Xa nul bhui har tơợ bh’rợ cloh z’vịt bhrợ bha ar dó, đh’rưah lâng đh’riêng vơi g’rooh âng t’mooi đhị homestay A Chu bhrợ ha hân noo hapruôt coh đâu bh’nhăn bhui har r’rộ r’răm. Xang muy t’ngay tươc lâng homestay, lum lêy vêêl Mông Hua Tat, lươt la lêy bơơn năl apêê bh’rợ bhrợ bha ar dó, t’cooh Phi Líp, muy t’mooi ma nưih Pháp tươc la lêy cha ơh đh’rưah lâng c’bhuh pa bhlâng lêy liêm pr’hay. A đoo kiêng bhlâng năc cruung k’tiêc liêm pr’hay; đha nuôr năc công dzợ bơơn zư đơc đợ đong ty âng apêê; zr’lụ ra pă zr’lụ đhêy ăt bơơn đươi dua apêê tr’mam coh crâng bhơi cơnh cram, n’loong, đhêl, a din; ch’na đh’năh vêy vaih apêê ch’na âng k’tiêc k’ruung n’lơơng lâng ch’na âng ma nưih coh đâu ting cr’noọ âng t’mooi:“Cruung k’tiêc Việt Nam pa bhlâng liêm pr’hay. Pa bhlâng năc zr’lụ vêêl Hua Tạt n’nâu dzợ cơnh ty ahay, doó âi crêê cr’đơơng bhrợ t’mêê âng bh’rợ du lịch. Pa bhlâng pr’hay ooy đhr’niêng bh’rợ dzợ k’đhơợng đơc liêm cơnh a hay, pr’ăt tr’mông công dzợ bơơn k’đhơợng bhrợ cơnh a hay, năc râu âng bâc ooy căh dzợ bơơn k’đhơợng zư đơc liêm”.

Anoo Tráng A Của, ma nưih Mông vêêl Hua Tạt bơơn ca conh bha bhươp pa choom đoọng bh’rợ bhrợ bha ar dó đoọng năl: Đoọng choom bhrợ bha ar dó âng đha nuôr Mông năc z’lâh bâc bh’rợ: tơợ đâc ooy crâng ca coong têch lâng uh n’căr z’vịt, cloh pa nhoonh, luc bột lâng đac xang năc a ring, ar pa c’đá clang bột bha ar đhị đhang t’clăh n’loong đoọnmg clang bột bha ar c’đă liêm mr’cơnh, xang năc puôh pa gooh đhị t’clăh n’loong căh câ ch’noọng đoọng bhrợ bêệ bha ar dó. Cơnh lâng đha nuôr Mông, bha ar dó năc công cơnh vàng mã ma nưih ađhuôc, pa zêng apêê t’ngay têt toc, đhr’niêng abhuy, bhuôih caih… zêng căh choom căh vêy bha ar dó:“Bh’rợ bhrợ bha ar n’nâu bơơn k’đhơợng bhrợ tơợ lang  a bhuuc avúa, a mế ma. Năc nâu câi acu p’têêt pa dưr bâc năc đoọng đươi dua coh đong lâng bhrợ du lịch. Acu rơơm kiêng brương tr’nu ca coon cha chau lâng apêê pr’loọng đong n’lơơng công ting pâh đh’rưah lâng pr’loọng đong đoọng k’đhơợng bhrợ bh’rợ ty đanh âng ma nưih Mông”.

Lâh bh’rợ bhrợ bha ar dó, t’mooi tươc lâng homstay A Chu dzợ bơơn năl apêê bh’rợ n’lơơng, p’têêt lâng pr’ăt tr’mông âng đha nuôr Mông Hua Tạt cơnh: cloh bh’lac, xră h’rêng coh bhai, ih bhrợ n’đooh a dooh,  xay abhoo bhrợ mèn mén, lươt la lêy prang vêêl, moot ooy nang chr’noh âng đha nuôr pêêh pay, bơơn cha… T’mooi công choom pa zum  lươt la lêy apêê đhị du lịch coh Vân Hồ, ca coong Mộc Châu cơnh poong xr’mil, tran đac c’mọor nang, toọm đac puih…

Tươc ha dum, đhị ta pêêh oih jôông cat bhrợ pa ngăn đhị râu cha kêêt za nghit, t’mooi lâng đha nuôr ăt ma mông liêm ta nih đh’rưah lâng bâc bh’rợ giao lưu văn hóa, văn nghệ năc âng đha nuôr coh vêêl lâng diic điêl c’la homestay A Chu biểu diễn, cơnh lâng apêê pr’múa ty đanh, plong khèn, a luôt Mông, a guôch. A Trang, ma nưih k’đhơợng bhrợ bha lâng ma nưih plong a luôt âng c’bhuh văn nghệ đoọng năl: Acu la lua bhui har tu ting pâh plong a luôt, biểu diễn văn nghệ căh muy vêy p’xoọng râu pa chô zên, năc dzợ xay truih tươc lâng t’mooi đợ c’leh văn hóa liêm pr’hay âng vêêl đong:“Acu choom plong aluôt bơơn bơr c’moo âi, l’lăm ahay bêl lươt pa choom plong lêy apêê pr’zơc plong acu pa bhlâng kiêng lâng acu âi câl aluôt coh mạng, chơơc pa choom ng’cơnh plong coh mạng. L’lăm, acu pa choom đoọng năl cơnh plong tu acu chăp kiêng aluôt, râu bơr năc bơơn k’đhơợng zư đơc c’leh liêm đhr’niêng bh’rợ âng acoon coh đay”.

Tơơp bhrợ cha lâng bh’rợ du lịch vêêl bhươl tơợ c’moo 2014 cơnh lâng rơơm kiêng bơơn pa trơơi loom chăp kiêng đhr’niêng bh’rợ acoon coh ha đha nuôr vêêl, tươc đâu homestay A Chu ting t’ngay ting bhrợ liêm xang cơnh lâng 14 phòng la lay lâng bơr đong đh’rơơng za zum cơnh lâng bhưah choom lâh 60 cha năc/t’ngay ăt tơt. Anoo Tráng A Chu, c’la homestay A Chu đoọng năl:“Prang 10 c’moo ha nua, lâh mơ bhrợ t’vaih bh’rợ tr’nêng ha đong năc Homestay A Chu dzợ bhrợ t’vaih bh’rợ ha 7 cha năc đhị đêêc lâng apêê t’ngay x’ría tuần năc p’xoọng 3 – 4 cha năc dzợ. T’mooi tươc đâu cha bêch, đhêy ăt, apêê đoo dzợ bơơn năl cơnh bhrợ bha ar dó, xră h’rêng, ơ-ih, cloh bh’lac, xay abhoo lâng c’loh đhêl ty k’ha riêng c’moo…. Lâh mơ dzợ, pr’loọng đong công k’rong bhrợ lâng pa choom chup cha nup, dựng phim, bhrợ t’vaih Fanpage, YouToube đoọng pa gơi ha pêê công ty đơơng âng t’mooi”.

Hr’luc ađay đh’rưah lâng crâng ca coong liêm pr’hay đhị da ding Mộc Châu – Vân Hồ, đh’rưah bơơn năl đhr’niêng bh’rợ Mông đh’rưah lâng Homestay A Chu lâng apêê acoon ma nưih đha nui tr’ut chăp hơnh t’mooi coh vêêl Mông Hua Tạt, năc t’mooi vêy vaih đợ râu căh choom ha vil truih c’lâng lươt cha ơh ha pruôt Tây Bắc./.

TRẢI NGHIỆM VĂN HÓA MÔNG CÙNG HOMSTAYA CHU TRÊN ĐƯỜNG XUÂN TÂY BẮC

Nằm gọn giữa lòng thung lũng bản Hua Tạt, xã Vân Hồ, tỉnh Sơn La, homstay A Chu giờ đã trở thành điểm đến quen thuộc với nhiều du khách trong và ngoài nước. Homstay A Chu thu hút du khách không chỉ bởi thiết kế đậm chất dân tộc Mông, mà còn mang những nét văn hóa riêng có của dân tộc. 

Âm thanh vui nhộn từ nhịp giã cây giang làm giấy dó, cùng tiếng reo hò của du khách tại homstay A Chu làm cho không khí mùa xuân ở đây thêm rộn ràng. Sau một ngày đến với homstay, thăm thú bản làng Mông Hua Tạt, tham gia trải nghiệm các công đoạn làm giấy dó, ông Phi Líp, một du khách người Pháp đến du lịch cùng đoàn rất thích thú. Ông ấn tượng nhất là cảnh sắc thiên nhiên thơ mộng; dân bản vẫn giữ được những nếp nhà truyền thống; không gian, bày trí khu nghỉ được tận dụng các vật liệu gần gũi thiên nhiên như tre, gỗ, đá, thổ cẩm; ẩm thực có cả các món Tây và món ăn dân tộc theo nhu cầu của du khách:“Phong cảnh Việt Nam rất là đẹp và yên bình. Đặc biệt là khu vực Bản Hua Tạt này chưa bị ảnh hưởng nhiều về thương mại hóa du lịch. Rất hay là văn hóa còn thuần túy, đời sống và nét sinh hoạt vẫn còn giữ được nét truyền thống mà ở nhiều nơi không còn giữ gìn được những cái đó nữa”.

Anh Tráng A Của, người con của bản Mông Hua Tạt được ông bà truyền nghề làm giấy dó cho biết: Để làm được bản giấy dó của đồng bào Mông phải qua nhiều công đoạn: từ lên rừng chặt và luộc vỏ cây giang, giã nhuyễn sợi vỏ, hòa bột với nước và lọc, dàn mỏng lớp bột giấy trên khuôn ván lọc để lấy lớp bột giấy mỏng đều, sau đó phơi khô trên ván hoặc dây để tạo thành tấm giấy dó hoàn chỉnh. Đối với bà con dân tộc Mông, giấy dó cũng giống như vàng mã của người Kinh, hầu hết trong các ngày Lễ Tết, ma chay, cúng bái... đều không thể thiếu giấy dó:“Nghề làm giấy này được truyền lại từ thế hệ ông bà, cha mẹ. Mình tiếp tục gìn giữ để chủ yếu là sử dụng và phục vụ khách du lịch. Mình mong muốn sau này con cháu và các hộ gia đình khác cũng tham gia cùng gia đình mình làm để gìn giữ nghề truyền thống của dân tộc Mông”. 

Ngoài nghề làm giấy dó, khách đến với homstay A Chu còn được trải nghiệm các hoạt động khác, gắn với nhịp sống của đồng bào Mông Hua Tạt như: giã bánh giày, vẽ sắp ong trên vải, thêu thùa váy áo, xay ngô làm mèn mén, đi bộ quanh bản làng vào vườn cây trái của đồng bào thu hái nông sản…Du khách cũng có thể kết hợp tham quan các điểm du lịch ở Vân Hồ, cao nguyên Mộc Châu như cầu kính, thác nàng tiên, mó nước nóng…

Tối đến, bên bếp lửa hồng bập bùng xua đi không khí se lạnh, du khách và dân bản gần gũi với nhau hơn bằng những hoạt động giao lưu văn hóa, văn nghệ do chính người dân trong bản và vợ chồng anh chủ homstay A Chu biểu diễn, với các điệu múa truyền thống, thổi khèn, sáo Mông, đàn môi. A Trang, người đảm nhiệm chính tiết mục thổi sáo của đội văn nghệ bản cho biết: Em thực sự vui vì tham gia thổi sáo, biểu diễn văn nghệ không chỉ có thêm thu nhập, mà còn giới thiệu tới du khách những nét văn hóa đặc sắc của bản Mông quê em:“Em biết thổi sáo được hai năm rồi, trước kia khi đi học thấy các bạn thổi em rất thích và em đã tự đặt mua sáo trên mạng về, tự tìm tòi cách thổi sáo ở trên mạng và học. Trước tiên, em học để biết thổi vì em yêu sáo, thứ hai là gìn giữ được nét đẹp văn hóa của dân tộc mình”.

Khởi nghiệp với hành trình du lịch cộng đồng từ năm 2015 với mong ước truyền lửa cho dân bản tình yêu với văn hóa dân tộc, đến nay homstay A Chu ngày càng hoàn thiện với 14 phòng riêng và hai nhà sàn chung với quy mô đáp ứng hơn 60 khách/ngày. Anh Tráng A Chu, chủ homestay A Chu cho biết:“Suốt 10 năm qua, ngoài tạo công ăn việc làm cho gia đình thì Homestay A Chu còn tạo việc làm cho 7 lao động trực tiếp và những ngày cuối tuần thì tăng cường thêm 3-4 người nữa. Du khách đến đây ngoài ăn ngủ nghỉ, họ còn được trải nghiệm cách làm giấy gió, vẽ sáp ong, thuê thùa, giã bánh dày, xay ngô bằng cối đá có hàng trăm năm tuổi... Nền tảng số phát triển, gia đình cũng đầu tư và tập chụp ảnh, dựng phim, xây dựng Fanpage, YouTube để gửi các công ty lữ hành".

Hòa mình cùng thiên thiên tươi đẹp trên cao nguyên Mộc Châu-Vân Hồ, cùng trải nghiệm văn hóa Mông cùng Homstay A Chu và những con người hồn hậu mến khách ở bản Mông Hua Tạt, chắc chắn du khách sẽ có những kỷ niệm khó quên trên cung đường du xuân Tây Bắc./.