Ơy vaih cơnh đhr’năng u loih, mọot Chủ nhật zập tuần, pa căn Trần Thị Nguyện ặt đhị tổ 25, phường Hoà Khánh Nam, quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng ra văng pươih ch’na đoọng ha pr’loọng đong. Apêê c’xêê nâu, tu căh liêm âng pr’luh Covid-19, acoon châu căh vêy k’rong chô zập cơnh c’xu ha dợ a đoo cung bhrợ cơnh ơy u loih tợơ a hay. A đoo moon, g’luh cha cha âng pr’loọng đong moọt t’ngay Chủ nhật căh muy đơơng chr’năp k’rong cha rau ch’na a yêm tợơ lâh 1 tuần pa bhrợ nắc dzợ bêl đoọng ha coon châu, ma mai, xa xao ặt g’bọ. Pa căn Nguyện vêy 3 p’nong coon, 2 n’đil, 1 n’jưih, zêng ơy bơơn k’ic pay k’điêl. Xọoc đâu, a nhi ặt ma mông lâng ca coon ta lach. Pr’ặt tr’mông âng 2 lang coh 1 đhr’nong đong ta luôn bhui har tệêm ngăn. Pa căn Nguyện xay moon, zập lang ma nuyh vêy muy cơnh pr’chăp cr’nọo, ặt ma mông cơnh a đay kiêng, ặt ma mông đh’rưah đoọng tệêm ngăn căh vêy buôn, ha dợ đay ặt ma mông cơnh lâng loom đay, k’er ca coon cha châu, k’er ma mai cơnh ca coon luônh đay nắc pr’loọng đong zêng bhui har tệêm ngăn: “Mị dic điêl ơy chô đhêy hưu, dzợ c’rơ liêm nắc cung pa zay zooi a coon cha châu. Pr’luh cơnh đâu, tr’mông tr’meh zr’năh k’đhap zập cơnh nắc a zi ting zr’năh lâh mơ. 2 c’moo đâu, apêê ca coon zi căh vêy ma bh’rợ tr’nêng nắc ặt coh đong a dưa băn đoọng. A cu k’noọ, tu pr’luh apêê ca coon căh ma zên prặ ếêh rau tu a đoo dzơơng pa bhrợ. Tợơ lang a hay, apêê buôn moon đhr’năng “da da-ma mai”. Lalăm a hay, a cu cung ơy z’lâh, ơy năl bhrợ ma mai h’cơnh, tu cơnh đếêc nắc căh pr’chăp tước nắc căn luônh đay căh cợ nắc căn âng k’dic, bhrợ têng cơnh ooy, k’er da dô apêê lưch loom, thông cảm lâng pa too moon apêê ca coon nắc apêê cung ting xợơng, ting bhrợ xr’mil tợơ đay.”

       A moó Trần Thị Vinh, bêl t’ngay tợơp chô bhrợ ma mai đong pa căn Nguyện, a đoo cung căh năl rau rị đăh za zệê. Nâu kêi, a moó ơy năl k’rang lêy zập  bh’rợ tr’nêng coh pr’loọng đong. Lalăm a hay, bh’rợ âng dic điêl a moó Vinh zăng trơ vâng, ta luôn chô zi lưa, 2 p’nong coon k’tứi nắc vêy a bhướp a dich k’rang lêy đoọng. Pazêng t’ngay x’rịa tuần căh cợ bêl t’ngay đhêy lễ, tết, a moó nắc bhui har ặt tớt lâng pr’loọng đong đay. Tợơ bêl dưr vaih pr’luh Covid-19, ngai nắc bil bh’rợ tr’nêng, ngai nắc căh choom kinh doanh, tr’mông tr’meh pr’loọng đong a moó ặt zâng lâng đhr’năng k’đhap k’ra. Tr’mông tr’meh âng 6 cha nắc coh đong amoó zêng g’nưm tợơ zên lương hưu âng aconh căn k’dic. A moó Trần Thị Vinh pa prá, tr’mông tr’meh âng pr’loọng đong coh pazêng t’ngay dưr vaih pr’luh Covid-19 k’đhap k’ra ha dợ da da ta luôn pa too moon, tr’pác đoọng, zooi acoon cha châu. “A cu k’noọ, a đay k’er aconh căn, cha chuih da da nắc apêê cung k’er a đay, hau ng’chếêc k’rang, k’chịt. Cu lâng da da cung buôn pa prá xa xay. Acu ặt lâng da da bấc lâh a mế. Bơr dưa díc điêl bhrợ têng dịch vụ, bêl pr’luh Covid dưr vaih, a zi căh vêy ma bh’rợ tr’nêng. K’nặ 2 c’moo đâu, a zi căh vêy bơơn zên prặ, zập rau zêng g’nưm tợơ da da, cha chuih.”

      Pr’luh Covid-19 ơy bhrợ k’bhan pr’loọng đong ặt zâng lâng đhr’năng k’đhap zr’năh. Zêng lâng đong a moó X đhị quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng xoọc zâng lâng bấc k’đhap k’ra. A moÓ X nắc công nhân I’ih, cr’chăl c’moo a hay a đoo crêê cr’ay nắc căh dzợ pa bhrợ. Pr’loọng đong 5 cha nắc zêng g’nưm tợơ zên âng k’díc bơơn tợơ pa đhiêr xe taxi, tu cơnh đếêc tr’mông tr’meh zr’năh k’đhap pa bhlầng. Tợơ c’moo hay tước nâu kêi, tu căh liêm âng pr’luh Covid-19, bh’rợ tr’nêng căh tệêm ngăn, bhrợ ma nuyh k’dic căh tệêm coh loom, ta luôn vay k’điêl ca coon. Pr’ặt tr’mông dic điêl  căh tệêm ngăn, đhr’năng cr’ay âng a moó ting ngân lâh mơ. A moó Tăng Thị Kim Yến, Chi hội trưởng pân đil 1 Thanh Khê, phường Hoà An, quận Thanh Khê đoọng năl, coh vel đong, bấc apêê a moó bhrợ bh’rợ tr’câl tr’bhlêy lâng pa bhrợ rau lơơng… Pr’luh cr’ay ta luôn dưr vaih, căh choom tr’câl tr’bhlêy, bh’nơơn bh’rợ căh tệêm ngăn ơy bhrợ ha pr’ặt tr’mông âng bấc pr’loong đong k’đhap zr’năh; đhr’năng tr’vay tr’lin coh pr’loọng đong ta luôn dưr vaih. A moó Kim Yến đoọng năl, a đoo ta luôn tước prá xay, pa too moon apêê a đhi, a moó, đoọng ha pêê z’lâh k’đhap zr’năh, đâh loon bhlêh lơi rau căh liêm coh cr’nọo pr’chăp cung cơnh coh pr’ặt tr’mông. “Apêê a moó coh zr’lụ zi nắc bhrợ bh’rợ tr’câl tr’bhlêy, zr’năh k’đhap pa bhlầng. Chi hội zi ơy lướt xay moon đăh pa too pa choom acoon, cha châu, cha groong tr’vay tr’lin coh pr’loọng đong, tu cơnh đếêc nắc a đhi amoó cung năl cơnh cha groong. Tợơ đếêc, a đhi amoó tin đươi lâh mơ ooy Ban cán sự, pazêng rau dưr vaih coh pr’loọng đong apêê, nắc a pêê đâh xay moon, k’đươi a zi zooi. Lâh mơ, a zi cung ta luôn k’rang tước zập cha nắc hội viên, a moó n’đoo lưm k’đhap đăh kinh tế, nắc a zi đâh loon zooi pr’đơợ đoọng ha pêê bhrợ têng cha. Bêl pr’ặt tr’mông ơy zăng ha dưr nắc pr’ặt tr’mông âng a pêê a đhi a moó cung tệêm ngăn lâh.”

      A moó Nguyễn Thị Huyền, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp pân đil thành phố Đà Nẵng đoọng năl, pr’luh Covid-19 bhrợ căh liêm tước pr’ặt tr’mông âng zập pr’loọng đong. Hội Liên hiệp pân đil Thành phố ơy p’loon zập tợơ pr’đơợ, zooi đoọng pr’loọng ha pêê hội viên z’lâh k’đhap zr’năh. G’luh pr’luh Covid-19 c’moo 2020, tợơ Dự án “K’rong zập đhanuôr cha groong vay pooh pân đil lâng a moó k’tứi đhị Đà Nẵng, pa dưr thành phố Đà Nẵng tệêm ngăn, doó vay pooh pân đil lâng a moó n’đil”, K’bhuh pân đil thành phố ơy zooi 100 ức đồng zooi k’nặ 70 pân đil crêê ta vay zr’năh z’lâh k’đhap k’ra, pa zay k’rang lêy pr’loọng đong đay bhui har tệêm ngăn. A moó Nguyễn Thị Huyền đoọng năl, Hội dzợ k’rong lâh 19 tỷ đồng zooi apêê zêl, cha groong pr’luh lâng cán bộ, hội viên pân đil đha rựt xoọc zâng ngân bhlầng tu pr’luh Covid-19: “Hội nắc ơy k’đươi moon apêê hội coh dưp nắc zooi apêê pr’loọng đong, zooi apêê a moó vặ zên đoọng bhrợ têng cha, pa dưr pr’ặt tr’mông tệêm ngăn. Tợơ đếêc, bhrợ pa dưr pr’loọng đong bhui har, k’bhộ ngăn lâh. Lâh mơ, Hội cung vêy bấc bh’rợ zooi pân đil pa dưr dal c’năl, cơnh bhrợ pa dưr pr’loọng đong bhui har, tệêm ngăn; pa dưr apêê câu lạc bộ zêl, cha groong vay poóh pân đil lâng a moó k’tứi. Hội cung k’rong, t’pâh apêê pân juih nắc ma nuyh k’dic ting xay moon, bhrợ têng liêm bh’rợ zêl, cha groong vay pooh pân đil lâng a moó k’tứi./.”

Giữ nếp nhà thời Covid

             PV/VOV-Miền Trung

       3 đợt dịch Covid-19 xảy ra trong 2 năm qua tại thành phố Đà Nẵng đã làm đảo lộn cuộc sống của hàng vạn gia đình. Đại dịch đã đẩy hàng chục ngàn lao động đến chỗ mất việc làm, thu nhập bấp bênh và gia tăng bao lực gia đình, vợ chồng bất hòa. Thế nhưng, giữa bộn bề khó khăn ấy, nhiều gia đình vẫn giữ được nếp nhà truyền thống.

Đã thành nếp, cứ vào Chủ nhật hàng tuần, bà Trần Thị Nguyện ở tổ 25, phường Hòa Khánh Nam, quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng lại sửa soạn bữa ăn tươi cho đại gia đình. Mấy tháng nay, do ảnh hưởng của dịch Covid-19, con cháu không tề tựu đông đủ nhưng bà vẫn giữ nếp sinh hoạt vốn có. Bà bảo, bữa cơm gia đình ngày Chủ nhật không đơn thuần để mọi người cùng thưởng thức những món ngon mà còn là dịp con cháu, dâu, rể sum tụ, gắn kết yêu thương. Bà Nguyện có 3 người con, 2 gái, 1 trai, tất cả đều đã lập gia đình, con cháu đông đủ. Hiện 2 vợ chồng bà sống cùng gia đình người con trai út. Cuộc sống của 3 thế hệ dưới 1 mái nhà luôn ấm êm. Bà Nguyện trải lòng, mỗi thế hệ có cách nghĩ, lối sống riêng nhưng mình cứ sống bằng cả tấm lòng yêu quý con cháu, thương con dâu như con đẻ thì cả nhà sẽ trong ấm, ngoài êm: “Hai vợ chồng về hưu rồi, dịch dã, cuộc sống đảo lộn nên ông bà vất vả hơn. 2 năm nay các cháu không có việc làm nên ở nhà ông bà nuôi. Từ xưa đến giờ, các cụ hay nói mẹ chồng nàng dâu. Mình không nghĩ mẹ đẻ hay mẹ chồng, miễn làm sao mình cứ thương yêu, thông cảm và bảo ban các cháu như con mình thì các cháu thấy đấy là tấm gương sáng để học theo.”

       Chị Trần Thị Vinh ngày về làm dâu nhà bà Nguyện chưa biết gì chuyện bếp núc. Bây giờ, chị có thể quán xuyến mọi chuyện trong nhà. Trước đây, công việc của 2 vợ chồng chị Vinh khá bận rộn, thường xuyên đi làm ca, 2 đứa con nhỏ nhờ ông bà nội trông nom. Những ngày nghỉ cuối tuần hay dịp lễ, tết, chị luôn dành cho gia đình. Từ ngày xảy ra dịch Covid-19, người thì mất việc làm, người kinh doanh ế ẩm, cuộc sống gia đình chị lâm cảnh khó khăn. Chuyện cơm, áo, gạo tiền của cả nhà 6 người, vợ chồng chị lại trông chờ vào đồng lương hưu của bố, mẹ chồng. Chị Trần Thị Vinh tâm sự: “Mình có thương yêu ba mẹ thì ba mẹ thương yêu lại mìnhHai vợ chồng làm nghề dịch vụ, khi dịch Covid xảy ra, 2 vợ chồng không có việc làm. Gần 2 năm nay, doanh thu của hai vợ chồng gần như không có. Cuộc sống có nhiều khoản chi tiêu, nhưng chúng em nhờ sống chung cùng ông bà, có ông bà đỡ đần rất nhiều.”

      Đại dịch Covid-19 đã đẩy hàng triệu gia đình rơi vào cảnh khốn khó. Cả nhà chị X ở quận Thanh Khê, thành phố đang đối mặt với nhiều khó khăn. Chị X từng là công nhân may, mấy năm trước chị mắc bệnh nên phải nghỉ làm. Cả gia đình 5 người trông chờ vào khoản tiền chạy xe taxi của chồng. Từ năm ngoái đến nay, ảnh hưởng dịch Covid-19, công việc không ổn định, khiến anh thường xuyên bực dọc, to tiếng với vợ con, bệnh của chị thêm nặng. Chị Tăng Thị Kim Yến, Chi hội trưởng phụ nữ 1 Thanh Khê, phường Hòa An, quận Thanh Khê cho biết, ở địa phương, đa phần chị em làm nghề buôn bán nhỏ và lao động phổ thông…Dịch bệnh liên tiếp xảy ra, kinh doanh ế ẩm, thu nhập không ổn định, cuộc sống của nhiều gia đình chị em bị xáo trộn; tình trạng bạo lực gia đình đã xảy ra do áp lực cơm áo, gạo tiền… Chị Kim Yến cho biết thêm, chị thường xuyên gần gũi, để hiểu hơn hoàn cảnh của gia đình hội viên, không để  cho “cái sảy nảy cái ung”:“Chúng tôi cũng thường xuyên sâu sát, quan tâm đến từng hoàn cảnh, chị nào khó khăn về kinh tế chúng tôi kịp thời hỗ trợ vốn để chị em làm ăn. Khi kinh tế ổn định, thì đời sống tinh thần của chị em cũng sẽ ổn định

Chị Nguyễn Thị Huyền, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố Đà Nẵng cho biết, dịch bệnh Covid-19 đã tác động rất lớn đến đời sống kinh tế của mọi nhà. Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố đã tranh thủ các nguồn lực hỗ trợ gia đình hội viên vượt qua khó khăn. “Hội đã hỗ trợ các hộ gia đình, giúp chị em phát triển kinh tế có thêm thu nhập ổn định cuộc sống. Từ đó, xây dựng gia đình hạnh phúc hơn.  

Đợt dịch Covid-19 năm 2020, Hội Phụ nữ thành phố đã hỗ trợ hơn 100 triệu đồng giúp gần 70 phụ nữ bị bạo lực gia đình vượt qua khó khăn, cố gắng giữ nếp nhà ấm êm./.