Tợơ đấh ra diu, pa căn Trần Thị Sáu ặt đhị vel Quảng Huệ, chr’val Đại Minh, chr’hoong Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam ơy đớơh lứơt dzệêt đác giếng tợơ c’riing vel chô r’lọc đoọng đươi dua. Pa căn Sáu đoọng năl, ha dang lướt zi lưa nắc đươnh u đanh lâng vêy bêl căh dzợ vêy đác đoọng đơơng chô. Pr’loọng đong a đoo cung vêy khoan giếng ha dợ đác bọo phèn căh choom đươi dua. Zập t’ngay, pr’căn Sáu nắc pay 13 r’bhầu đồng đoọng câl đác bình chô zệê cha, ha dợ hoọm rao nắc pay đươi đác giếng bọo phèn.“Đác giếng bọo phèn, pứah rao xa nập lứch u rớơc, căh choom zệê cha nắc lứơt câl đác đoọng za zệê. A zi căh vêy đác đoọng đươi dua, nắc lướt câl bil bal bấc zên bạc. Nâu kêi k’đháp đăh đác đươi dua. Apêê đăh chr’hoong, tỉnh cung vêy chô lêy ha dợ cung căh ơy vêy đác ch’ngaach đoọng đươi dua. Nâu kêi muy đương rơơm vêy đác ch’ngaach đoọng đhanuôr đươi dua a năm”.

      Bấc c’moo đâu, tước hân noo p’răng púih, k’ha riêng pr’loọng đong đhanuôr cóh đâu căh vêy đác sạch đoọng đươi dua. C’moo 2003, tỉnh Quảng Nam k’rong bhrợ têng đhị chr’val Đại Minh muy cr’noọ bh’rợ đác liêm sạch chr’nắp 500 ức đồng. Tước r’lắp n’coo âng đơơng đác moọt ooy đong, đác nắc t’căl, xét nghiệm lêy đác cóh đâu căh liêm choom đăh vệ sinh. K’dâng moọt c’moo 2008, bơơn rau zúp zooi âng Tổ chức Đông Tây Hội Ngộ, đong máy đác âng chr’val Đại Thắng, chr’hoong Đại Lộc bơơn bhrợ têng đoọng âng đơơng đác ha đhanuôr cóh zr’lụ đươi dua. Đhơ cơnh đếêc, 3 c’moo đâu, đhanuôr dưr bấc đấh, đong máy nâu căh zập đác đoọng ha đhanuôr đươi dua. T’coóh Phan Năm, Chủ tịch UBND chr’val Đại Minh, chr’hoong Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam đoọng năl: Vel đong ơy bấc chu k’đươi moon lâng cấp ping nắc zúp zooi bhrợ têng apêê cr’noọ bh’rợ đác liêm ch’ngaach đoọng ha đhanuôr đươi dua ha dợ tước nâu kêi nắc cung căh ơy bơơn lêy rau rị, k’nặ 400 pr’loọng đong đhanuôr xoọc cắh zập đác đươi dua.“Vel đong cung vêy k’đươi moon lâng chr’hoong lâng tỉnh ha dợ đợ zên bhrợ đác liêm sạch bấc pa bhlầng. Đác bọo phèn vêy bơr pêê đhị nắc căh vêy đác đoọng r’lọc lâng đươi dua. Lalăm a hay, vel Quảng Huệ pay đươi đác liêm sạch âng chr’val Đại Thắng ha dợ xoọc đâu đác liêm sạch âng chr’val Đại Thắng nắc pay cóh chr’val ha dợ cắh zập đoọng glúh đắh nguôi dzợ, tu cơnh đếêc nắc lưm k’đháp k’ra. Xọoc đâu, cóh vel vêy 1 bệê giếng tu cơnh đếêc nắc đhanuôr p’loon dzệêt đơơng chô r’lọc đoọng âm ha dợ lấh mơ nắc câl đác bình. Pếch  giếng đhậu mơ 30m căh vêy đác, pa bhlầng zr’lụ nâu nắc cơnh đếêc”.

      Xọoc đâu, chr’hoong Đại Lộc, vêy lấh 7 r’bhầu pr’loọng đong đhanuôr căh zập đác đươi dua. Lâng đhr’năng nâu, tỉnh Quảng Nam lêy cha mệêt bhrợ têng cr’noọ bh’rợ đác ch’ngaach đoọng ha đhanuôr đươi dua. T’coóh Trần Văn Mai, Chủ tịch UBND chr’hoong Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam đoọng năl:“UBND chr’hoong cung ơy pa bhrợ lâng tỉnh. Bơr pêê cơ quan âng tỉnh ơy chô lêy cha mệêt. Ha y, chr’hoong nắc lêy bhrợ têng đề án xay moon lâng tỉnh ha dang bơơng tỉnh đoọng nắc bhrợ têng đề án vêy zên zúp zooi âng tỉnh lâng chr’hoong nắc pay muy đăh zên âng chr’hoong đoọng k’rong bhrợ têng bơr pêê cr’noọ bh’rợ đác ch’ngaach đhị vel đong nâu đoọng đhanuôr vêy đác đươi dua. Đác đhị đâu bấc bhlầng nắc bọo phèn”.

      T’coóh Trương Xuân Tý, Chi cục trưởng Chi cục Thuỷ lợi-Sở Nông Nghiệp lâng Pa dưr pa xớc vel bhươl tỉnh Quảng Nam đoọng năl: 2 c’moo hay, tỉnh Quảng Nam đớc 120 tỷ đồng đoọng k’rong bhrợ têng t’mêê lâng pa mâng ta bhứah 43 cr’nọo bh’rợ đác ch’ngaach. Tỉnh xoọc  chếêc bơơn zên k’rong bhrợ têng cr’nọo bh’rợ đác ch’ngaach đoọng ha đhanuôr vel đong đươi dua:“Pazêng zr’lụ truíh k’ruung ha dợ bọo phèn căh cợ bọo nha nhự căh choom pa liêm, zr’lụ da ding k’coong căh choom bhrợ têng apêê cr’nọo bh’rợ. Cơnh đếêc, cóh quy hoạch xoọc t’đang k’rong bhrợ têng đoọng bhrợ pazêng đong máy ga mắc đơơng chô đác đoọng ha đhanuôr đươi dua. Ba bi cơnh zr’lụ Đại Lộc k’đươi moon dự án đong máy đác Khe Tân, xoọc đâu t’đang k’rong bhrợ têng đong máy đác đoọng đơơng chô đác đoọng ha pêê chr’val zr’lụ B chr’hoong Đại Lộc”./.

Hàng ngàn hộ dân khát nước sạch

                                                Tuyết Lê- Phương Cúc

Từ nhiều năm nay, hàng trăm hộ dân ở huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam thiếu nước sạch để sử dụng. Bà con phải bỏ tiền mua nước bình về nấu ăn, hoặc dùng nước giếng, nhiễm phèn để tắm giặt.

Tờ mờ sáng, bà Trần Thị Sáu ở thôn Quảng Huệ, xã Đại Minh, huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam đã thức dậy đi chở nước giếng ở đầu làng về lắng lọc rồi sử dụng. Bà Sáu cho biết, nếu đi muộn phải chờ lâu, thậm chí không lấy được nước. Gia đình bà cũng khoan giếng nhưng nước bị nhiễm phèn không sử dụng được. Mỗi ngày, bà Sáu phải bỏ ra 13 ngàn đồng để mua nước bình về nấu ăn, còn tắm giặt đành dùng nước giếng nhiễm phèn. “Nước giềng nhiễm phèn, giặt đồ vàng hết trơn, nấu cơm không nấu được phải nấu nước mua. Chúng tôi không có nước sinh hoạt phải đi mua tốn tiền lắm, Giờ khó khăn về nguồn nước. Ở huyện cùng về ở tỉnh cũng về bao nhiêu lần rồi nhưng mà không có nước sạch cho nhân dân sử dụng. Giờ chỉ mong có nước sạch cho người dân dùng thôi”.

     Nhiều năm nay, cứ đến mùa nắng nóng, hàng trăm hộ dân nơi đây không có nước sạch để dùng. Năm 2003, tỉnh Quảng Nam đầu tư xây dựng tại xã Đại Minh một công trình nước sạch trị giá 500 triệu đồng. Đến khi lắp đặt ống dẫn nước vào nhà, thì nước đục có màu vàng, xét nghiệm mẫu nước ở đây không đạt tiêu chuẩn vệ sinh. Khoảng năm 2008, được sự hỗ trợ của Tổ chức Đông Tây Hội Ngộ, nhà máy nước của xã Đại Thắng, huyện Đại Lộc được xây dựng để cấp nước cho người dân trong vùng. Tuy nhiên, 3 năm nay, dân số tăng nhanh, nhà máy này không đủ cấp nước cho người dân khu vực này. Ông Phan Năm, Chủ tịch UBND xã Đại Minh, huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam cho biết: địa phương đã nhiều lần kiến nghị cấp trên hỗ trợ xây dựng công trình nước sạch cấp cho người dân sử dụng nhưng đến nay vẫn chưa thấy động tĩnh gì, gần 400 hộ dân đang thiếu nước sạch sử dụng. “Địa phương cũng có đề xuất kiến nghị huyện với tỉnh nhưng nguồn kinh phí làm nước sạch rất nhiều. Nước nhiễm phèn có một số lại không có nước để lọc và sử dụng. Trước đây thôn Quảng Huệ dùng nước sạch của xã Đại Thắng nhưng hiện nay nước sạch của xã Đại Thắng chỉ dùng trong xã chứ không đủ để đưa ra ngoài nữa cho nên gặp khó khăn. Hiện trong thôn có 1 giếng cho nên dân tranh thủ  múc về lọc uống còn ngoài ra mua nước bình.  Đào giếng cở 30m không có nước, đặc điểm vùng đó thế”.

      Hiện nay, huyện Đại Lộc, có hơn 7 ngàn hộ dân thiếu nước sinh hoạt. Trước tình trạng này, tỉnh Quảng Nam đang xem xét đầu tư xây dựng công trình nước sạch phục vụ người dân. Ông Trần Văn Mai, Chủ  tịch UBND huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam cho biết: “UBND huyện cũng đã làm việc với tỉnh. Một số cơ quan của tỉnh đã về kiểm tra. Sắp đến, huyện sẽ xây dựng đề án báo cáo tỉnh nếu được tỉnh đồng ý thì thực hiện đề án sẽ có nguồn kinh phí hỗ trợ của tỉnh và huyện sẽ dùng một phần ngân sách của huyện để đầu tư một số công trình nước sạch ở các địa phương này để nhân dân có nước sử dụng. Nước ở đây đa phần là nhiễm phèn”.

     Ông Trương Xuân Tý, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi- Sở Nông Nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Nam cho biết: 2 năm vừa qua, tỉnh Quảng Nam dành 120 tỷ đồng đầu tư xây mới và nâng cấp mở rộng 43 công trình nước sạch. Tỉnh đang kêu gọi tìm kiếm nguồn kinh phí đầu tư xây dựng công trình nước sạch phục vụ người dân địa phương: “Những khu ven sông mà nước bị nhiễm phèn hoặc nhiễm bẩn không xử lý được, khu vực miền núi không thể xây dựng công trình được. Như thế, trong quy hoạch kêu gọi đầu tư để làm những nhà máy nước lớn kéo về cấp cho người dân. Ví dụ vùng Đại Lộc đề xuất dự án Nhà máy nước Khe Tân, hiện nay đang kêu gọi đầu tư Nhà máy nước để đưa nước về cấp cho mấy xã vùng B huyện Đại Lộc”./.