“Bêl đêếc ahay bơơn k’điêl đoọng đấh lêy chô zooi pa bhrợ lâng k’căn, cóh pr’loọng đông. Nắc lêy pay k’điêl đấh đoọng zư lêy pr’loọng đông lâng a’dích a’bhướp. Cắh năl k’điêl ha mơ tuổi, nắc mưy pay đơơng chô đấh”.

         “Pr’ắt tr’mung zr’nắh k’đhạp, k’căn k’conh ma t’coóh đhưr, acu bơơn k’điêl đoọng chô zooi zúp cóh đông bêl acu bơơn k’điêl nắc cắh chấc năl ooy luật tr’bơơn tr’pay pr’loọng đông. Bêl bơơn k’điêl nắc k’điêl cu 16 c’moo ha dợ, xang 17 c’moo nắc váih k’coon”.

Hâu tu đấh bơơn k’điêl bêl cắh ơy zâp c’moo? Anoo Vĩ Văn Luân, cóh vel Nà Quảng, chr’val Yên Lỗ, chr’hoong Bình Gia, tỉnh Lạng Sơn nắc ta ơơi moon cơnh đêếc. Xa’nay t’ruíh n’nắc ơy dưr váih ooy bấc c’moo l’lăm ahay. Ha dợ xoọc đâu, đhr’năng tr’bơơn tr’pay cắh tước c’moo lâng crêê đhi noo bhúh xoọng cóh vel đông tỉnh Lạng Sơn xoọc r’dợ bơơn k’chứt lơi. T’coóh Mỗ Thị Phẻn, cóh vel Cắp Kẻ, chr’val Đại Đồng, chr’hoong Tràng Định đoọng năl: “Cán bộ cóh chr’val, chr’hoong lướt đoọng xay moon, acu t’bhlâng bhrợ ha cơnh đoọng a coon a châu doọ ma t’bơơn tr’pay đấh. Tr’bơơn tr’pay cắh zâp c’moo, n’niên váih k’coon cắh zâp c’moo nắc ma oom oóch, khuých goo zâp cơnh”.

Ảnh minh họa: Trần Kim

  Nâu đoo nắc bh’nơơn âng râu t’bhlâng âng zâp cấp, zâp ngành cóh vel đông tỉnh Lạng Sơn, chr’nắp lấh mơ nắc ngành dân số kế hoạch hoá pr’loọng đông tơợ tỉnh tước vel đông đắh bhiệc xay bhrợ liêm choom bh’rợ truyền thông, k’đươi moon cán bộ đảng viên, hội viên zâp câu lạc bộ, hội viên zâp tổ chức đoàn thể gương mẫu, k’đơơng a’cọ đắh bhiệc moon cắh lâng tr’bơơn tr’pay cắh zâp c’moo lâng crêê đhi noo bhúh xoọng. đhanuôr nắc ơy ting bhr’dzang vêy tr’xăl c’năl bh’rợ đắh bh’rợ zư lêy c’rơ tr’mung n’niên váih k’coon, kế hoạch hoá pr’loọng đông. Amoó Hoàng Thị Huyền, cán bộ truyền thông, Trung tâm Dân số-kế hoạch hoá pr’loọng đông chr’hoong Bắc Sơn đoọng năl: “Trung tâm dân số kế hoạch hoá pr’loọng đông chr’hoong ta luôn lêy cha’mêết pazưm lâng zâp ban ngành âng chr’hoong xay moon đắh bh’rợ âng bh’rợ tr’nêng đhị vel đông. Zư đợc 2 câu lạc bộ pân đil cắh tr’bơơn tr’pay đấh lâng crêê đhi noo bhúh xoọng, lâng câu lạc bộ đha’đhâm c’moor tr’bơơn tr’pay crêê c’moo. Zâp câu lạc bộ zư đợc sinh hoạt zâp quý mưy chu đoọng âng đơơng zâp râu c’năl chr’nắp đoọng chrooi pa’xoọng ting bhr’dzang tr’xăl cr’noọ bh’rợ âng đhanuôr đắh bhiệc xay xơ cắh liêm crêê đhị vel đông. Ooy đâu, c’năl âng đhanuôr bơơn padưr liêm gít, doọ dzợ váih đhr’năng tr’bơơn tr’pay cắh zâp c’moo lâng crêê đhi noo bhúh xoong. Đợ bhiệc nâu nắc cung ặt xiêr ting c’moo”.

Bhiệc xăl t’mêê cr’liêng xa’nay, bh’rợ ặt bhrợ cóh câu lạc bộ, tổ chức đoọng t’pấh hội viên pấh bhrợ cung bơơn zâp chr’hoong, thành phố cóh vel đông tỉnh Lạng Sơn p’gít lêy bhrợ. Cơnh câu lạc bộ âng hội pân đil Óo tr’bơơn tr’pay bêl cắh zâp c’moo lâng crêê đhi noo bhúh xoọng, c’bhúh đha’đhâm c’moor chr’val lâng câu lạc bộ Đha’đhâm c’moor tr’bơơn tr’pay liêm crêê c’moo c’xêê... Anoo Dương Văn Hoàng-mưy ooy đợ cha nặc âng câu lạc bộ đha’đhâm c’moor tr’bơơn tr’pay crêê đhiệp c’moo cóh chr’val Nhất Tiến, chr’hoong Bắc Sơn moon: “Câu lạc bộ đha’đhâm c’moor tr’bơơn tr’pay liêm crêê c’moo bhrợ padưr tơợ c’moo 2012. Zâp c’moo zêng vêy sinh hoạt định kỳ 3 c’xêê mưy chu. Tr’nơợp bhrợ padưr vêy 27 cha’nặc, lấh mơ nắc cóh zâp Chi đoàn. Câu lạc bộ ơy xay moon đắh bha ar pa tơ, pazưm lâng cán bộ dân số âng chr’val lâng chr’hoong”.

Bh’rợ xay moon zooi zúp, âng đơơng zâp dịch vụ zư lêy c’rơ n’niên váih k’coon lâng kế hoạch hoá pr’loọng đông ooy apêê đha’đhâm xa dơơr, c’rơ âng apêê amế t’mêê n’niên k’coon xoọc bơơn xay bhrợ mưy cơnh liêm choom. Lạng Sơn moon pa glúh cr’noọ bh’rợ nắc pa xiêr mơ 2%-3% đhị mưy c’moo đợ apêê tr’bơơn tr’pay cắh zâp c’moo lâng pa xiêr đhr’năng tr’bơơn tr’pay cắh zâp c’moo lâng crêê đhi noo bhúh xoọng zr’lụ đhanuôr acoon cóh cr’chăl c’moo 2015-2025./.

Lạng Sơn: 
Đẩy mạnh truyền thông về tảo hôn và hôn nhân cận huyết

                          CTV Hoàng Khánh

  Tảo hôn và hôn nhân cận huyết là một vấn đề đáng lo ngại đặc biệt với vùng đồng bào dân tộc ít người, vùng sâu vùng xa. Chính vì vậy, việc triển khai đồng bộ công tác truyền thông nhằm nâng cao nhận thức của người dân một cách tích cực là điều rất cần thiết.

"Lúc đấy thì lấy vợ về để phục vụ mẹ và gia đình. Quyết định lấy vợ sớm để chăm sóc gia đình và ông bà. Không biết vợ bao nhiêu tuổi, chỉ lấy vợ về sớm".

  "Hoàn cảnh gia đình thì bố mẹ già rồi, tôi lấy vợ về giúp gia đình thôi. Khi tôi lấy vợ về thì tôi không hiểu biết về luật hôn nhân gia đình. Khi lấy thì vợ tôi 16 tuổi, sau 17 tuổi thì có con".

      Sao lại lấy vợ khi còn chưa đủ tuổi kết hôn? Anh Vi Văn Luân, thôn Nà Quảng, xã Yên Lỗ, huyện Bình Gia và anh Vi Văn Được ở thôn Nà Tồng, xã Yên Lỗ, huyện Bình Gia (tỉnh Lạng Sơn) đã trả lời như vậy. Câu chuyện đó đã diễn ra nhiều năm về trước. Còn bây giờ, tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn đang dần được đẩy lùi. Bà Mỗ Thị Phẻn, ở thôn Cắp Kẻ, xã Đại Đồng, huyện Tràng Định cho biết: "Cán bộ trong xã, huyện đến để mà tuyên truyền tôi sẽ cố gắng làm thế nào cho cháu không được cưới tảo hôn. Cưới tảo hôn chưa đủ tuổi, sinh ra con cái không đủ tuổi nó còi cọc, bị bẩm sinh thế này, thế khác".

Đây là kết quả của sự nỗ lực của các cấp, các ngành trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn, đặc biệt ngành dân số kế hoạch hóa gia đình từ tỉnh đến cơ sở trong việc triển khai hiệu quả công tác truyền thông, vận động cán bộ, đảng viên, hội viên các câu lạc bộ, hội viên các tổ chức đoàn thể gương mẫu, đi đầu trong việc nói “không” với tảo hôn và kết hôn cận huyết thống. Bà con đã từng bước có sự thay đổi nhận thức, chuyển đổi hành vi trong công tác chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình. Chị Hoàng Thị Huyền, cán bộ truyền thông, Trung tâm Dân số- Kế hoạch hóa gia đình huyện Bắc Sơn cho biết:“Trung tâm DS – KHHGĐ huyện luôn chủ động phối hợp với các ban ngành của huyện tuyên truyền về các hoạt động của mô hình tại địa phương. Duy trì 2 CLB là phụ nữ không tảo hôn và kết hôn cận huyết thống và CLB thanh niên kết hôn đúng độ tuổi. Các CLB được duy trì sinh hoạt mỗi quý một lần nhằm cung cấp các kiến thức kỹ năng cần thiết để góp phần từng bước thay đổi nhận thức của người dân trong việc cưới tảo hôn và kết hôn cận huyết thống tại địa phương. Qua đó nhận thức của bà con được cải thiện rõ rệt, không còn tình trạng kết hôn cận huyết thống. Tỷ lệ tảo hôn tại các xã được giảm dần qua từng năm”

Việc đổi mới nội dung, hình thức sinh hoạt trong các câu lạc bộ, tổ chức nhằm thu hút hội viên tham gia cũng được các huyện, thành phố trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn chú trọng. Điển hình như câu lạc bộ của hội phụ nữ “Không tảo hôn và kết hôn cận huyết thống”; Đoàn thanh niên xã với câu lạc bộ “Thanh niên kết hôn đúng độ tuổi”…. Anh Dương Văn Hoàng -  một trong những thành viên của CLB thanh niên kết hôn đúng độ tuổi xã Nhất Tiến, huyện Bắc Sơn chia sẻ: “CLB thanh niên kết hôn đúng độ tuổi thành lập từ năm 2012. Mỗi năm đều sinh hoạt theo định kỳ 3 tháng 1 lần. Ban đầu thành lập có 27 người chủ yếu ở các Chi đoàn. CLB đã tuyên truyền vận động các văn bản, kết hợp với cán bộ dân số của xã và của huyện.

Hoạt động truyền thông hỗ trợ, cung cấp dịch vụ chăm sóc SKSS/KHHGĐ, sức khoẻ sinh sản vị thành niên, thanh niên, sức khoẻ bà mẹ trẻ em đang được triển khai một cách tích cực và hiệu quả. Lạng Sơn đặt ra mục tiêu là giảm bình quân 2% - 3%/năm số cặp tảo hôn và 3% - 5%/năm số cặp kết hôn cận huyết thống… theo tinh thần Đề án “Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống vùng dân tộc thiểu số giai đoạn 2015-2025”  ./.