Đợ đhăm crâng tràm t’viêng liêm coh đâu căh mưy bhrợ pa dưr râu liêm pr’hay vêy vaih la lay âng zr’lụ k’tiêc cruung đac, năc dzợ zư đợc đợ xa nay t’ruih ooy mưy cr’chăl tr’zêl tr’panh. Xẻo Quýt bêl đâu - tơợ mưy zr’lụ ăt bhrợ cách mạng âng Tỉnh uỷ Kiến Phong bêl ahay, xoọc đâu năc vaih đhị lêy chô chi ơh pr’hay chr’năp

Zr’lụ k’cir Xẻo Quýt coh chr’val Mỹ Hiệp, tỉnh Đồng Tháp vêy ta moon năc đhị “c’lâng đac” đhị zr’lụ Đồng Tháp Mười. C’moo 1960, tơợ zr’lụ lụ laạch, bâc ơl tơơm n’loong, lươt vôch zr’năh k’đhạp, Xẻo Quýt vêy ta pay bhrợ các mạng âng Tỉnh uỷ.

Choom môn, Xẻo Quýt năc mưy ooy đợ đhị zư đợc liêm ghit ooy đăh “căn cứ loom đhanuôr” ooy đợ c’moo c’xêê tr’zêl tr’panh ahay. Râu pa zưm đh’rưah âng chr’năp lịch sử lâng râu liêm pr’hay âng crâng k’coong năc bhrợ pr’hay chr’năp la lay đoọng ha Xẻo Quýt - mưy đhị lêy chô chr’năp coh k’tiêc Sen Hồng, lâng năc đhị lêy chô chi ơh ooy bâc râu liêm pr’hay.

Chô ooy Xẻo Quýt bêl đâu, ta mooi căh mưy bơơn lêy năl ooy lịch sử năc dzợ vêy g’luh lêy cha mêêt râu chr’năp liêm la lay âng Đồng Tháp Mười. Đợ acoon c’lâng k’tứi lươt moot coh crâng tràm, đợ c’lâng chr’hooi lâng đợ c’leh ăt bhrợ bêl zêl panh ahay năc bhrợ pa dưr mưy đhị lêy chô chi ơh coh crâng k’coong lâng chô lêy năl ooy lịch sử. Ta mooi Nguyễn Thị Tuyến, tươc tơợ TP.Hồ Chí Minh moon:

“Acu lêy coh đâu liêm bhlâng, dzợ cơnh ahay, đha hư cha ngaách. Acu lươt ooy đâu xơợng têêm ngăn. Vêy bơơn lêy đợ k’cir, năc vêy năl a’conh a’bhươp hêê ahay bhriêl bhlâng”.

Lâng lang p’niên, chr’năp âng Xẻo Quýt căh mưy ăt ooy râu liêm pr’hay cruung k’tiêc căh cậ đợ râu pr’đươi ty chr’năp ahay dzợ ta zư đợc, năc dzợ ooy đhr’năng p’têêt pa zưm lâng ahay a’hươn. Võ Thị Kim Ngân, mưy pr’zợc p’niên tươc đăh chr’val Mỹ Thọ, tỉnh Đồng Tháp moon:

“Bêl lêy đợ râu pr’đươi ty ahay, đợ c’leh cha nụp, đợ râu phim tư liệu đhị đông đợc p’căh... acu lêy ăt ma mung cớ ooy cr’chăl a’conh a’bhươp ahay ơy zêl panh; ăt zư lêy đhanuôr, k’tiêc k’ruung đoọng zêl panh vêy bơơn têêm cơnh xoọc đâu”.

Lâng đợ râu chr’năp ooy đăh lịch sử, văn hoá lâng sinh thái, t’ngay 9/4/1992, zr’lụ k’cir Xẻo Quýt vêy bơơn Bộ Văn hoá - Thông tin ra pặ ooy K’cir lịch sử văn hoá cấp k’tiêc k’ruung. Tơợ mưy đhị ăt bhrợ cách mạng coh zr’lụ lụ laạch, zr’năh k’đhạp, Xẻo Quýt ting bhr’dzang vaih đhị zr’lụ zư lêy lịch sử pa zưm lâng pa dưr pa xơc du lịch sinh thái, chô ooy tơơm riah.

Zr’lụ k’cir vêy pa zêng k’tiêc bhưah lâh 63ha, pa zêng zr’lụ pâh lêy chi ơh đhị ăt bhrợ cách mạng lâng zr’lụ ăt chi ơh lâng coh crâng tràm. Ha dang zr’lụ ăt bhrợ cách mạng zư đợc đợ c’leh bh’rợ âng mưy cr’chăl “ăt zư lêy k’tiêc, ăt lâng đhanuôr”, năc đợ đhăm crâng tràm t’viêng liêm vêy đơơng chô râu têêm ngăn, chr’năp la lay âng zr’lụ Đồng Tháp Mười. Râu p’têêt pa zưm âng lịch sử lâng crâng da ding ơy bhrợ pa dưr râu chr’năp lalay âng Xẻo Quýt, t’pâh k’ha riêng r’bhâu ta mooi zâp c’moo chô pâh lêy chi ơh, chơơc lêy năl lịch sử lâng lêy chô chi ơh năl ooy tơơm riah.

Lâh mơ, xa nay bh’rợ đông bhrợ bhiệc lâng đông đợc p’căh Zr’lụ k’cir Xẻo Quýt vêy pa lưih, t’moot đươi bêl t’ngay 30/4 t’mêê đâu, ơy bhrợ pa xoọng đhị zư lêy lâng pa dưr chr’năp âng k’cir. Đhị đâu, đợ xa nay t’ruih ooy pr’ăt tr’mung, zêl panh âng quân lâng đhanuôr hêê coh crâng tràm bêl ahay vêy bhrợ p’căh cớ ooy pr’đươi pr’dua, c’leh cha nụp lâng tư liệu. Ooy, đâu, lịch sử tr’đăn lâh mơ lâng đhanuôr, lâh mơ năc lâng lang p’niên. T’cooh Huỳnh Minh Tuấn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp moon ghit:

“Nâu đoo năc xa nay bh’rợ chr’năp chính trị, văn hoá lâng xã hội liêm ghit; bhrợ p’căh râu hay k’noọ tươc lâng apêê cán bộ, chiến sĩ ơy ăt ma mung, zêl panh đhị zr’lụ ăt bhrợ cách mạng Xẻo Quýt. Xa nay bh’rợ căh mưy bhrợ đoọng ha bh’rợ chơơc lêy, k’đhơợng zư, đợc p’căh zâp pr’đươi k’cir chr’năp, năc dzợ chrooi pa xoọng pa dưr liêm choom bh’rợ pa choom truyền thống, pa dưr du lịch”.

Tơợ mưy đhị ăt bhrợ cách mạng bêl ahay tươc đhị lêy chô chi ơh pr’hay bêl đâu, Xẻo Quýt xoọc ting bhr’dzang p’căh liêm ghit pr’ăt pr’dzoọng âng mưy đhị lêy chô pr’hay chr’năp coh Đồng Tháp. Ooy đâu, ta mooi căh mưy vêy chô ooy đợ c’moo lịch sử ga rô ga hăm, năc dzợ ăt pa zưm đh’rưah đhị zr’lụ sinh thái chr’năp la lay âng zr’lụ k’tiêc cruung đac. Nâu đoo cung năc râu chr’năp bha lâng đoọng Xẻo Qúyt vêy ting k’rong bhrợ, pa dưr liêm choom, vaih đhị lêy chô văn hoá - lịch sử - sinh thái chr’năp liêm âng Đồng Tháp moon la lay lâng Đồng bằng k’ruung Cửu Long moon zr’nưm. Ooy đâu, đợ râu chr’năp âng bêl ahay căh mưy zư đợc đoọng ha bêl đâu, năc dzợ vaih pr’đơợ chrooi pa xoọng pa dưr du lịch lâng p’too pa choom truyền thống đoọng ha lang ha y chroo./.

KHU DI TÍCH XẺO QUÝT - TỪ CĂN CỨ ĐỊA CÁCH MẠNG ĐẾN ĐIỂM SÁNG DU LỊCH

Giữa vùng đất Đồng Tháp Mười mênh mông sông nước, có một không gian dường như tách biệt với những ồn ào, hối hả của phố thị. Những cánh rừng tràm xanh ngút ngàn nơi đây không chỉ tạo nên vẻ đẹp đặc trưng của miền sông nước, mà còn lưu giữ câu chuyện về một thời hoa lửa. Xẻo Quýt hôm nay – từ căn cứ cách mạng của Tỉnh ủy Kiến Phong năm xưa, đã trở thành điểm đến du lịch sinh thái, về nguồn giàu ý nghĩa

Khu di tích Xẻo Quýt thuộc xã Mỹ Hiệp, tỉnh Đồng Tháp, được mệnh danh là “thủy đạo” giữa vùng Đồng Tháp Mười. Năm 1960, từ vùng sình lầy, cây cối um tùm, địa hình hiểm trở, Xẻo Quýt được chọn làm căn cứ cách mạng của Tỉnh ủy.

Có thể nói, Xẻo Quýt là một trong những địa chỉ lưu giữ rõ nét dấu ấn của “căn cứ lòng dân” trong những năm tháng kháng chiến. Trên diện tích khoảng 63 ha, những dấu tích của căn cứ cách mạng vẫn được gìn giữ giữa không gian rừng tràm xanh mát. Chính sự hòa quyện giữa giá trị lịch sử và vẻ đẹp thiên nhiên đã tạo nên sức hấp dẫn riêng cho Xẻo Quýt – một địa chỉ đỏ của đất Sen Hồng, đồng thời là điểm đến du lịch về nguồn giàu cảm xúc.

Đến Xẻo Quýt hôm nay, du khách không chỉ được tìm hiểu về lịch sử mà còn có dịp trải nghiệm không gian sinh thái đặc trưng của Đồng Tháp Mười. Những con đường nhỏ len giữa rừng tràm, hệ thống kênh rạch và những dấu tích của căn cứ năm xưa tạo nên một hành trình vừa khám phá thiên nhiên, vừa trở về với lịch sử. Du khách Nguyễn Thị Tuyến, đến từ Thành phố Hồ Chí Minh, chia sẻ.

“Tôi cảm thấy ở đây rất là đẹp, vẫn còn hoang sơ, không khí trong lành. Mình đến đây cảm thấy con người thư thái, dễ chịu thêm. Được nhìn thấy những di tích, thì mình thấy sao cha ông mình ngày xưa giỏi quá, thật là khâm phục!”.

Với thế hệ trẻ, giá trị của Xẻo Quýt không chỉ nằm ở cảnh quan hay những hiện vật được lưu giữ, mà còn ở khả năng kết nối với quá khứ. Võ Thị Kim Ngân, một bạn trẻ đến từ xã Mỹ Thọ, tỉnh Đồng Tháp, cho biết:

“Khi chứng kiến những hiện vật, những hình ảnh, rồi những thước phim tư liệu tại nhà trưng bày,… em lại thấy sống lại một thời ông cha ta đã từng, chiến đấu, hy sinh; bám dân, bám đất chiến đấu để có được hoà bình của ngày hôm nay”.

Với những giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa và sinh thái, ngày 9/4/1992, Khu di tích Xẻo Quýt được Bộ Văn hóa - Thông tin xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia. Từ một căn cứ cách mạng giữa vùng sình lầy, hiểm trở, Xẻo Quýt từng bước trở thành không gian bảo tồn lịch sử gắn với phát triển du lịch sinh thái, du lịch về nguồn.

Khu di tích có tổng diện tích hơn 63 ha, gồm khu tham quan căn cứ cách mạng và khu sinh hoạt dã ngoại gắn với hệ sinh thái rừng tràm. Nếu khu căn cứ lưu giữ những dấu tích của một thời “bám đất, bám dân”, thì những cánh rừng tràm xanh mát lại mang đến vẻ bình yên, đặc trưng của vùng Đồng Tháp Mười. Sự kết hợp giữa lịch sử và thiên nhiên đã tạo nên nét riêng của Xẻo Quýt, thu hút hàng trăm nghìn lượt khách mỗi năm đến tham quan, tìm hiểu lịch sử và trải nghiệm du lịch về nguồn.

Đặc biệt, công trình Trụ sở làm việc và Nhà trưng bày Khu di tích Xẻo Quýt được khánh thành, đưa vào khai thác dịp 30/4 vừa qua, đã mở thêm không gian để bảo tồn và phát huy giá trị di tích. Tại đây, những câu chuyện về cuộc sống, chiến đấu của quân và dân ta giữa rừng tràm năm xưa được tái hiện qua hiện vật, hình ảnh và tư liệu. Qua đó, lịch sử trở nên gần gũi, trực quan hơn với công chúng, nhất là thế hệ trẻ. Ông Huỳnh Minh Tuấn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp, nhấn mạnh:

“Đây là công trình có ý nghĩa chính trị, văn hóa và xã hội sâu sắc; thể hiện sự tri ân đối với các thế hệ cán bộ, chiến sĩ đã từng sống, chiến đấu tại Khu căn cứ Xẻo Quýt. Công trình không chỉ phục vụ công tác sưu tầm, bảo quản, trưng bày các hiện vật di tích quý giá, mà còn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục truyền thống, phát triển du lịch”.

Từ một căn cứ cách mạng năm xưa đến điểm du lịch về nguồn hôm nay, Xẻo Quýt đang từng bước khẳng định vị thế của một điểm đến mang đậm bản sắc Đồng Tháp. Ở đó, du khách không chỉ được trở về với những năm tháng lịch sử hào hùng, mà còn được hòa mình vào không gian sinh thái đặc trưng của miền sông nước. Đây cũng chính là giá trị cốt lõi để Xẻo Quýt tiếp tục được đầu tư, nâng chất, trở thành điểm đến văn hóa - lịch sử - sinh thái tiêu biểu của Đồng Tháp nói riêng và ĐBSCL nói chung. Qua đó, những giá trị của quá khứ không chỉ được gìn giữ cho hôm nay, mà còn trở thành nguồn lực góp phần phát triển du lịch và giáo dục truyền thống cho các thế hệ mai sau./.