Đhị trường ch’ngai bhlâng cóh vel Lùng Vùi, âng Trường mầm non chr’val Tả Ngải Chồ, chr’hoong Mường Khương, tỉnh Lào Cai vêy bơr cô giáo p’niên ta luôn lứch loom lâng bh’rợ, zấp t’ngay z’lấh cắh năl mơ zr’nắh k’đháp, k’rang x’mir lêy pa dưr ha lang t’tun đhị c’noong k’tiếc âng K’tiếc k’ruung.

Mặt t’ngay cắh âi bhléh, Thào Giả - cô giáo mầm non ma nứih Mông, n’niên c’moo 1992 âi tước đhị trường vel Lùng Vùi príh doóh pa liêm zấp đhị đoọng ra văng đương hơnh p’niên k’tứi tước. đheêng 6 giờ m’pâng âi lêy apêê p’niên k’tứi lục tục lướt tước trường, k’dâng lêy zấp ngai p’niên zêng kiêng lướt học.

Moo nắc đhị trường, n’đhang la lua cậ nắc đhêêng vêy bơr gian đong pa zum lâng tôn âng Hội từ thiện pa đớp đoọng, chóh brhợ đhị a ral bha đưl dal xía vel, z’lấh k’zệt bha nơớc đhêl, muy  gian đoọng bhrợ đong zr’nêệ, gian m’muy nắc đớc đoọng ha bh’rợ dạy lâng học, apêê pr’đươi pr’dua công cắh vêy râu rí. Prang đhị đâu nắc đheêng vêy 1 lớp, cơnh lâng 16 học sinh c’chăl pa zum tơợ 3 tước 5 c’moo, zấp ngai zêng nắc ca coon đha đhi âng apêê đha nuôr Mông đha rựt cóh vel, tước ca conh ca căn âng apêê đoo dzợ cắh năl chữ, công cắh năl prá P’rá Việt, tu cơnh đêếc đoọng tr’xăl c’năl âng ca conh ca căn lâng pa đhép, p’too moon ha c’bhúh p’niên k’tứi cắh vêy nắc râu âng buôn. Cô giáo Thào Giả xay trúih: “Nắc ma nứih acoon cóh cóh đâu tu cơnh đêếc acu bơơn k’đươi tước pa dạy đhị trường n’nâu đoọng choom ặt ma mông lâng đha nuôr lấh. Học sinh cóh đong nắc muy năl pa prá lâng ca conh ca căn lâng p’rá Mông tu cơnh đêếc bêl cô giáo pa choom đoọng lâng p’rá A đhuốc nắc bấc râu học sinh cắh lấh năl. Vêy p’niên t’mêê moọt lớp dzợ cắh âi choom pa prá, cô giáo nắc pa đhép, pa choom tơợ p’rá Mông, xang n’nắc pa choom p’xoọng p’rá Việt cớ, đoọng học sinh vêy choom bơơn năl lấh.”

Đh’rứah lâng cô Thào Giả, cô Nông Thị Khoa, ma nứih Nùng, n’niên c’moo 1988 công bơơn k’đươi chô pa bhrợ đhị trường n’nâu. Cóh đâu, apêê cô cắh muy k’đhơợng bhrợ bh’rợ pa choom đoọng c’năl, nắc dzợ đợ apêê ca căn zư lêy c’bhúh p’niên k’tứi tơợ bh’rợ cha, bệch tước rao pứah. Bấc p’niên cóh đâu cắh ha mơ năl tước cha cha ra diu, tu cơnh đêếc hun ch’na đhâng âng a pêê nắc tơợ râu zooi đoọng âng Nhà nước ta luôn bơơn đươi dua liêm lứch đoọng zêệ đợ ch’na liêm glặp bhlâng. Lêy c’bhúh học trò k’tứi zấp ngai ma tợt cha cha liêm lứch hun âng đay xang n’nắc lướt bệch yêm, apêê cô công lêy bh’rợ âng đay xoọc bhrợ bh’nhăn chr’nắp lấh. Cô Nông Thị Khoa xay  moon: “Cóh trường la lêếh nắc ca conh ca căn bêl đhâng công tước zooi z’zêệ đọong ha học sinh, n’đhơ cơnh đêếc moọt hân noo n’nâu ca conh ca căn lướt ooy Trung Quốc pa bhrợ zêng, tu cơnh đêếc a cu tr’xăl muy cô tước đơớh zư x’mir lêy đoọng ha p’niên, muy cô pay ch’na tước t’tun z’zêệ, xăl đoọng ha ca conh ca căn băn zư, ặt prá lâng p’niên, xơợng công chắp hơnh trường n’nâu lấh mơ.”

Ting cô Phan Thị Hiếu, Phó Hiệu trưởng Trường mầm non Tả Ngải Chồ, tu Lùng Vùi nắc vel ặt đhị ch’ngai bhlâng, zr’nắh k’đháp bhlâng tu cơnh đêếc nhà trường n’đhơ cắh zấp ma nưih cong t’bhlâng ra pặ 2 cô giáo k’đhơợng bhrợ. Ting quy định nắc muy t’ngay giáo viên dhêêng k’đhơợng bhrợ 6 tiếng dạy học cóh lớp, n’đhơ cơnh đêếc cô Giả lâng cô Khoa ta luôn dưr đơớh tơợ 5h ra diu đoọng loon tước trường lâng zấp chu chô tước trung tâm nắc plêêng công lấh ca năm ca pặt, n’đhơ cơnh đêếc t’ngay p’răng công t’ngay boo, doó bool bêl học sinh cóh trường n’nâu ta lơi học. “Đoọng trường Lùng Vùi n’nâu zr’nắh k’đháp tr’nơợp nắc c’lâng c’tốch lướt ra vạch pa bhlâng zr’nắh k’đháp, đhị bêl giáo viên âng zi zêng nắc pân đil. Râu bơr cớ nắc ặt prá p’rá phổ thông công cơnh ặt lum âng học sinh pa bhlâng k’đháp, tu cơnh đêếc  apêe tiết học giáo viên zêng tr’vâng. Pa đhang moon cơnh đoọng học thuộc muy bài hát cắh cậ bài thơ, cơnh lâng học sinh zr’lụ csohd dâu nắc đhêêng muy tiết học cắh cậ muy t’ngay nắc zêng ma choon, n’đhơ học sinh cóh trường Lùng Vùi n’nâu nắc bil t’tuần vêy mặ năl lứch.”

Zấp bêl ra diu tước Lùng Vùi, ch’ngai cóh dal âi ra hô ra hăm, ê a đh’riêng p’niên pa choom đợ pr’hát, đợ n’juông thơ t’mêê năl. Choom năl, nắc đoo công nắc râu p’rá Việt choom bơơn xơợ cóh đâu, dưr đơơr tơợ trường mầm non, đhị vêy bơr t’crô pô bhưưng ang lấh apêê t’crô pô dã quỳ tơợp ha ót chớh váih prang da ding ca coong, záp t’ngay p’zay bhrợ têng ha vil lang p’niên, đơơng đoọng, bhrợ pa dưr pa liêm ha lang brương tr’nu./.

Lào Cai: Những bông hoa đẹp ở điểm trường Lùng Vùi

                                                       An Kiên

Tại điểm trường xa nhất ở thôn Lùng Vùi, thuộc Trường mầm non xã Tả Ngải Chồ, huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai có hai cô giáo trẻ luôn nhiệt huyết với nghề, ngày ngày vượt bao khó khăn, chăm lo, vun đắp cho thế hệ tương lai nơi biên cương của Tổ quốc.

  Mặt trời còn chưa ló qua khỏi lớp sương mù, Thào Giả - cô giáo mầm non người Mông, sinh năm 1992 đã có mặt tại điểm trường thôn Lùng Vùi dọn dẹp, quét tước sạch sẽ mọi ngóc ngách để chuẩn bị đón trẻ. Mới 6 rưỡi đã thấy các bé lục tục tự cuốc bộ đến, có vẻ tất cả đều rất thích đi học.

Gọi là điểm trường, nhưng thực chất chỉ là hai gian nhà ghép bằng tôn do hội từ thiện trao tặng, đặt cheo leo tận trên cao phía cuối thôn, qua hàng chục bậc đá Một gian dùng làm bếp, gian còn lại dành cho dạy và học, các trang thiết bị cũng hết sức sơ sài. Cả điểm có duy nhất một lớp, với 16 học sinh xen ghép nhau từ 3 đến 5 tuổi, tất cả đều là con em của những hộ người Mông nghèo quanh thôn. Đến bố mẹ chúng còn không biết chữ, cũng chẳng biết nói tiếng Việt, nên để thay đổi nhận thức của phụ huynh và uốn nắn, dạy dỗ cho lũ trẻ không phải là điều dễ dàng. Cô giáo Thào Giả chia sẻ: “Là người dân tộc ở đây nên tôi được tín nhiệm phân công tới dạy tại điểm trường này để gần gũi với bà con hơn. Học sinh ở nhà chỉ biết giao tiếp với bố mẹ bằng tiếng Mông nên khi cô giáo truyền đạt kiến thức bằng tiếng phổ thông thì phần nhiều học sinh không nhận thức được. Thậm chí có những trẻ vừa ra lớp còn chưa biết nói, cô giáo phải rèn từng từ cho trẻ tập nói tiếng Mông, sau đó phải dạy thêm trẻ cả tiếng Việt nữa để học sinh có thể tiếp thu được kiến thức được thuận lợi hơn.”

Cùng với cô Thào Giả, cô Nông Thị Khoa, người dân tộc Nùng, sinh năm 1988 cũng được phân công phụ trách tại điểm trường này. Ở đây, các cô không chỉ đảm nhận việc dạy kiến thức, mà còn là những bảo mẫu chăm lo cho lũ trẻ từ nết ăn, giấc ngủ đến thay rửa, vệ sinh. Đa phần trẻ con ở đây chẳng bao giờ biết đến ăn sáng, nên khẩu phần bữa trưa của chúng từ khoản hỗ trợ Nhà nước luôn được tận dụng tối đa để nấu những món phù hợp nhất. Nhìn lũ học trò nhỏ đứa nào đứa ấy tự giác ăn ngon lành hết sạch suất cơm rồi ngủ giấc thật ngon, các cô cũng thấy công việc mình đang làm thêm ý nghĩa. Cô Nông Thị Khoa tâm sự: “Ở điểm trường lẻ thì phụ huynh buổi trưa cũng tới giúp nấu ăn cho học sinh, nhưng vào mùa này phụ huynh sang Trung Quốc đi làm thuê hết nên chúng tôi thay nhau một cô đến sớm chăm sóc, dạy học cho trẻ, một cô lấy thức ăn đến sau nấu cơm, thay phụ huynh chăm sóc, nuôi dưỡng, gần gũi với trẻ mình cũng thấy gắn bó, yêu mến điểm trường này hơn”.

Theo cô Phan Thị Hiếu, Phó Hiệu trưởng Trường mầm non Tả Ngải Chồ, vì Lùng Vùi là thôn nằm ở nơi xa nhất, khó khăn nhất nên nhà trường dù thiếu biên chế vẫn cố gắng bố trí đủ hai giáo viên phụ trách. Theo quy định thì mỗi ngày giáo viên chỉ cần đảm bảo 6 tiếng dạy học trên lớp, nhưng cô Giả và cô Khoa luôn phải dậy từ 5h sáng mới kịp tới trường, và mỗi lần về tới trung tâm thì trời cũng vừa sẩm tối, tuy nhiên, ngày nắng cũng như ngày mưa, không khi nào học sinh ở điểm trường phải lỡ học. “Điểm trường Lùng Vùi này khó khăn đầu tiên là đường sá đi lại rất khó khăn, trong khi giáo viên của chúng tôi đều là nữ. Thứ đến là giao tiếp tiếng phổ thông cũng như giao tiếp với xã hội bên ngoài của học sinh rất hạn chế nên các tiết học giáo viên đều hết sức vất vả. Ví dụ như để học thuộc một bài hát hay một bài thơ, đối với học sinh vùng thấp chỉ cần một tiết học hay một ngày là có thể nắm bắt được, nhưng học sinh tại điểm trường này thì phải mất cả tuần.”

       Mỗi sớm mai đến Lùng Vùi, xa xa phía trên cao đã lanh lảnh, ê a tiếng trẻ con ngọng nghịu qua những bài hát, vần thơ mới thuộc. Có lẽ, đó cũng là thứ tiếng Việt duy nhất có thể nghe được ở đây, phát ra chính từ điểm trường mầm non, nơi có hai bông hoa đẹp, rực rỡ hơn cả những đóa dã quỳ đầu đông nở rộ khắp nẻo vùng cao, ngày ngày miệt mài quên cả tuổi xuân, cống hiến, vun đắp cho thế hệ tương lai./.