Đhanuôr Yên Bái buôn đớc a đoo nắc t’coóh Vũ Hữu Lê nắc t’coóh Lê cơ khí. Tỵ nắc manuýh kỹ sư n’đắh bh’rợ pa chắp ch’mêết lêy, bhrợ têng máy,  t’coóh Lê bêl ahay nắc ơy vêy nhà nước đoọng lướt học ooy Liên Xô lâng vêy k’nặ 20 c’moo bhrợ Giám đốc đong máy Cơ khi tỉnh Hoàng Liên Sơn.

C’moo 1990, chô đhêy hưu nắc t’coóh Lê dzợ vêy cr’noọ pa chắp ch’mêết lêy, bhrợ têng đợ máy zúp zooi đhanuôr bhrợ ha rêê đhuốch da ding k’coong ting t’ngay đươi dua máy móc cóh bh’rợ pa bhrợ. Xoọc đêếc, tu cắh vêy zên lâng pazêng rau pr’đươi máy móc nắc ađoo lướt zập zr’lụ đoọng pay câl đợ rau pr’đươi cắh dzợ ta đươi, nam păn lâng chô bhrợ pa liêm, đoọng bhrợ têng cuốc, bhrợ têng xẻng đoọng đơơng pa câl pay zên, k’rong câl pazêng rau pr’đươi đươi dua cóh bh’rợ pa chắp ch’mêết lêy, bhrợ têng máy. T’coóh Lê xay moon, bấc ha dum blơớc tước brương, cắh choom bếch, cha cắh yêm tu bấc bêl bhrợ têng cắh choom. Đhr’năng âng muy máy nắc vêy bấc rau pr’đươi, bh’rợ ga mắc k’tứi, tu cơnh đêếc ha dang lất muy rau nắc máy công cắh choom pa bhrợ.

Tơợ máy g’lị chè k’tứi tr’nơớp vêy ta bhrợ têng cóh 20 c’moo, tước nâu cơy công ty âng t’coóh Lê ơy bhrợ t’váih ha thị trường k’zệt bêệ máy ga mắc k’tứi, liêm choom bhlâng nắc cơnh máy: g’lị chè t’viêng vêy đợ máy pa bhrợ mơ 2,5 tấn cóh muy t’ngay, máy pa goóh lâng máy bhrợ t’váih hình chè Ô Long, máy pa goóh r’véh r’đoong, p’lêê p’coo, máy bhrợ têng miến dong, máy bhrợ têng dầu quế, máy bhrợ têng n’cam nghệ…. Đợ máy n’nâu n’jứah pa dưr dal rau liêm choom âng bh’rợ tr’nêng, n’jứah zư lêy môi trường. Cắh muy đhanuôr bhrợ ha rêê đhuốch Yên Châu kiêng, nắc đhanuôr cóh apêê tỉnh Phú Thọ, Lào Cai, Sơn la, Cao Bằng, Nghệ An, Lâm Đồng… công kiêng, tu rau liêm choom lâng zên câl đhiệp mơ tơợ 30 tước 40% t’piing lâng máy câl tơợ k’tiếc k’ruung n’lơơng. Nắc muy pr’loọng đong bhrợ têng miến dong đanh đươnh, t’coóh Tăng Kế Tôn ắt cóh cr’noon 6, chr’val Giới Phiên, thành phố Yên Bái prá: “Đươi máy âng t’coóh Lê bhrợ têng nắc la lay cơnh lâng ahay, tr’nơớp nắc rau đợ bấc âng chr’nóh chr’bêết bấc lấh mơ, rau bơr nắc t’ngay c’xêê bhrợ têng doọ lấh đanh, rau pêê nắc đợ n’jéh miền liêm ma mơ, doọ cơnh ađay bhrợ lâng têy. Bêl ahay bhrợ têng lâng têy nắc m’bứi a năm, nâu cơy bhrợ lâng máy nắc liêm choom lấh mơ, thu nhập công bấc”.

Tước ooy Công ty TNHH Cơ khí lâng Xây lắp Hồng Hà, nắc ng’bơơn lêy n’năl a pêê kỹ sư lâng công nhân cóh pazêng tổ pa bhrợ nắc lứch t’bhlâng bhrợ têng, pa chắp ch’mêết lêy ooy pazêng bh’nơơn bh’rợ t’mêê lâng pazêng rau liêm choom âng bh’rợ bhr’lậ kỹ thuật… Cóh cr’chăl đăn đâu, công ty bhrợ têng bấc bh’nơơn bh’rợ t’mêê cơnh: lõ xay bấc cơnh đươi dua điện, pr’đươi pa goóh r’véh r’đoong p’lêê p’coo cóh pr’loọng đong đươi dua pazêng rau pr’đươi ơy vêy cóh vel đong… Xoọc đâu công vêy vêy 25 cha nắc manuýh pa bhrợ ta luôn lâng 10 cha nắc manuýh pa bhrợ t’đui ooy cr’chăl lâng đợ zên lương tơợ 4 ức đồng muy cóh muy c’xêê. A noo Cao Ngọc Triệu, công nhân Công ty TNHH Cơ khí lâng Xây lắp Hồng Hà prá: “Tơợ t’ngay chô pa bhrợ lâng đoo bh’rợ tr’nêng nắc vêy ađoo ta luôn p’too moon cóh zập t’ngay, ađoo ta luôn pazao đoọng bhơ’rợ tr’nêng. Pr’ắt tr’mông nắc a đoo k’rang lêy liêm crêê pa bhlâng ha a đhi a noo cóh công ty, pr’loọng đong lum zr’nắh k’đháp nắc ađoo lứch tước lêy ta moóh”.

Lâng đợ bh’nơơn bh’rợ lâng rau xay bhrợ ta luôn, c’moo 2015 t’coóh Vũ Hữu Lê nắc vêy Chủ tịch k’tiếc k’ruung cher đoọng Huân chương Lao động hạng 3. Công cơh c’moo đâu, t’coóh tr’haanh nắc muy cóh pazêng apêê đại biểu âng tỉnh Yên Bái tước pấh Đại hội Thi đua chắp hơnh k’tiếc k’ruung g’lúh 9. Chr’nắp bhlâng, đhị bh’rợ haanh déh 70 c’moo t’ngay ava Hồ ta đang moon thi đua chắp hơnh k’tiếc k’ruung đhị Hà Nội, t’coóh Vũ Hữu Lê tr’haanh nắc muy cóh 70 cha nắc liêm choom vêy ta haanh déh. Ha dzợ rau bhrợ ha t’coóh Lê bhui har lấh mơ, rau đêếc nắc rau chắp hơnh âng đhanuôr bhrợ ha rêê đhuốch cóh da ding k’coong đớc đoọng ha đoo cóh bấc c’moo ahay: “Rau đâu acu kiêng nắc acu bhrợ, cắh ngai k’dua. Vêy muy rau zr’nắh k’đháp pa bhlâng nắc máy móc oó bấc zên, đợ nhâm mâng bấc lấh mơ lâng buôn ng’đươi, rau đêếc nắc 3 rau cr’noọ bh’rợ đoọng xay bhrợ ha bh’rợ nông nghiệp, ha đhanuôr, ha bhươl cr’noon. Rau bhui har ga mắc âng acu nắc lướt ha ooy nắc apêê đoo công đớc nắc máy âng t’coóh Lê, rau đêếc nắc rau bhui har pa bhlâng”.

C’moo đâu, nắc 83 c’moo, ha dzợ t’coóh Vũ Hữu Lê nắc k’rơ, pa bhriêl. Cắh bool manuýh kỹ sư âng đhanuôr bhrợ ha rêê đhuốch da ding k’coong n’nâu đhêy ắt, ta luôn k’noọ, chêếc lêy bhrợ đợ bh’nơơn bh’rợ t’mêê công cơnh pa liêm pa crêê đợ pr’đươi ty đanh đoọng bhrợ têng crêê cơnh cr’noọ đươi dua bấc lấh mơ âng đhanuôr vel đong. T’coóh Lê công rơơm kiêng chêếc lêy đợ apêê pr’zớc kiêng ngành cơ khí đoọng pa choom bh’rợ tr’nêng. A đoo moon, pazêng zên cha ắt, pa choom nắc lứch doọ pay zên đoọng ha ngai pa bhlâng kiêng, vêy cơnh đêếc nắc vêy choom chrooi đoọng pa xiêr đharứt lâng bhrợ t’váih cr’van cr’bhộ ha đhanuôr cóh zr’lụ da ding k’coong./.

Kỹ sư của nông dân vùng cao

                                              ( Đinh Tuấn, Thừa Xuân)

Đã ngoại “bát tuần”, nhưng ông Vũ Hữu Lê, Giám đốc Công ty TNHH Cơ khí và Xây lắp Hồng Hà ở thôn Nam Thọ, phường Nam Cường, thành phố Yên Bái vẫn ngày ngày cần mẫn nghiên cứu, sản xuất các loại máy phục vụ cho sản xuất nông lâm nghiệp cho nông dân vùng cao. Đi đến bất cứ nơi đâu ở Yên Bái, cũng thấy người dân khoe những chiếc máy làm thay đổi tập quán sản xuất của ông Lê. Những chiếc máy ấy có giá thành thấp, dễ sử dụng nhưng năng suất rất cao.

Người dân Yên Bái thường hay gọi ông Vũ Hữu Lê là “ông Lê cơ khí”, bởi ai cũng biết suốt gần nửa thế kỷ qua ông Lê đã gắn bó và giữ trọn đam mê với ngành cơ khí, chế tạo máy.

Ông Lê vốn là kỹ sư chuyên ngành nghiên cứu, chế tạo máy, từng được nhà nước cử sang học ở Liên Xô và có gần 20 năm liền làm Giám đốc Nhà máy Cơ khí tỉnh Hoàng Liên Sơn.

Năm 1990, về nghỉ hưu nhưng ông Lê vẫn luôn ấp ủ dự định nghiên cứu, chế tạo những chiếc máy giúp nông dân miền núi từng bước cơ giới hóa sản xuất nông, lâm nghiệp. Lúc bấy giờ, do không có vốn và các phương tiện máy móc nên ông phải đi khắp nơi thu mua phế liệu, sắt vụn về tái chế để làm ra những chiếc cuốc, chiếc xẻng mang bán tích lũy vốn, đầu tư mua sắm các trang thiết bị phục vụ nghiên cứu, chế tạo máy. Ông Lê chia sẻ, nhiều đêm thức trắng, mất ăn, mất ngủ vì đã không ít lần thất bại. Cấu tạo mỗi chiếc máy có đến hàng trăm chi tiết lớn, nhỏ nên chỉ cần sai sót kỹ thuật dù chỉ là một chi tiết nhỏ nhất thì máy cũng không thể vận hành...

Từ chiếc máy vò chè mini đầu tiên ra đời cách đây đúng 20 năm, đến nay công ty của ông Lê đã đưa ra thị trường hàng nghìn chiếc máy lớn nhỏ, tiêu biểu như: máy vò chè đen chè xanh có động cơ năng suất trung bình 2,5 tấn/ngày, máy sấy và máy tạo hình chè Ô Long, máy sấy nông sản rau củ quả, máy sản xuất miến dong, máy chưng cất tinh dầu quế, máy sản xuất tinh bột nghệ... Những chiếc máy này vừa nâng cao năng suất lao động, vừa bảo vệ môi trường, từng nhiều lần đạt các giải cao ở các hội thi sáng tạo kỹ thuật và được chứng nhận là sản phẩm nông thôn mới tiêu biểu các tỉnh khu vực phía Bắc. Không chỉ nông dân Yên Bái ưa chuộng, mà người dân các tỉnh Phú Thọ, Lào Cai, Sơn La, Cao Bằng, Nghệ An, Lâm Đồng... cũng yêu thích, bởi có cùng năng suất nhưng giá thành lại chỉ bằng 30 đến 40% so với máy nhập khẩu.

Là một hộ sản xuất miến dong có thâm niên, ông Tăng Kế Tôn ở thôn 6, xã Giới Phiên, thành phố Yên Bái cho biết:  “Dùng máy của ông Lê chế tạo nó khác hẳn so với ngày xưa, thứ nhất là sản lượng tăng lên nhiều, thứ hai là thời gian rút ngắn đi nhiều, thứ ba là mật độ sợi miến rất là đều, đẹp không như mình làm tay thủ công. Ngày xưa mình làm thủ công nó ít thôi bây giờ làm máy sản phẩm nó tăng lên thì thu nhập cũng tăng lên”.

Đến Công ty TNHH Cơ khí và Xây lắp Hồng Hà những ngày này, có thể cảm nhận được không khí thi đua lao động sáng tạo vô cùng hăng say. Kỹ sư và công nhân ở các tổ sản xuất đều nỗ lực tìm tòi, nghiên cứu về các sản phẩm mới và các sáng kiến cải tiến kỹ thuật...  Chính vì vậy, thời gian gần đây công ty đã cho ra nhiều sản phẩm mới như: lò xay đa năng bằng điện, lò đốt rác thải y tế quy mô xã phường, máy vò chè xanh cải tiến, hệ thống sấy nông sản quy mô hộ gia đình sử dụng các nguyên liệu có sẵn của địa phương … Trên cơ sở đó, công ty luôn hoàn thành và hoàn thành vượt mức kế hoạch đề ra. Năm 2017 doanh thu tăng 133%, lợi nhuận tăng trên 151%, nộp lập ngân sách Nhà nước tăng 204%...  Hiện nay công ty có 25 lao động thường xuyên và 10 lao động thời vụ với mức lương trung bình 4 triệu đồng một tháng. Anh Cao Ngọc Triệu, công nhân Công ty TNHH Cơ khí và Xây lắp Hồng Hà cho biết: “Từ ngày về làm với ông công việc được ông nhắc nhở hàng ngày, ông giao việc và bảo ban thường xuyên. Cuộc sống thì ông chăm lo chu đáo cho anh em trong toàn công ty, gia đình có chuyện gì ông đều đến hỏi thăm...” 

Với những thành tích và cống hiến không ngừng nghỉ, năm 2015 ông Vũ Hữu Lê được Chủ tịch nước tặng Huân chương Lao động hạng 3. Cũng trong năm nay, ông Lê vinh dự là một trong những đại biểu đại diện của tỉnh Yên Bái đi dự Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ 9.  Đặc biệt, tại Lễ kỉ niệm 70 năm Ngày Bác Hồ ra Lời kêu gọi thi đua ái quốc vừa qua tại Hà Nội, ông Vũ Hữu Lê vinh dự là một trong 70 điển hình tiên tiến được tuyên dương. Bên cạnh đó là rất nhiều khen thưởng và danh hiệu thi đua từ các cấp, ngành... Nhưng điều làm ông Lê vui hơn cả, đó là sự tín nhiệm của những người nông dân vùng cao, miền núi dành cho ông trong suốt nhiều năm qua: “Cái này mình đam mê thì mình làm, không ai bắt buộc cả. Có một cái khó là  máy móc phải rẻ, độ bền cao và dễ sử dụng, đó là 3 tiêu chí phục vụ cho nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Niềm vui lớn của tôi là đi đâu người ta cũng kêu là máy của ông Lê, đó là niềm vui tuyệt vời...”

Năm nay đã bước sang tuổi 83, nhưng ông Vũ Hữu Lê vẫn khỏe mạnh, minh mẫn và chưa khi nào người "kỹ sư của nông dân vùng cao" này ngừng suy nghĩ, tìm tòi, sáng tạo ra các sản phẩm mới cũng như cải tiến các sản phẩm cũ để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân địa phương. Ông Lê cũng mong mỏi tìm được những người trẻ tuổi yêu thích ngành cơ khí để truyền nghề. Ông bảo, mọi chi phí ăn ở, đào tạo đều hoàn toàn miễn phí cho những ai thật sự đam mê, có như vậy mới góp phần giảm nghèo và làm giàu cho nông dân vùng cao./.