Đhị râu plêêng k’tiêc ta tâng ngoo, zâp ngai cơnh c’pị loom, năc đoọng pa căh râu chăp hơnh căh cơnh tươc lâng ma nưih bhriêl g’lăng n’đăh quân sự toot lang tu k’tiêc k’ruung, tu đha nuôr, xang năc năc p’hay ha c’la đay ooy trách nhiệm lâng k’tiêc k’ruung t’ngay đâu.

Đhị tâp đơc Đại tướng Võ Nguyên Giáp năc đhị boọng k’tiêc ch’chuôh, ăt đhị m’pâng biển ga măc ga mai, ga ving prang năc đợ crâng ca coong. Đha nuôr vêêl đong tơợ đanh công dzợ moon nâu đoo pr’đơợ “bh’dưa gun, a gôt tơt” – đhị ca coong Hoành Sơn dưr vaih tơợ Trường Sơn ch’voo hooi ooy biển ga măc. Pr’đơợ văng cơnh bêệ chr’đhí, năc bơơn ga lop ga ving lâng 3 hòn đảo: Hòn La, Hòn Gió lâng Hòn Nồm (dzợ moon năc Đảo Yến), tu cơnh đêêc biển Vũng Chùa zăng u kach đhí. Năc đoo công năc hâu tu đhị đâu buôn năc đhị pa đhêy bhuông yêm têêm zâp hân noo boo dhí.

Bêệ ping âng Đại tướng Võ Nguyên Giáp bơơn bhrợ têng ting lang ahay, n’đhang pa bhlâng ma bhuy, đơc đhị muy bôl k’tiêc dal đhị râu t’viêng liêm âng bhơi k’tang. N’đăh loom ping năc đài chơớ hay hình chữ nhật vêy booc chữ: “Đại tướng Võ Nguyên Giáp – Ma nưih ca coon đha nui tr’ut, liêm ta nih âng vêêl đong Quảng Bình, muy cha năc tướng grơơ nhool, bhriêl g’lăng, x’răng t’bach, danh nhân văn hóa bha lang k’tiêc”. Ha der loom băt n’jeh hương hay chơớ Đại tướng, amoó Hoàng Lan – muy đha nuôr hêê rach chô tơợ Nhật Bản xay moon:“Đhị đâu ga lop prang muy pr’hoọm t’viêng t’vir, bhrợ ha cu xơợng pa bhlâng tân taach loom. Chô chơơc tươc đâu, acu bơơn năl cr’noọ cr’niêng ga măc bhlâng âng Đại tướng Võ Nguyên Giáp năc bơơn rach chô lâng vêêl đong Quảng Bình. Lâng ađoo âi chơơih pay Vũng Chùa bhrợ đhị ăt đhêy x’ría bhlâng. Chăp hay băt hương, acu pa bhlâng ha der loom lâng chăp hơnh căh cơnh cơnh lâng muy đong văn hóa ga măc, muy vị tướng bhriêl g’lăng âi ma mông toot lang pa bhlâng liêm ta nih”.

Dzoọng đhị ping âng ma nưih bhriêl g’lăng ma bhuy chr’năp, bâc cựu chiến binh âi ting z’lâh zr’năh xr’dô âng chiến tranh năc dưr ha der loom căh cơnh. Cơnh lâng apêê đoo, Đại tướng Võ Nguyên Giáp căh muy năc đong pa chăp bhrợ quân sự bhriêl g’lăng bhlâng năc dzợ ma nưih “na noo t’ha” âng Quân đội Nhân dân Việt Nam pa bhlâng đha nui tr’ut, muy cha năc ma bhuy chr’năp, liêm ta nih bhlâng âng k’tiêc k’ruung Việt Nam. Ava Nguyễn Văn Thược, cựu chiến binh Quảng Trị, đha lum n’nâu, zâp c’moo công tươc ping Đại tướng băt hương, ha der loom:“Zâp chu tươc lum lêy ping Đại tướng, acu pa bhlâng ha der loom. Acu năc ma nưih Quảng Trị, công âi ting pâh bhrợ coh quân ngũ. Azi ta luôn hâng hơnh tu đhăm k’tiêc miền Trung Quảng Bình zr’năh k’đhap, âi dưr vaih muy cha năc đha nui tr’ut, bhriêl g’lăng – Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Ađoo năc muy vị tướng bhriêl g’lăng bhlâng k’đơơng k’âng liêm choom g’luh Điện Biên Phủ đh’âr bha lang k’tiêc. Azi chăp lêy a đoo lâng hâng hơnh ooy muy vị tướng bơơn bha lang k’tiêc xay moon năc đong quân sự bhriêl choom bhlâng lang nâu câi”.

Đhị râu ma bhuy chr’năp n’năc, zâp ngai cơnh bơơn lêy ghit c’la đay, đoọng ma pr’too loom ooy trách nhiệm cơnh lâng k’tiêc k’ruung lâng năc công râu xay moon âng amoó Lê Nguyệt, t’mooi tơợ Sơn Tây, Hà Nội:“Pa bhlâng ha der loom. Zâp chu lươt z’lâh Quảng Trị, acu zêng booi lum ping Đại tướng Võ Nguyên Giáp băt hương. Cơnh lâng cu, đhị đâu đơơng âng muy râu looih, liêm pr’hay cơnh bơơn chô lum adich abhươp, c’bhuh c’toh đay. Công roop n’zâu tât lang đoo năc ta luôn đăn lâng đha nuôr. Cruung k’tiêc coh đâu pa bhlâng liêm, têêm ngăn. Tươc đâu, acu bơơn pa căh râu chăp hơnh tươc Đại tướng Võ Nguyên Giáp lâng apêê anh hùng  âng Việt Nam lâng gr’hoot năc vêy t’bhlâng ma mông liêm, vêy trách nhiệm lâng vêêl đong, k’tiêc k’ruung”.

Căh muy coh loom ma nưih Việt, râu bhriêl g’lăng, chr’năp ma bhuy âng Đại tướng Võ Nguyên Giáp z’lâh k’noong k’tiêc, gợ tươc loom âng apêê pr’zơc bha lang k’tiêc. Tươc Việt Nam x’ría c’moo ahay, t’cooh Olivier Guillotin, t’mooi Pháp âi chơơih pay Điện Biên Phủ bhrợ đhị pa đhêy dzung tr’nơơp, đoọng chơơc lêy p’xoọng ooy Điện Biên Phủ lâng ooy vị tướng bhriêl g’lăng âng Quân đội Nhân dân Việt Nam.“Acu âi ting năc muy cựu lính dù lâng xơợng xay truih bâc ooy Điện Biên Phủ. T’ngay 2/12/2025, acu tươc Điện Biên Phủ đoọng chơơc lêy lịch sử công cơnh chơơc lêy c’lâng xa nay âng Pháp lâng Việt Nam coh g’luh zêl tuh n’nâu. Năc đhị đâu, acu âi lum apêê năl ghit lịch sử lâng acu âi năl p’xoọng ooy Võ Nguyên Giáp – muy tướng qân đội cấp dal âng quân đội Việt Nam. A đoo năc muy cha năc pa bhlâng bhriêl g’lăng, năl cơnh đươi dua bhrợ têng muy cơnh x’răng t’bach đhị pr’đơợ âng plêêng k’tiêc lâng loom đha nuôr. Căh choom moon lơi, a đoo năc đoo kiến trúc sư âng chiến thắng đhị Điện Biên Phủ, cr’đơơng tươc dưr bhrươp âng quân đội Pháp đhị Việt Nam”.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp âi lươt ch’ngai, n’đhang pr’dưr pr’dzoọng âng ma nưih tướng bhriêl g’lăng, đha nui tr’ut nắc công dzợ ăt coh loom đha nuôr Việt Nam đh’rưah lâng pr’zơc chr’ơh bha lang k’tiêc. Zâp c’moo, k’ưc t’mooi coh cr’loọng k’tiêc lâng k’tiêc k’ruung n’lơơng công dzợ p’zay chô tươc Vũng Chùa – Đảo Yến. Năc đoo căh muy năc đhị tươc ma bhuy chr’năp, năc dzợ đhị zâp ngai pa căh loom chăp hơnh căh cơnh cơnh lâng ma nưih tướng bhriêl g’lăng, x’răng t’bach âng k’tiêc k’ruung Việt Nam lâng chô tươc Vũng Chùa t’ngay đâu căh muy đoọng chăp hơnh, năc dzợ đoọng p’têêt p’xoọng c’rơ, băt pa ang loom hâng hơnh, chăp kiêng K’tiêc k’ruung coh zâp ngai ahêê./.

VỀ VŨNG CHÙA - ĐẢO YẾN: NHỚ ĐẠI TƯỚNG VÕ NGUYÊN GIÁP.

Dịp kỷ niệm 81 năm Cách mạng tháng 8 và Quốc khánh 2/9, hàng nghìn người từ khắp mọi miền Tổ quốc và bạn bè quốc tế lại tìm về Vũng Chùa - Đảo Yến (Quảng Trị) để thăm viếng Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Giữa không gian biển trời tĩnh lặng, mỗi người như sống chậm lại, gửi gắm niềm tri ân sâu sắc tới vị thiên tài quân sự trọn đời vì nước vì dân, để rồi tự nhắc nhớ bản thân về trách nhiệm với đất nước hôm nay.  

Nơi an nghỉ của Đại tướng Võ Nguyên Giáp là một huyệt đất đại cát, nằm giữa vùng biển bao la, hùng vĩ, bao bọc bởi những dãy núi trùng điệp. Người dân địa phương từ lâu vẫn gọi đây là thế đất "rồng cuộn hổ ngồi" - nơi dãy Hoành Sơn vươn từ Trường Sơn vĩ đại ra biển lớn. Địa thế cong hình cánh quạt, lại được chở che bởi ba hòn đảo: Hòn La, Hòn Gió và Hòn Nồm (tức Đảo Yến), nên biển Vũng Chùa khá kín gió. Đó cũng là lý do vì sao nơi đây thường là chốn neo đậu an toàn cho tàu thuyền mỗi mùa gió bão.

Ngôi mộ của Đại tướng Võ Nguyên Giáp được xây dựng theo kiến trúc truyền thống, giản dị mà vô cùng trang nghiêm, đặt trên một nền cao giữa ngát xanh hoa cỏ. Phía trước mộ là đài tưởng niệm hình chữ nhật khắc dòng chữ trang trọng: “Đại tướng Võ Nguyên Giáp - Người con ưu tú của quê hương Quảng Bình, vị tướng tài ba, danh nhân văn hóa thế giới”. Xúc động thắp nén hương thơm tưởng nhớ Đại tướng, chị Hoàng Lan - một kiều bào trở về từ Nhật Bản chia sẻ:“Nơi đây bao phủ bởi một màu xanh thanh mát, gợi cho tôi cảm giác vô cùng dễ chịu. Tìm hiểu về nơi này, tôi được biết ước nguyện lớn nhất của Đại tướng Võ Nguyên Giáp là được trở về với quê hương Quảng Bình. Và ông đã chọn Vũng Chùa làm nơi an nghỉ cuối cùng. Thành kính dâng hương, tôi cảm thấy vô cùng xúc động và niềm kính trọng sâu sắc trước một nhà văn hóa lớn, một vị tướng tài ba đã sống trọn cuộc đời rất đỗi khiêm nhường giản dị."

Đứng trước anh linh của vị thiên tài quân sự, những người cựu chiến binh từng kinh qua khói lửa chiến tranh lại trào dâng bao niềm xúc động. Với họ, Đại tướng Võ Nguyên Giáp không chỉ là nhà chiến lược quân sự kiệt xuất mà còn là người “anh cả” của QĐND Việt Nam rất đỗi gần gũi, một nhân cách lớn của dân tộc Việt Nam. Bác Nguyễn Văn Thược, cựu chiến binh Quảng Trị, dịp này năm nào cũng ra viếng mộ Đại tướng xúc động:"Mỗi lần đến thăm mộ Đại tướng, tôi luôn cảm động. Tôi là người Quảng Trị, cũng từng làm trong quân ngũ. Chúng tôi luôn tự hào vì mảnh đất miền Trung Quảng Bình đầy gian khó, đã sinh ra một người con ưu tú, kiệt xuất - Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Ông là một vị tướng tài tình chỉ đạo dẫn đến thắng lợi trận Điện Biên Phủ chấn động năm châu toàn cầu. Chúng tôi ngưỡng mộ ông và tự hào về một vị tướng được thế giới công nhận nhà quân sự kiệt xuất thời đại."

Trước không gian thiêng liêng ấy, mỗi người như được soi chiếu lại bản thân, để tự nhắc nhở về trách nhiệm đối với đất nước và đó cũng là tâm sự của chị Lê Nguyệt, du khách đến từ Sơn Tây, Hà Nội: "Thật sự rất xúc động. Mỗi lần đi qua Quảng Trị, tôi đều thăm viếng mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Với tôi, nơi đây mang một cảm giác thân thuộc, ấm áp như mình được trở về thăm ông bà, tổ tiên vậy. Cũng có lẽ vì cả cuộc đời ông luôn gần dân. Cảnh quan nơi đây thật đẹp, yên bình, thư thái. Đến đây, tôi được bày tỏ sự biết ơn tới Đại tướng Võ Nguyên Giáp và những anh hùng dân tộc của Việt Nam và tự hứa sẽ là một công dân có trách nhiệm với gia đình và xã hội”.

Không chỉ trong lòng người Việt, tầm vóc và tài thao lược của Đại tướng Võ Nguyên Giáp vượt qua biên giới, chạm đến sự ngưỡng mộ của những người bạn quốc tế. Đến Việt Nam hồi cuối năm ngoái, ông Olivier Guillotin, du khách Pháp đã chọn Điện Biên Phủ làm điểm dừng chân đầu tiên, để tìm hiểu thêm về Điện Biên Phủ và về vị tướng tài ba của QĐND Việt Nam."Tôi từng là một cựu lính dù và nghe kể nhiều về Điện Biên Phủ. Ngày 2/12 năm 2025, tôi đến Điện Biên Phủ để tìm hiểu về lịch sử và cũng để hiểu lập trường của Pháp và Việt Nam trong cuộc chiến này.Chính tại đây, tôi đã gặp những người am hiểu lịch sử và tôi đã thêm hiểu về Võ Nguyên Giáp - một vị tướng quân đội cấp cao của quân đội Việt Nam. Ông là một nhà chiến lược rất tài ba, biết cách tận dụng một cách tài tình lợi thế của thiên nhiên, của địa hình và của lòng dân. Không thể phủ nhận rằng, ông chính là kiến trúc sư của chiến thắng quyết định tại trận Điện Biên Phủ, dẫn đến thất bại của quân đội Pháp tại Việt Nam."

Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đi xa, nhưng hình ảnh vị tướng giản dị, trí tuệ và giàu lòng nhân ái vẫn sống mãi trong lòng nhân dân Việt Nam cùng bạn bè thế giới. Mỗi năm, hàng triệu lượt du khách trong và ngoài nước vẫn lặng lẽ tìm về Vũng Chùa - Đảo Yến. Đây không chỉ là một điểm đến tâm linh, mà còn là nơi mỗi người thể hiện lòng biết ơn sâu sắc đối với vị tướng kiệt xuất của dân tộc Việt Nam và về với Vũng Chùa hôm nay không chỉ để tri ân, mà còn để tiếp thêm sức mạnh, thắp sáng niềm tự hào và tình yêu Tổ quốc trong trái tim mỗi con người./.