Bêl chô tước Lạng Sơn, lấh mơ cửa khẩu Tân Thanh, chợ Đông Kinh, nắc đợ đhị lướt lêy c’câl, ta mooi choom lêy lướt chi ớh cóh Động Nhị Thanh, Bến Đá Kì Cùng, BoỌng gợp Chùa Tiên lâng Giếng Tiên, zr’lụ du lịch Mẫu Sơn, zr’lụ cruung k’tiếc Hang Gío, Thành Nhà Mạc, c’cir Đoàn Thành Lạng Sơn, Ải Chi Lăng đoọng pấh lêy. Ooy pa zêng đợ nâu, Mẫu Sơn nắc mưy đhị pr’hay, cắh choom zi lấh lơi. Hân noo ch’noọng, plêệng k’tiếc cóh đâu đha hư tưn taách. Bêl ha ọt chô nắc vêy bêl Mẫu Sơn váih pr’hoọm bhoọc âng tuyết. Lâng mưy đhị k’tiếc nhiệt đới cơnh Việt Nam, cắh vêy zâp đhị cung vêy râu chr’nắp pr’hay cơnh cóh đâu.

Đh’rứah lâng nâu, Đền Mẫu Đồng Đăng, đhị bhuốih Phật lâng Mẫu Bán Thiên, đhị bhuông tự bơơn bấc ngai năl ooy j’niêng cr’bưn bhuốih Mẫu âng manứih Việt, cung nặc mưy đhị lướt lêy chi ớh pr’hay lâng ta mooi bêl lướt ooy Lạng Sơn. Zâp c’moo, moót t’ngay 10 c’xêê 1, đhị đền Mẫu Đồng Đăng ta bhrợ bhiệc bhan ha pruốt t’pấh bấc ta mooi zâp đắh chô pấh. Ơy bấc chu pấh bhiệc bhan đhị Đền Mẫu Đồng Đăng, p’căn Như Thị Hạt, ta mooi tước tơợ chr’hoong Đông Hưng, tỉnh Thái Bình moon: “Acu lêy đền chùa, cruung k’tiếc cóh Lạng Sơn chr’nắp pr’hay bhlâng. Nắc ơy lướt vốch bấc đhị chùa cóh Lạng Sơn. Tr’nơợp nắc đền Công Đồng Bắc Lệ, đền Chầu Bát, Chầu Lục, chùa Tam Thanh, đền Mẫu Đồng Đăng lâng t’tưn nắc chô ooy đền Kỳ Cùng”

Cung ắt ooy pa zêng đhị j’niêng cr’bưn bhuốih Mẫu, Đền Bắc Lệ, cóh chr’val Tân Thành, chr’hoong Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn, nắc đhị bhuốih Mẫu Thượng Ngàn, mưy ooy 3 apêê bơơn ta bhuốih cóh j’niêng cr’bưn bhuốih Mẫu Tam phủ cóh Việt Nam. bhiệc bhan ty chr’nắp Đền Bắc Lệ bơơn bhrợ têng t’ngay 20/9 âm lịch zâp c’moo. Thượng toạ Thích Quảng Truyền, Ủy viên Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Trị sự Gíao hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Lạng Sơn đoọng năl: “Lạng Sơn liêm chr’nắp nắc văn hoá j’niêng cr’bưn bhuốih Mẫu, cắh vêy vel đông n’đoo cung váih. Đợ g’lúh chr’nắp cơnh bhiệc bhan đền Công Đồng Bắc Lệ tơợ 19-20/9 âm lịch cắh cậ đợ g’lúh tơợp ha pruốt c’moo t’mêê nắc đhanuôr zâp đắh chô ooy Lạng Sơn n’jứah lướt chi ớh, n’jứah zước nhăn râu pr’đoọng, pr’đhooi.”

Đh’rứah lâng j’niêng cr’bưn bhuốih Mẫu, đhị bha nụ chùa cóh Lạng Sơn pa bhlâng chr’nắp lâng t’pấh bấc phật tử lêy chô, bhuốih cáih. Zâp chùa chr’nắp cơnh Chùa Nhất nhị Tam Thanh, chùa Thành, chùa trấn ải Tân Thanh... cắh mưy bhrợ pr’hay chr’nắp đắh kiến trúc, j’ngâl bhuốih nắc zâp đhr’nông chùa dzợ vêy đợ chr’nắp liêm p’têết pazưm lâng zâp xa nay t’ruíh lịch sử, văn hoá đenh c’moo. P’căn Trần Thị Bích Hạnh, Gíam đốc Trung tâm Thông Tin xúc tiến Du lịch tỉnh Lạng Sơn đoọng năl: “Xoọc đâu nắc azi ơy bhrợ pa dưr 2, 3 đhị du lịch truíh c’lâng 1A tước zâpchr’hoong lâng pazưm lấh mơ nắc cóh thành phố Lạng Sơn. Ooy cr’chăl nâu a’tốh azi cung bhrợ pa dưr lâng zâp vel đông vêy zr’nưm bh’rợ pa dưr pa xớc cơnh Bắc Giang, Bắc Ninh đoọng bhrợ pa dưr đợ tour du lịch cóh zâp tỉnh, đoọng bhrợ pr’hay chr’nắp lấh mơ ooy đắh du lịch Lạng Sơn.”

Đh’rứah lâng zâp vel đông du lịch chr’nắp lâng zâp đhị cruung k’tiếc laliêm, zâp vel bhươl bh’rợ tr’nêng cung nặc bhiệc zúp Lạng Sơn dưr váih đhị lướt lêy chi ớh pr’hay chr’nắp bhlâng cóh miền Bắc. tước pấh chi ớh lâng chấc lêy năl zâp bh’rợ ty chr’nắp đenh đươnh cóh Lạng Sơn, ta mooi cắh mưy năl tước đợ vel bhươl ty nắc dzợ pấh bhrợ đh’rứah lâng đhanuôr zay ta bách, bhriêl choom bhrợ têng zâp pr’đươi thủ công liêm choom. 2, 3 đhr’vel bhươl chr’nắp nắc vel bhươl zêệ bhrợ búah Mẫu Sơn, vel bh’rợ tr’zêng taanh n’đoóh a’doóh acoon cóh Nùng, vel ngói Quỳnh Sơn, vel hương Gia Cát, vel bhươl bhrợ têng bánh cao goóh Vạn Linh.

Râu liêm pr’hay âng cruung k’tiếc, loom luônh âng đợ acoon manứih liêm ta níh, chắp hơnh ta mooi lâng đợ râu văn hoá chr’nắp, đpự c’cir văn hoá lịch sử bơơn bhrợ pa dưr, zư lêy ooy bấc lang acoon cóh đhi noo ặt pazưm đhị k’tiếc Lạng Sơn xoọc k’đươi t’đang pr’zợc mưy chu chô ooy đâu./.

Lạng Sơn – điểm đến hấp dẫn bốn mùa

                                                                                                                                         Thu Hoa

Tỉnh Lạng Sơn, cách Hà Nội khoảng 180 km, là mảnh đất giàu tiềm năng du lịch của vùng Đông Bắc Việt Nam. Với nhiều di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, chùa chiền, miếu mạo, du khách tới Lạng Sơn có rất nhiều lựa chọn để tham quan và khám phá. Sự đa dạng về văn hóa của các dân tộc thiểu số cũng là cũng là nét thu hút du khách đến đây suốt bốn mùa trong năm.

Khi đến Lạng Sơn, ngoài cửa khẩu Tân Thanh, chợ Đông Kinh, là những trung tâm mua sắm, khách du lịch có thể lựa chọn nơi ngắm cảnh, thư giãn như Động Nhị Thanh; Bến Đá Kì Cùng; Hang động Chùa Tiên và Giếng Tiên; Khu Du lịch Mẫu Sơn; Khu danh thắng Hang Gió; Thành Nhà Mạc; Di tích Đoàn Thành Lạng Sơn, Ải Chi Lăng để tham quan.Trong số này, Mẫu Sơn là một địa chỉ hấp dẫn, không thể bỏ qua. Mùa hè, nơi đây không khí mát mẻ, dễ chịu. Khi đông về thì có lúc Mẫu Sơn phủ lên mình màu trắng xóa của tuyết. Với một nước thuộc vùng nhiệt đới như Việt Nam, không phải ở bất kì nơi đâu cũng có hiện tượng thiên nhiên kì thú này.

Cùng với đó, Đền Mẫu Đồng Đăng, nơi thờ Phật và Mẫu Bán Thiên, nơi thờ tự nổi tiếng trong tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt, cũng là một lựa chọn hấp dẫn du khách đến Lạng Sơn. Hàng năm, cứ vào ngày mùng 10 tháng Giêng, tại đền Mẫu Đồng Đăng diễn ra lễ hội xuân thu hút lượng lớn khách thập phương. Đã nhiều lần dự lễ hội tại Đền Mẫu Đồng Đăng, bà Như Thị Hạt, du khách đến từ huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình, chia sẻ:  “Tôi thấy hệ thống đền chùa, danh thắng ở Lạng Sơn rất phong phú. Tôi đã đi được rất nhiều đền chùa ở Lạng Sơn rồi. Đầu tiên là đền Công Đồng Bắc Lệ, đền Chầu Bát, Chầu Lục; chùa Tam Thanh, đền Mẫu Đồng Đăng và cuối cùng sẽ về đền Kỳ Cùng.”

Cũng nằm trong hệ thống tín ngưỡng thờ Mẫu, Đền Bắc Lệ, ở  xã Tân Thành, huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn, là nơi thờ Mẫu Thượng Ngàn, một trong ba vị được thờ phụng trong tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ ở Việt Nam. Lễ hội truyền thống Đền Bắc Lệ được tổ chức vào ngày 20/9 (âm lịch) hằng năm. Thượng tọa Thích Quảng Truyền, Ủy viên  Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Lạng Sơn, cho biết: “Lạng Sơn đặc sắc là văn hóa tín ngưỡng thờ Mẫu, điều mà không phải địa phương nào cũng có. Những dịp nổi bật như Lễ hội đền Công Đồng Bắc Lệ từ 19 -20/9 âm lịch hay những dịp đầu xuân năm mới thì người dân thập phương đến với Lạng Sơn chủ yếu là vừa du lịch, vừa cầu phúc, cầu tài.”

Cùng với tín ngưỡng thờ mẫu, hệ thống chùa chiền ở Lạng Sơn vô cùng phong phú và đặc sắc thu hút nhiều phật tử hành hương, chiêm bái. Các chùa nổi bật như: chùa Nhất nhị Tam Thanh, chùa Thành, chùa trấn ải Tân Thanh… không chỉ gây ấn tượng về kiến trúc, về hệ thống tượng thờ mà mỗi ngôi chùa còn có những ý nghĩa sâu sắc gắn với từng câu chuyện lịch sử, văn hóa lâu đời. Bà Trần Thị Bích Hạnh, Giám đốc Trung tâm Thông tin xúc tiến Du lịch tỉnh Lạng Sơn, cho biết:  “Hiện nay thì chúng tôi đã cơ bản đã xây dựng được một số tuyến du lịch dọc theo quốc lộ 1A tỏa đi các huyện và tập trung chủ yếu là ở thành phố Lạng Sơn. Trong thời gian tới chúng tôi cũng sẽ tạo sự liên kết với các địa phương có chung loại hình du lịch tâm linh phát triển như Bắc Giang, Bắc Ninh để hình thành những tour du lịch liên tỉnh, để làm phong phú thêm về sản phẩm du lịch ở Lạng Sơn.”

Cùng với các địa danh du lịch tâm linh và các danh lam thắng cảnh, các làng nghề truyền thống cũng là yếu tố giúp Lạng Sơn trở thành điểm du lịch sinh thái hấp dẫn ở miền Bắc. Tới tham quan và tìm hiểu các nghề truyền thống lâu đời ở Lạng Sơn, du khách không chỉ biết tới những bản, làng cổ xưa mà còn được tham gia vào quá trình những người nông dân cần cù và sáng tạo làm ra các sản phẩm thủ công tuyệt đẹp. Một số ngôi làng tiêu biểu là: làng nghề nấu rượu Mẫu Sơn, làng nghề thổ cẩm dân tộc Nùng, làng ngói Quỳnh Sơn, làng hương Gia Cát, làng nghề bánh cao khô Vạn Linh.

 Vẻ đẹp của thiên nhiên, tấm lòng của những con người hiền hoà, chân thật và mến khách cùng những nét văn hoá đặc trưng, những lớp di tích văn hoá - lịch sử dày đặc được kế thừa, bảo tồn, gìn giữ qua nhiều thế hệ các dân tộc anh em chung sống trên mảnh đất Lạng Sơn đang mời gọi bạn hãy một lần đến đây./.