Ặt cóh m’pâng da ding Hoàng Liên Sơn, vel k’noong k’tiếc Sin Suối Hồ, chr’val Sin Suối Hồ, chr’hoong Phong Thổ vêy pleng k’tiếc mát l’thai prang c’moo lâng bơơn năl tước nắc đhị laliêm pr’hay dzợ cơnh ty đanh a hay âng a bhuy cher đoọng. N’đhơ t’mêê vêy đh’nớc cóh bản đồ du lịch tợơ c’moo 2013, ha dợ vel Sin Suối Hồ ơy bơơn quy hoạch k’rong bhrợ têng lâng nắc đhị laliêm pr’hay căh choom lơi bêl t’mooi tước Lai Châu.

       Rau pr’hay tr’nợơp lâng apêê t’mooi bêl tước đhăm k’tiếc Sin Suối Hồ nắc rau chr’nắp liêm tợơ đong ặt âng đhanuôr pa tước c’lâng p’rang lướt ra véch. Cóh pr’loong đong đhr’nong đong vêy biển n’loong xrắ xa nay pa choom đoọng ha pêê t’mooi. Truíh acoon c’lâng vêy pazêng pa pan ta bhrợ lâng n’loong, lâng đhêl đoọng t’mooi đhêy tớt căh cợ tran đác lêy đui cơnh pr’đhang âng p’lêê da dil laliêm pa bhlầng.

     A noo Vàng A Giàng, muy cha nắc đhanuôr vel Sin Suối Hồ xay moon: Bơơn pleng k’tiếc t’đui đoọng nắc zr’lụ k’tiếc Sin Suối Hồ liêm choom lâng zập rau t’nơơm cơnh: p’lêê p’coo, táo mèo lâng pô, chr’nắp bhlầng nắc pô lan. Căh mơ đếêc, nâu kêi đhanuôr ơy năl pa liêm pa chăm đong ặt, bhrợ ta bhứah bhươn đong chóh lan đoọng t’pấh t’mooi du lịch; zập ngai cung năl cơnh pa ặt, t’pấh t’mooi, cung cơnh pa choom đoọng ha t’mooi bêl tước l’lêy lâng đhêy ặt. A noo Vàng A Giàng moon:“Đhanuôr bhrợ têng du lịch đhị đâu ơy xăl cơnh cr’noọ pr’chắp, đoàn kết bhrợ têng, tr’zúp tr’zooi, a đay bhrợ đoọng ha c’la đay bơơn bh’nơơn. A đay kiêng nắc t’mooi cung kiêng. Tợơ đếêc nắc đhanuôr pa zay bhrợ pa dưr, đoàn kết, a đhi noo tr’zúp tr’zooi. Bơơn Đảng, Nhà nước, chính quyền zúp zooi, đhanuôr nắc pa zay bhrợ pa dưr vel bhươl dưr váih nắc zr’lụ du lịch”.

     Đh’rứah lâng bh’rợ pa dưr pazêng pr’đợơ liêm buôn đăh k’tiếc k’bunh, đhr’năng pleng k’tiếc, đhanuôr nắc dzợ năl đươi dua pazêng chr’nắp văn hoá âng đhanuôr acoon cóh Mông đay đoọng pa căh ha t’mooi lêy. Pazêng rau laliêm nắc đoo nắc dáp tước za nập xập, nghệ thuật I’íh lâng pr’hát t’nớơt âng apêê đha đhâm c’mor moọt zập hân noo tr’kiêng. A moó Sùng Thị Lau, muy cha nắc năl ghít đăh văn hoá acoon cóh Mông cóh đâu đoọng năl:“A đhi amoó zi đhị đâu đhơ đhơ ngai cung kiêng bhrợ pa dưr bh’rợ t’taanh I’íh âng đhanuôr zi. Đh’rứah nắc íh taanh xa nập đoọng pa câl ha pêê t’mooi, muy đăh nắc đoọng ha pêê t’mooi du lịch tước đâu đoọng chếêc năl đăh văn hoá acoon cóh zi”.

       Lướt cha ớh cóh acoon c’lâng prang vel bhươl, huynh xợơng rau đha hum âng p’lêê p’coo, tước lêy apêê đhr’nong đong đh’rơơng liêm mâng, sạch sẽ bhrợ ha t’mooi kiêng bhlầng, cr’noọ rơơm nắc a đay vêy muy pr’ặt tr’mông tệêm ngăn cóh đâu. Pa căh rau pr’hoọm laliêm đh’rứah lâng pr’họm âng k’tiếc k’ruung cóh đâu nắc pr’họom âng n’đoóh a doóh âng ma nuýh Mông. Pr’họom âng k’tiếc, âng crâng da ding đh’rứah lâng pr’họom acoon cóh bhrợ ang liêm lấh bran mặt âng pazêng pân đil c’mor cóh đâu. A moÓ Trần Thu Hà, muy cha nắc t’mooi tợơ Hà Nội xay moon:“Cóh c’lâng lướt lêy pr’ặt tr’mông âng đhanuôr cóh đâu cung k’đháp zr’nắh bhlầng, đhơ cơnh đếêc nắc apêê cung ặt ma mông nhâm mâng cóh đâu đoọng bhrợ pa dưr. Ha dợ bêl tước vel du lịch sinh thái nắc lêy đhanuôr cóh đâu pa zay lấh mơ. Tước đhị cha ớh xợơng áih l’thai a chắc  a zân, pleng k’tiếc liêm lâng a cu dzợ kiêng rách chô ooy đâu muy chu dzợ”.

       Dâng bơr pêê c’moo hay, pr’ặt tr’mông âng 103 pr’loọng đong đhanuôr đhị dâu nắc muy năl g’bưm tợơ m’bứi a bhoo, ha roo, tu cơnh đếêcv nắc đợ đhanuôr ha ul đha rựt pay lấh 60%. Apêê p’niên k’tứi guy zong cóh hoọng, đh’rứah lâng aconh căn lướt bhrợ ha rêê t’bơơn tr’mông nắc rau buôn lêy cóh zập t’ngay.  Ha dợ pazêng rau tr’xăl đắh c’năl cóh pa dưr kinh tế, pa tệêt lâng đươi dua rau pr’đợơ liêm buôn đoọng pa dưr du lịch ơy bhrợ móh mặt vel bhươl xăl t’mêê zêng.

       T’coóh Chẻo Quẩy Hoà, Phó Chủ tịch UBND chr’val Sin Suối Hồ moon ghít: Du lịch xoọc nắc c’lâng lướt bhrợ bha lầng âng vel đong cóh bhrợ pa dưr kinh tế. C’moo 2017, đhanuôr cóh vel vêy pay pa chô lấh 2 tỷ đồng tợơ zên pa câl địa lan. Tước nâu kêi, đhanuôr cung ơy pa dưr lấh 24 r’bhầu chậu địa lan đoọng ha t’mooi pấh lêy, câl, đh’rứah lâng đếêc nắc dzợ chóh bấc rau lan lơơng. Nâu kêi, vel doó dzợ pr’loọng đong ha ul lâng 1/3 pr’loọng đong nắc vêy pr’ặt tr’mông z’zăng. Xọoc đâu, vel đong k’rong pa liêm vel bhươl lâng chóh pa xoọng t’nơơm cha p’lêê âng zr’lụ Tây Bắc đoọng t’pấh t’mooi. T’coóh Chẻo Quẩy Hoà moon:“ Xọoc đâu chr’val xoọc k’đươi moon đhanuôr zư lêy crâng đoọng đươi dua gâm ngút âng crâng pa dưr t’nơơm p’lêê lâng tơơm địa lan. Tợơ pazêng bh’nơơn nắc đoo, đhanuôr ơy năl ghít, zư lêy crâng đoọng vêy đơơng chô bh’nơơn tợơ dịch vụ môi trường crâng, n’jứah nắc đươi dua đoọng pa dưr t’nơơm kinh tế bha lầng”.

      Apêê chr’nắp văn hoá acoon cóh Mông, đh’rứah lâng rau laliêm âng pleng k’tiếc cher đoọng lâng ga dzoóc, đhr’luúc păr bọo cóh  bha bhung đong, đơơng lâng đha hum âng chr’na đh’nắh acoon cóh zệê bhrợ nắc pazêng chr’nắp pr’hay âng zr’lụ da ding k’coong k’noong k’tiếc Sin Suối Hồ. Cóh  ha bu za lưa, bêl dưr chô nắc loom luônh âng ma nuýh lâng k’tiếc cóh đây bhrợ ha t’mooi, đhơ đhơ ngai cung zêng bhui har cóh loom cóh muy g’lúh lướt chếêc năl pr’hay pr’hươn nắc đoo./.

Lai Châu: Ngất ngây bản du lịch cộng đồng Sin Suối Hồ

                                      Khắc Kiên

Nằm giữa núi rừng đại ngàn, nơi biên giới huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu, nhiều năm qua Sin Suối Hồ được biết đến là một địa danh du lịch ấn tượng, bởi vẻ đẹp hoang sơ, hùng vĩ. Không chỉ có phong cảnh, địa thế thuận lợi mà các nét đẹp văn hóa đặc trưng đồng bào dân tộc Mông, cũng như nhận thức trong cách làm du lịch cộng đồng đang là điểm đến của du khách và mang lại đời sống ấm no cho người dân.

  Nằm cheo leo lưng chừng dãy núi Hoàng Liên Sơn, bản biên giới Sin Suối Hồ, xã Sin Suối Hồ, huyện Phong Thổ có khí hậu mát mẻ quanh năm và được biết đến bởi vẻ đẹp hoang sơ và mộc mạc vốn có do thiên nhiên ban tặng. Dù mới có tên trên bản đồ du lịch từ năm 2013, nhưng bản Sin Suối Hồ đã được quy hoạch đầu tư và là địa danh không thể bỏ qua với du khách khi đến với Lai Châu.

        Ấn tượng đầu tiên với các du khách khi đặt chân đến mảnh đất Sin Suối Hồ chính là sự gọn gàng, sạch sẽ từ nhà dân đến đường đi lối lại. Trước mỗi nhà thường có biển gỗ ghi các thông tin hướng dẫn cho khách du lịch. Dọc ven đường có những bộ bàn ghế bằng gỗ, bằng đá cho khách dừng chân hay thác nước thiên nhiên hình trái tim ấn tượng.

       Anh Vàng A Giàng, một người dân bản Sin Suối Hồ chia sẻ: Được thiên nhiên ưu đãi nên vùng đất Sin Suối Hồ rất hợp với nhiều loại cây như: thảo quả, táo mèo và hoa, đặc biệt là hoa lan. Không chỉ vậy, giờ đây bà con đã biết chủ động trang trí lại nhà cửa, nhân rộng các vườn địa lan của gia đình để đón khách du lịch; ai cũng thành thục cách tiếp đón, cũng như hướng dẫn du khách khi đến đây thăm quan và nghỉ dưỡng. Anh Vàng A Giàng nói: “Bà con xây dựng du lịch ở đây đã thay đổi được tư duy, đoàn kết với nhau, giúp đỡ lẫn nhau và có quan điểm rõ ràng, mình làm chính cho bản thân mình thôi. Mình đã thích rồi thì khách du lịch người ta cũng sẽ thích. Từ những cái đó là bà con cũng sẽ có tinh thần xây dựng, đoàn kết, anh em giúp đỡ lẫn nhau. Được Đảng, Nhà nước, chính quyền hỗ trợ, bà con sẽ cố gắng xây dựng bản trở thành khu di lịch”.

       Bên cạnh việc phát huy những lợi thế về mặt địa lý, khí hậu bà con còn biết vận dụng những nét văn hóa của đồng bào dân tộc Mông mình để quảng bá đến những du khách. Những vẻ đẹp đó phải kể đến trang phục, nghệ thuật may vá thuê thùa hay những khúc hát giao duyên, những làn điệu dân ca của các gặp đôi trai gái vào mỗi mùa yêu. Chị Sùng Thị Lau, một người am hiểu văn hóa dân tộc Mông nơi đây cho biết: “Chị em chúng tôi ở đây ai cũng thích phục dựng lại nghề thêu, dệt của đồng bào mình. Một phần là làm lên các bộ trang phục để bán cho các du khách, phần nữa là để các du khách khi đến đây có thể tìm hiểu và khám phá về văn hóa dân tộc mình”.

       Dạo bước trên con đường lượn vòng quanh bản, thả hồn vào mùi hương thảo, ngắm nhìn những ngôi nhà trệt truyền thống khang trang, sạch sẽ khiến nhiều du khách ngất ngây, ước ao có một cuộc sống mộc mạc, yên bình. Điểm xuyết trong vô vàn màu sắc của thiên nhiên nơi đây là sắc màu sặc sỡ của váy áo người Mông. Các gam màu của đất, của rừng hòa cùng sắc màu dân tộc làm rạng rỡ hơn khuôn mặt hồn nhiên vốn có của những cô gái miền sơn cước.  Chị Trần Thu Hà, một du khách đến từ Hà Nội háo hức chia sẻ; “Trên đường đi thì mình cảm thấy cuộc sống của bà con rất khó khăn, thế mà đồng bào mình vẫn cứ vững được ở nơi này để phát triển. Nhưng mà khi đặt chân lên bản du lịch sinh thái này thì mình cảm thấy bà con ở đây rất là quyết tâm. Lên tới nơi rất là thư thái, khí hậu trong lành, phong cảnh đẹp và mình rất muốn được trở lại đây một lần nữa”.

        Chỉ cách đây vài năm, cuộc sống của 103 hộ dân nơi đây chỉ biết dựa vào ít ngô, lúa nương, vì vậy tỷ lệ đói nghèo chiếm hơn 60%. Những đứa trẻ non lướt khoác chiếc gùi trên lưng cùng cha mẹ lên nương kiếm sống là hình ảnh quen thuộc hàng ngày. Thế nhưng những thay đổi về nhận thức trong phát triển kinh tế, gắn với tận dụng lợi thế để phát triển du lịch đã khiến bộ mặt bản làng đổi mới hoàn toàn.

       Ông Chẻo Quẩy Hòa, Phó Chủ tịch UBND xã Sin Suối Hồ khẳng định: Du lịch đang là hướng đi mũi nhọn của địa phương trong phát triển kinh tế. Năm 2017, người dân trong bản thu về hơn 2 tỷ đồng từ tiền bán địa lan. Đến nay bà con cũng đã phát triển được trên 24 nghìn chậu địa lan để phục vụ cho du khách, bên cạnh đó còn trồng rất nhiều loại lan khác nhau tạo lên một cảnh quan ấn tượng đẹp. Giờ đây bản không còn hộ đói nghèo và 1/3 hộ dân trong bản thuộc diện khá giả. Hiện địa phương đang cho tập trung tu sửa và chỉnh trang lại khuôn viên bản làng và trồng thêm một số loại cây ăn quả mang hương sắc của vùng cao Tây Bắc để phục vụ cho du khách. Ông Chẻo Quẩy Hòa nói: “Hiện nay xã đang chỉ đạo bà con bảo vệ rừng để tận dụng tán rừng phát triển cây thảo quả và cây địa lan. Từ những hiệu quả đó, bà con đã ý thức rất là cao, bảo vệ rừng để vừa có nguồn thu nhập từ dịch vụ môi trường rừng, vừa tận dụng để mà phát triển các cây kinh tế mũi nhọn cho hiệu quả kinh tế cao”.

       Các nét văn hóa đặc sắc dân tộc Mông, cộng với vẻ đẹp thiên nhiên ban tặng và khói, sương lãng đãng phủ lên những mái nhà, mang theo hương vị của các món ăn dân tộc là những đặc trưng bản vùng cao biên viễn Sin Suối Hồ. Trong buổi chiều muộn lúc chia tay, tình người, tình đất nơi đây khiến du khách, ai nấy cũng đều đầy ắp niềm vui về một sự trải nghiệm đầy thú vị./.