“Nâu kêi nắc a cu năl ghit c’xêê c’moo căh ta nih liêm bêl đếêc. Ma tuý căh muy pay lang p’niên âng cu nắc dzợ pay lưch rau tin đươi lâng pazêng t’dzọot đác mặt âng a mế a ma cu. Ma tuý nắc rau ha dang ơy nghiện căh choom ng’lơi dzợ, nắc mơ cr’van cr’bhộ lưch bil. Tước bêl tr’mông tr’meh pr’loọng đong zr’năh đha rựt căh rau rị dzợ, coh đong căh dzợ vêy cr’liêng cha neh đoọng zệê cha nắc bêl đếêc a cu pa jâh coh loom lâng tợơ đếêc pa zay lơi lâng bhrợ pa dưr cớ pr’ặt tr’mông t’mêê.” Pa chăp ooy pazêng c’xêê c’moo căh liêm ta nih tu nghiện ma tuý bêl đếêc a hay, t’cooh Triệu Văn Kênh pa ngoóp căh choom p’lớơp rau ngoóp ngáp coh loom đay. T’cooh xay: A đoo n’niên c’moo 1962 ặt đhị vel Suối Ngoã. Cr’chăl c’moo 1994 cung cơnh bấc apêê pân jưih coh vel bêl đếêc, t’cooh Kênh ơy nghiện ma tuý, coh đong vêy rau nắc đơơng pa câl lưch pay zên câl ma tuý, tước bêl căh rau dzợ nắc t’cooh vêy hay họong loom. C’moo 2009, t’cooh Kênh tự nguyện xrặ đơn lướt cai nghiện k’rong đhị Trung tâm giáo dục pa bhrợ chr’hoong Phù Yên lâng nắc tợơp pa chăp c’lâng lướt đoọng ha đay: “Bêl cai nghiện đhị trung tâm, cán bộ k’đhợơng zư lêy nắc pa xưl ti vi, a cu lêy cr’nọo bh’rợ băn a đhăh âng muy cha nắc đhanuôr Dao liêm choom bhlầng, vêy bấc zên tợơ đếêc nắc a cu ơy pa chăp coh loom lêy bhrợ coh ha y. Tợơ ơy choom cai nghiện chô ooy vel đong a cu nắc ơy pa zay tợơp  bhrợ têng.”

      C’moo 2010, bêl cai nghiện xang chô ooy vel đong, t’cooh Kênh ơy xay lâng k’tiếc nắc tợơp băn a đhăh. Xọoc tợơp nắc băn đoọng a’ọc rưah âng apêê pr’loọng đong lơơng, xang nắc apêê chroót công băn lâng a’ọc coon k’tứi. Cơnh đếêc, t’cooh  vêy a’ọc đoọng băn lâng tước pậ nắc pa câl lệê a’ọc. Lâh mơ băn a đhăh, a đoo dzợ băn a tứch, rau a tưch lang a hay đoọng bhua pa dzăm, a tưch nâu lệê yêm, đha hum, tr’haanh bhlầng. Zập c’moo, t’cooh pa câl ooy thị trường lâh 300 p’nong a đhăh m’ma, zập c’moo nắc  ătch bơơn pa câl coh thị trường lâng bấc ngai kiêng câl, lâng chr’năp 400 r’bhàu đồng muy ký. Căh dáp lâng zên k’rong băn bhrợ, t’cooh nắc dzợ đơơng chô lâh 600 ức đồng. Pa căn Trần Thị Xuân, k’điêl âng t’cooh Kênh xay moon: “Lalăm a hay nắc tu k’díc nghiện ma tuý tu cơnh đếêc zr’năh pa bhlầng, tu cơnh đếêc a cu ơy k’dua a đoo  vối cai nghiện. Bêl chô nắc băn a đhăh đơơng chô  bh’nơơn dal nắc díc điele cu ơy tingbhrợ lâng đh’rưah pa zay băn, pa choom apêê ca coon học hành liêm ta nih. A cu xợơng yêm loom bhlầng nắc bêl k’dic cu doó dzợ nghiện.”

      Bấc ngai coh zr’lụ ting pa choom bhrợ băn a đhăh âng pr’loọng đong t’cooh Triệu Văn Kênh cung ơy vêy bh’nơơn, z’lâh đha rựt. A móo Đặng Thị Hoà, đhanuôr đhị vel Suối Khem, chr’val Phiêng Luông, chr’hoong Mộc Châu đoọng năl: “Bơơn ava Kênh lưch loom xay moon động nắc a cu ting pa choom băn a đhăh nâu. Đươi cơnh đếêc nắc tr’mông tr’meh pr’loọng đong cu ơy z’zăng lâh.”

Căh muy b’băn liêm choom, t’cooh Kênh nắc dzợ đươi dua khoa học kỹ thuật đhị bhrợ têng coh đhăm  bhưah 22ha k’tiếc choh bhrợ bhơi rơ veh lâng tơơm cha p’lêê, pazêng a bhoo coh ha rêê zập c’moo đơơng chô lâh 120 tấn, tơơm cha p’lêê choh đh’rưah lâng tơơm chè lâng tơơm za nươu, pếch a bóc băn a xiu đơơng chô pazêng bh’nơơn lâh 400 ức đồng zập c’moo. T’cooh cung pa zay t’pâh đhanuôr coh chr’val ting pâh Hợp tác xã bhrợ têng ha rêê đhuốch Suối Ngoã ting cơnh pr’đợơ bhrợ têng vel bhươl t’mêê. Xọoc đâu Hợp tác xã âng t’cooh bhrợ Giám đốc ơy  vêy 28 cha nắc lâng xoọc coh cr’chăl tơơp choh lâng k’rang lêy 70ha tơơm cha p’lêê. T’cooh Lò Văn Hoàn, Chủ tịch UBND chr’val Hua Păng, chr’hoong Mộc Châu, tỉnh Sơn La đoọng năl: “Lalăm a hay t’cooh Kênh nắc muy cha nắc căh liêm ta nih, crêê nghiện ma tuý. Đhơ cơnh đếêc nắc tợơ ơy cai nghiện chô ooy vel đong bơơn rau t’pâh âng apêê ban ngành, tước nâu kêi pr’loọng đong nắc điển hình tiêu biểu coh bhrợ têng ha rêê dhuôch, b’băn r’rơơi. T’cooh Kênh ta luôn ting bhrợ têng liêm chinh sách pháp luật âng nhà nước lâng ta luôn đoàn kết lâng vel bhươl, bơơn đhanuôr chăp nher.”

Căh dzợ ta păng lâng ma tuý, pa zay bhrợ pa dưr tr’mông tr’meh pr’loọng đong, 5 c’moo ta luôn t’cooh Triệu Văn Kênh bơơn Ban chấp hành Hội Nông dân tỉnh Sơn La cher đoọng bằng khen đăh bh’nơơn thi đua chăp kiêng k’tiếc k’ruung, bơơn Trug wng hội bhrợ bhươn Việt Nam cher đoọng kỷ niệm chương, đươi vêy bấc chroi k’rong coh bh’rợ bhrợ têng cha. Tợơ xa nay bh’rợ âng c’la đay, t’cooh Kênh nắc ta luôn rơơm apêê lang p’niên nắc oó nghiện ma tuý. Ha dang lâh nghiện nắc pa zay cai nghiện đoọng vaih ma nuyh liêm ta nih, ặt ma mông, bhrợ têng cha cơnh pân lơơng, zooi pr’loọng đong lâng xã hội: “A cu moon lâng apêê ơy lâh nghiện nắc pa zay cai nghiện đoọng bơơn. Tợơ ơy chô đăh cai nghiện, ặt ma mông đh’rưah lâng đhanuôr vel bhươl nắc doó ngai k’đị a đay. Bêl a đay pa zay nắc a đay choom bhrợ, ếêh rau ngai lâh nghiện nắc căh rau dzợ./.”

Từ bỏ ma túy trở thành ông chủ trang trại

                                                                   Chẻo Thu

       Ông Triệu Văn Kênh, dân tộc Dao ở bản Suối Ngõa, xã Hua Păng, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La  đã từng 15 năm nghiện ma túy. Vậy mà với quyết tâm của bản thân và sự giúp đỡ của chính quyền, người thân, ông không chỉ từ bỏ được ma túy mà còn trở thành chủ trang trại chăn nuôi và hiện là giám đốc Hợp tác xã nông nghiệp Suối Ngõa, với thu nhập hàng tỉ đồng mỗi năm.

       “Giờ tôi mới thấm thía những năm tháng lầm lỡ ấy. Ma túy không chỉ  lấy đi tuổi đời của tôi, mà còn lấy đi lòng tin và cả những giọt nước mắt của cha mẹ, người thân. Ma túy đúng là thứ khi đã nghiện thì rất khó từ bỏ, bao nhiêu tài sản bay theo làn khói trắng hết. Đến khi kinh tế gia đình kiệt quệ, trong nhà không còn nổi hạt gạo để nấu cơm cho các con ăn thì chính lúc ấy tôi mới thức tỉnh và cũng từ đó tôi đã quyết tâm làm lại cuộc đời”. Nghĩ về những năm tháng lầm lỗi vì nghiện ma túy, ông Triệu Văn Kênh không giấu được nỗi buồn. Ông trải lòng: Ông sinh năm 1962, ở bản Suối Ngõa. Thời điểm năm 1994, cũng giống như nhiều người đàn ông trong bản lúc bấy giờ, ông Kênh đã bị cuốn theo vòng xoáy ma túy, nhà có thứ gì là mang đi bán lấy tiền mua ma túy, đến khi không còn gì thì ông mới tỉnh ngộ. Năm 2009, ông Kênh đã tự nguyện viết đơn đi cai nghiện tập trung tại Trung tâm giáo dục lao động huyện Phù Yên và bắt đầu ấp ủ hướng đi cho mình: “Khi cai nghiện tại trung tâm, cán bộ quản giáo mở  ti vi tôi thấy mô hình chăn nuôi lợn rừng của một anh người dân tộc Dao phát triển rất là tốt,có rất nhiều tiền từ đó tôi đã luôn ấp ủ. Sau khi cai nghiện thành công trở về địa phương tôi đã quyết tâm bắt tay thực hiện”

Năm 2010, khi hoàn thành cai nghiện trở về địa phương, ông Kênh đã bàn với vợ con bắt tay vào nuôi lợn rừng. Ban đầu là từ hình thức nuôi rẽ, tức bỏ công chăm nuôi lợn nái mẹ cho các gia đình nuôi lợn rừng sinh sản, sau khi lợn nái đẻ, ông sẽ được trả công bằng lợn con. Cứ thế, ông dần có vốn từ nuôi lợn rừng sinh sản và bán lợn rừng thịt. Ngoài chăn nuôi lợn rừng, ông còn nuôi gia cầm quý hiếm là gà tiến vua, với chất thịt thơm ngon có tiếng. Hàng năm ông bán ra thị trường trên 300 con lợn rừng giống, hàng trăm con gà tiến vua được thị trường ưa chuộng, với giá 400 ngàn đồng/1 kg. Trừ mọi chi phí ông thu về trên 600 triệu đồng. Bà Bàn Thị Xuân, vợ ông Kênh chia sẻ: “Trước đây vì chồng nghiện hút nên khổ lắm, do vậy tôi đã động viên ông ấy đi cai nghiện theo diện tự nguyện. Khi trở về thấy chăn nuôi lợn rừng đem lại hiệu quả kinh tế cao nên vợ chồng tôi đã làm theo và cùng nhau phấn đấu nuôi dạy con cái trưởng thành.Tôi thấy mình là người hạnh phúc nhất khi chồng đã không còn chơi bời nữa”

Nhiều người dân trong khu vực học theo mô hình nuôi lợn rừng của gia đình ông Triệu Văn Kênh cũng đã có thu nhập, thoát nghèo. Chị Đặng Thị Hòa, người dân ở bản Suối Khem, xã Phiêng Luông, huyện Mộc Châu cho biết:“Được bác Kênh nhiệt tình chia sẻ nên tôi đã học hỏi được nhiều kinh nghiệm chăn nuôi lợn rừng. Do vậy mà kinh tế gia đình tôi đã khấm khá hơn”

Không chỉ chăn nuôi giỏi, ông Kênh còn  áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất trên diện tích 22 hecta đất trồng cây lương thực và cây ăn quả, gồm ngô trên nương hàng năm cho sản lượng trên 120 tấn, cây ăn quả xen cây chè và cây dược liệu, đào ao nuôi cá cho tổng thu hơn 400 triệu đồng mỗi năm. Ông  cũng tích cực vận động bà con trong xã tham gia Hợp tác xã nông Nghiệp Suối Ngõa theo tiêu chí Nông thôn mới. Hiện nay Hợp tác xã do ông làm Giám đốc đã có 28 thành viên và đang trong giai đoạn đầu trồng và chăm sóc 70 hecta cây ăn quả.  Ông Lò Văn Hoàn, Chủ tịch UBND xã Hua Păng, Huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La đánh giá: “Trước kia ông Kênh là một con người lầm lỗi, dính vào nghiện ngập.Tuy nhiên sau khi cai nghiện trở địa phương được sự động viên của các ban nghành, đến nay gia đình là hộ điển hình tiêu biểu trong sản xuất nông lâm nghiệp, chăn nuôi. Ông Kênh luôn chấp hành tốt chính sách pháp luật của nhà nước và luôn đoàn kết với khu xóm bản làng, được bà con quý mến”

Đoạn tuyệt với ma túy, tích cực phát triển kinh tế gia đình, 5 năm liền ông Triệu Văn kênh được Ban chấp hành Hội nông dân tỉnh Sơn La tặng bằng khen về thành tích thi đua yêu nước, được Trung ương hội làm vườn Việt Nam tặng kỷ niệm chương, bởi có nhiều đóng góp trong phong trào làm kinh tế VAC. Từ câu chuyện của bản thân mình, ông Kênh luôn mong các bạn trẻ hãy đừng mắc vào tệ nạn ma túy. Còn nếu đã lầm lỡ hãy quyết tâm cai nghiện để trở thành người lương thiện, hòa nhập cộng đồng, giúp ích cho gia đình và xã hội:“Tôi khuyên những người đã lầm lỡ hãy quyết tâm cai nghiện. Sau khi tái hòa nhập cộng đồng sẽ không ai  bỏ lại mình phía sau. Một khi đã quyết tâm thì mình vẫn có thể làm được, không phải mắc nghiện đã là hết./.