel đoàn kết, dhd’rưah p’zay bhrợ cha. Trưởng vel A Khan đoọng năl:“Đha nuôrta luôn t’bhlâng bhrợ pa dưr tr’mông tr’meh, tr’zooi tr’zup. Grơơ loom choh đợ tơơm chr’noh vêy bh’nơơn dal.  Xoọc đâu năc choh tơơm đương quy, đinh lăng, cà phê. Lâh n’năc, dzợ băn a oc a châr. C’la cu năc bhrợ đh’rưah lâng bhrợ, moon đha nuôr vêy tộ xơợng. C’la cu xoọc đâu công bhrợ bấc pr’đhang pa dưr tr’mông  tr’meh đọong đha nuôr ting lêy.”

Coh bhrợ pa dưr vel bhươl t’mêê, chính quyền chr’val Pờ Ê, chr’hoong Kon Plông ta luôn xay moon pay đha nuôr bhrợ bha lâng. T’cooh Châu Văn Lâm, Chủ tịch UBND chr’val Pờ Ê, chr’hoong Kon Plông đoọng năl, đoọng choom băr dzang loom p’zay bhrợ têng, kinh doanh, căh mă ăt đhị râu đha rưt ha ul, chính quyền lâng apêê đoàn thể vel đong âi xay pa căh bâc ngai bhrợ liêm choom đoọng ha đha nuôr ma lêy:“Prang hệ thống chính trị moot p’too moon xay truih lâng pay apêê ma nưih liêm ta nih coh vel bhrợ bha lâng, cơnh t’cooh vel, ma nưih bâc ngai chăp, Bí thư Chi bộ, trưởng vel lâng apêê Ban pa dưr vel. Zâp ngai đh’rưah moot bhrợ, năl ghit apêê cr’liêng xa nay ga măc ooy bh’rợ xa nay pa dưr vel bhươl t’mêê tơợ đêêc năc vêy ha dợ lươt p’too moon đha nuôr pay đoọng k’tiêc bhrợ c’lâng, pa dưr bh’rợ tr’nêng ting c’lâng ga măc âng chr’hoong, âng chr’val.”

Coh chr’val Pờ Ê, ngai công năl pr’đhang bh’rợ bhrợ pa dưr tr’mông âng pr’loọng đông a noo A Véc. Đhêêng 28 c’moo ha dợ, n’đhang A Véc âi vêy pa chô k’ha riêng ưc đồng zâp c’moo đươi vêy zư x’mir lêy liêm 2.000 tơơm cà phê, cr’năn a oc a lai a đhăh k’zêt p’nong lâng k’ha riêng p’nong a tưch a đha… Căh muy bhrợ ca van ha c’la đay lâng pr’loọng đong, A Véc dzợ zooi pa choom đoọng ng’cơnh choh beet băn rơơi ha bâc pr’loọng đha nuôr vel ch’ngai đăn. A noo A Véc xay truih:“Đha nuôr coh vel zr’năh k’đhap n’đăh pr’luh cr’ay năc lum a cu. A cu xiêr pa choom đoọng, zư đoọng ha pêê. Ha dợ n’đăh bón phân cà phê, kỹ thuật n’ni n’tôh công t’mooh a cu, a cu pa choom đoọng lưch loom ha pêê đoo.”

Tơợ râu t’bhlâng âng ting cha năc ma nưih, pr’loọng đong tươc râu mr’cơnh loom, pa zum c’rơ âng prang vel bhươl, zâp 7/7 vel âng chr’val Pờ Ê zêng bơơn xay moon vel văn hóa; 100% pr’loọng đha nuôr coh vel đong vêy điện, đac ch’ngaach đươi dua; 100% c’năt c’lâng p’têêt chr’val, vel bơơn bhrợ lâng nhựa; vêy đong văn hóa lâng zr’lụ cha ơh thể thao ha đha nuôr. X’ría c’moo a hay, pa chô muy cha năc âng chr’val bơơn lâh 35 ưc đồng; đợ pr’loọng đha rưt xiêr dzợ n’dup 5%. T’cooh Châu Văn Lâm, Chủ tịch UBND chr’val Pờ Ê, chr’hoong Kon Plông đoọng năl, chính quyền vel đong xay moon, bơơn cr’noọ xa nay năc đhêêng tr’nơơp coh bhrợ pa dưr vel bhươl t’mêê.“Đhị pr’đơợ pa choom đoọng âng tỉnh, âng chr’hoong, pa bhlâng năc k’rong ooy bh’rợ ha rêê đhuôch đọong pa dưr râu pa chô ha đha nuôr. A zi năc ga bọ ooy 2 đề án ga măc lâng 1 kế hoạch ga măc. Râu muy năc k’rong k’tiêc bhrợ ha rêê lâng bhrợ pa dưr bha lang clung ga măc. Râu bơr năc đề ăn tr’xăl tơơm chr’noh. Râu pêê năc kế hoạch ha dưr dal râu pậ ga măc âng acoon bh’năn. Pêê cr’liêng ga măc n’nâu k’rong  pa zêng hệ thống chính trị moot p’too moon, đh’rưah lâng đha nuôr xay bhrợ bâc c’lâng bh’rợ ooy ha rêê đhuôch.”

Cơnh lâng râu t’bhlâng âng đay, x’ría c’moo 2019 ha nua chr’val Pờ Ê âi mă bơơn 19/19 cr’noọ xa nay lâng dưr val chr’val tr’nơơp âng chr’hoong Kon Plông mă bơơn xa nay vel bhươl t’mêê. Pờ Ê công năc đhị bhrợ têng vel bhươl t’mêê liêm choom coh zr’lụ đha nuôr acoon coh âng tỉnh Kon Tum./.

Kon Tum:

Pờ Ê- Điểm sáng xây dựng nông thôn mới ở vùng dân tộc thiểu số

PV Khoa Điềm

Tỉnh Kon Tum có trên 53% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, cư trú chủ yếu ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn. Sau nhiều năm thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới, hầu hết các xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở Kon Tum mới chỉ đạt những tiêu chí dễ thực hiện. Thế nhưng không phải cứ khó là không làm được. Bằng chứng là vào cuối năm 2019 vừa qua xã Pờ Ê, huyện Kon Plông với trên 95% là đồng bào dân tộc thiểu số H’rê đã về đích nông thôn mới.

Viôlắc là một trong 7 làng của xã Pờ Ê, huyện Kon Plông, tỉnh KonTum. Làng có 82 hộ với gần 300 khẩu người dân tộc thiểu số H’rê. Điều đặc biệt là ở đây không còn hộ dân nào thuộc diện nghèo và cận nghèo. Có được điều này là nhờ các mọi người trong làng luôn đoàn kết, cùng nhau chí thú làm ăn. Trưởng làng A Khan cho biết:“Bà con luôn duy trì trong phát triển kinh tế, hăng hái thi đua giúp nhau trao đổi công. Mạnh dạn trồng những loại cây có năng suất cao. Hiện tại là trồng cây đương quy, cây đinh lăng, cây cà phê. Ngoài ra còn nuôi những con giống có kinh tế cao như lợn. Bản thân mình trong phát triển kinh tế nói phải đi đôi với làm nói người dân mới nghe được. Bản thân hiện tại cũng làm ra các mô hình phát triển kinh tế để người dân học hỏi để kinh tế của thôn nói chung và của bản thân nói riêng ngày một phát triển hơn”.

Trong xây dựng nông thôn mới, chính quyền xã Pờ Ê, huyện Kon Plông luôn xác định lấy người dân làm chủ thể. Ông Châu Văn Lâm, Chủ tịch UBND xã Pờ Ê, huyện Kon Plông cho biết, để lan tỏa được tinh thần thi đua lao động sản xuất, kinh doanh không cam chịu nghèo đói, lạc hậu, chính quyền và các đoàn thể địa phương đã nhân rộng những cá nhân, tập thể điển hình trong cộng đồng.“Cả hệ thống chính trị vào cuộc tuyên truyền vận động và lấy những con người then chốt trong thôn làm gốc, như là già làng, người có uy tín, Bí thư Chi bộ, thôn trưởng và các Ban phát triển thôn. Tất cả cùng vào cuộc, hiểu các nội dung lớn về chương trình xây dựng nông thôn mới từ đó mới đi tuyên truyền, vận động bà con hiến đất làm đường, rồi tăng gia sản xuất theo định hướng lớn của huyện, của xã”.

Ở xã Pờ Ê, ai cũng biết mô hình phát triển kinh tế của gia đình anh A Véc. Mới bước sang tuổi 28 song A Véc đã có thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm nhờ chăm sóc tốt 2.000 cây cà phê xứ lạnh, đàn lợn sọc dưa hàng chục con và hàng trăm con gia cầm…Không chỉ làm giàu cho bản thân và gia đình, A Véc còn là “bà đỡ kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi” cho các hộ dân thôn gần, làng xa. Anh A Véc chia sẻ:“Người dân trong làng khó khăn về như dịch bệnh này gặp tôi. Tôi xuống nhà tư vấn hoặc là tôi chữa giùm họ. Còn về như bón phân cà phê, kỹ thuật này họ cũng hỏi tôi, tôi cũng nhiệt tình đi xem và giải thích cho họ kỹ thuật mới”.

Từ nỗ lực của từng cá nhân, gia đình đến sự đồng lòng, chung sức của cả cộng đồng, tất cả 7/7 thôn, làng của xã Pờ Ê đều được công nhận thôn, làng văn hóa; 100% hộ dân trên địa bàn có điện, nước sạch sinh hoạt; 100% tuyến đường liên xã, liên thôn được nhựa hóa và cứng hóa; có nhà văn hóa và khu thể thao đạt chuẩn đảm bảo sinh hoạt văn hóa, thể thao phục vụ cộng đồng dân cư. Cuối năm ngoái, thu nhập bình quân đầu người của xã đạt trên 35 triệu đồng; tỷ lệ hộ nghèo giảm còn dưới 5% . Ông Châu Văn Lâm, Chủ tịch UBND xã Pờ Ê, huyện Kon Plông cho biết, chính quyền địa phương xác định, đạt chuẩn mới chỉ là bước đầu trong xây dựng nông thôn mới:“Trên cơ sở hướng dẫn của tỉnh, của huyện đặc biệt tập trung vào lĩnh vực nông nghiệp để tăng thu nhập cho bà con. Chúng tôi bám vào 2 đề án lớn và 1 kế hoạch lớn. Thứ nhất là tích tụ đất nông nghiệp và hình thành cánh đồng lớn. Thứ 2 là về đề án chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Và thứ 3 là kế hoạch nâng cao thể trạng đàn gia súc. Ba nội dung lớn này tập trung cả hệ thống chính trị vào tuyên truyền vận động, cùng với bà con Nhân dân triển khai nhiều giải pháp về lĩnh vực nông nghiệp”.

Với quyết tâm vượt lên chính mình, cuối năm 2019 vừa qua xã Pờ Ê đạt đủ 19/19 tiêu chí và trở thành xã đầu tiên của huyện Kon Plông cán đích nông thôn mới. Pờ Ê cũng là điểm sáng trong xây dựng nông thôn mới ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số của tỉnh Kon Tum./.