Đhị vel Ariing, chr’val Hùng Sơn, amoó A Lăng Thị Mí năc pân đil c’mor z’lâh pr’ặt tr’mông k’đhap k’ra pa zay bhrợ têng cha. Lâng cr’noọ bh’rợ “Đơơng pa câl bh’nơơn chr’noh tơợ ca noong k’tiếc chô ooy phố”, xoọc tơợp năc ơy vêy pa chô bh’nơơn, zooi pr’loọng amoó vêy pr’ặt tr’mông tệêm  ngăn lâh lalăm.

Amoó Mí truih, tơợ ơy tốt nghiệp lớp 12 xang, thi moọt ooy trường Cao đẳng Y tế Quảng Nam. Ha dợ tu pr’ặt tr’mông pr’loọng đong lưm bấc k’đhap k’ra, amoó năc căh dzợ lướt học, xiêr pa bhrợ ooy Tam Kỳ, xang nắc gluh ooy Đà Nẵng bhrợ công nhân t’bơơn zên.

X’rịa tuần, amoó p’loon chô ooy đong, k’rong chr’noh chr’bêệt âng đhanuôr vel bhươl đơơng ooy phố pa câl đoọng ha pêê coh công ty.

K’rong tr’bứi zên, amoó Mí năc văl chô ooy ca noong k’tiếc âng vel đong đay đoọng xăl bh’nơơn chr’noh âng đhanuôr lâng zập rau ch’na pr’dzăm tơợ phố đoọng t’bơơn zên. Lêy bhiệc tr’câl cơnh đâu vêy pa chô zên, c’moo 2021, amoó vặ 40 ức đồng zên tơợ Ngân hàng Chính sách xã hội đoọng vêy zên bhrợ cha. Ơy vêy zên năc amoó chấc lướt k’rong câl zập bh’nơơn chr’noh âng đhanuôr Cơ Tu coh đâu bhrợ têng cơnh: a băng ar pa gooh, đác g’dớ, đẳng sâm, táo mèo… pa câl đoọng ha pêê coh chợ đhị Hội An, Đại Lộc, Tam Kỳ lâng Đà Nẵng.

Xang đêêc nắc amoó bhrợ tiệm căt xooc, prăh a cọ lâng pa câl cà phê lâng bấc rau lơơng dzợ… đoọng chấc t’bơơn pa xoọng zên. K’rong lưch đợ zên bơơn tơợ pa câl zập rau năc amoó Mí vêy k’rong mơ 10-15 ức đồng/c’xêê, zập k’rang pr’ặt tr’mông pr’loọng đong.“Đoọng bh’rợ pa câl tệêm ngăn, a cu moon lâng đhanuôr năc k’rong câl rau chr’noh ch’bêệt âng đhanuôr choh bhrợ.

Đươi cơnh đêêc, đhanuôr tệêm loom choh bhrợ. Đhanuôr vêy đhị pa câl, acu cung vêy hàng k’rong câl ta luôn. Coh đhăm zr’lụ ca noong k’tiếc nâu, pleng k’tiếc liêm choom đoọng zập rau chr’noh chr’bêệt. Đhanuôr choh bhrợ bấc, cha căh lưch, ta lơi, lêy ta uôh bhlầng. Tu cơnh đêêc nắc k’đươi apêê a đhi amoó đh’rưah đơơng ooy chợ pa câl, t’bơơn zên, pa dưr thu nhập”.

Pr’loọng amoó Lê Thị Bông ặt vel Ariing, chr’val Hùng Sơn lalăm a hay năc pr’loọng đha rựt. Anhi diic điêl vặ zên tơợ bhuh xoọng 20 ức đồng k’rong bhrợ quán tạp hóa lâng pa câl cà phê, đác âm. Lêy đhr’năng đhanuôr âm cha coh quán ting bấc năc amoó pa zay bhrợ quán pa câl ch’na, đươi dua rau rơ veh pr’dzăm sạch âng đhanuôr đhị vel đong bơơn bhrợ. Amoó dzợ k’rong câl bàn, ghế đoọng ha pêê vặ đươi lâng zêệ ch’na đh’năh bêl vêy bhiệc bhan.

T’bhưah c’lâng bhrợ cha, thu nhập âng pr’loọng đong amoó ting bấc lâh lâng t’vaih bhiệc bhrợ đoọng ha đhi moó ma nưih Cơ Tu đhị vel đong.“Xoọc tơợp pr’ặt tr’mông k’đhap zr’năh pa bhlầng. Đhơ bhrợ bấc rau cung căh zập cha. Tơợ xăl bhrợ quán năc vêy z’zăng. Đhơ bhrợ têng k’đhap zr’năh, dưr t’rơơp, bêch zi lưa ha dợ pr’ặt tr’mông doọ lâh k’đhap, coon cái vêy vị cha, vêy sữa âm. Mị đăh pr’loọng, ngai lưm k’đhap năc cung vêy ting zooi, ting đoọng”.

Anoo Riah Dung, Bí thư đoàn chr’val Hùng Sơn đoọng năl, t’vaih pr’đợơ đoọng đha đhâm c’mor tơợp bhrợ têng cha đhị vel đong, cr’chăl hay, Đoàn chr’val ơy dzoọng tín chấp, zooi apêê pr’chấc p’niên vặ zên Ngân hàng chính sách xã hội đoọng bhrợ têng cha. Tước x’rịa c’moo 2025, pazêng đợ zên đoọng vặ năc lâh 32 tỷ đồng lâng k’nặ 500 pr’loọng vặ. Đh’rưah lâng bhiệc zooi đha đhâm c’mor vặ zên t’đui đoọng, Đoàn chr’val dzợ pa zưm lâng apêê đơn vị, doanh nghiệp zooi m’ma chr’noh, bh’năn băn, bhrợ bấc lớp pa choom cơnh choh bhrợ, cơnh băn rơơi đoọng pa chô bh’nơơn.

Tơợ đêêc bấc apêê đha đhâm c’mor cơnh amoó Cor Thị Nghệ, Tơ Ngôn Thị Đến, A Lăng Thị Mí… tơợp bhrợ cha liêm choom, z’lâh đha rựt lâng pa dưr ca van coh vel đong đay.“Xoọc đâu, pazêng cr’noọ bh’rợ bhrợ cha âng Đoàn đha đhâm c’mor pa dưr nắc xoọc pa chô bh’nơơn liêm choom coh zr’lụ ca noong k’tiếc Hùng Sơn nâu. Tơợ đhr’năng dzợ bấc k’đhap k’ra, căh zập zên k’rong bhrợ, căh ơy vêy kinh nghiệm, bấc đoàn viên đha đhâm c’mor ơy xăl cơnh pa chăp cơnh bhrợ. Apêê ơy năl đươi pr’đơợ liêm choom âng vel đong cơnh đăh k’tiếc k’buynh, bh’năn, chr’noh đoọng pa dưr kinh tế. Tước đâu, Đoàn chr’val năc cung zooi đăh zên vặ, cơnh bhrợ têng lâng t’bhưah zập cr’noọ bh’rợ liêm choom zooi pr’chấc p’niên pa dưr pr’ặt tr’mông, chroi k’rong pa dưr vel đong ha dưr lâh mơ”./.

THANH NIÊN HÙNG SƠN TỰ TIN KHỞI NGHIỆP

Những năm gần đây, phong trào thanh niên lập thân, lập nghiệp ở vùng biên giới Đà Nẵng có nhiều chuyển biến tích cực. Riêng tại xã Hùng Sơn, đã có nhiều bạn trẻ mạnh dạn khởi nghiệp từ những mô hình nhỏ, phù hợp với điều kiện địa phương từng bước vươn lên, tạo thu nhập ổn định cho gia đình.

Ở thôn Ariing, xã biên giới Hùng Sơn, thành phố Đà Nẵng, chị Alăng Thị Mí là tấm gương thanh niên vượt khó, vươn lên làm kinh tế. Với mô hình “Đưa nông sản biên giới xuống phố”, bước đầu mang lại hiệu quả, giúp gia đình chị ổn định cuộc sống.

Theo chị Alăng Thị Mí, để có được thành quả hôm nay, chị đã trải qua nhiều gian nan, vất vả. Chị Mí kể, sau khi tốt nghiệp cấp 3, chị thi đậu vào trường Cao đẳng Y tế Quảng Nam. Thế nhưng, do gia đình khó khăn, chị phải gác lại việc học để xuống Tam Kỳ làm thuê, rồi ra Đà Nẵng làm công nhân kiếm sống. Dịp cuối tuần, chị tranh thủ về nhà gom nông sản quê hương chở về phố bán cho các đồng nghiệp trong công ty.

Kiếm được ít vốn, chị Mí về quê, đem nông sản vùng biên về phố đổi thực phẩm bán lại kiếm lời. Thấy việc làm ăn có hiệu quả, năm 2021, chị Mí vay 40 triệu từ Ngân hàng chính sách xã hội để mở rộng kinh doanh.

Có vốn, chị thu mua nông sản sạch của bà con Cơ Tu như măng khô, mật ong, rau rừng, đảng sâm, táo mèo… liên kết với các tiểu thương Hội An, Đại Lộc, Tam Kỳ và Đà Nẵng đưa hàng xuống các chợ bán.

Chị còn mở tiệm cắt tóc, gội đầu và bán thêm cà phê, đồ ăn vặt… để kiếm thêm thu nhập. Gom góp từ nhiều nguồn, hàng tháng chị Mí kiếm được 10-15 triệu đồng, đủ trang trải cuộc sống cho gia đình.“Để việc buôn bán ổn định, em chủ động liên kết với bà con Cơ Tu ở đây, thỏa thuận thu mua nông sản lâu dài. Nhờ vậy, bà con yên tâm trồng trọt. Bà con có nơi bán, em có nguồn hàng ổn định. Ở đất biên giới này, khí hậu thuận lợi cho cây trồng phát triển, nông sản dồi dào. Nhiều khi bà con làm ra nhiều, ăn không hết, bỏ đi thì tiếc. Vì vậy, em vận động chị em đem nông sản ra bán cùng, kiếm thêm thu nhập, lo cho gia đình”.

Cũng như chị Alăng Thị Mí, gia đình chị Lê Thị Bông ở thôn Ariing, xã Hùng Sơn trước đây thuộc diện hộ nghèo. Sau khi kết hôn, vợ chồng chị vay người thân 20 triệu đồng đầu tư mở quán bán bán tạp hóa và cà phê, nước giải khát. Nhận thấy nhu cầu ăn uống của người dân tăng cao, chị mở quán ăn, sử dụng nguồn thực phẩm, rau củ sạch tại địa phương để phục vụ bà con. Chị còn đầu tư sắm bàn ghế cho thuê, nhận nấu các đám tiệc tại địa phương.  

Mở rộng kinh doanh, thu nhập của gia đình chị ngày càng cao và tạo việc làm cho nhiều chị em Cơ Tu ở địa phương với thu nhập từ 4 - 5 triệu/tháng. “Vợ chồng mình bắt đầu cuộc sống bằng đôi bàn tay trắng. Tuy nhiên, làm đủ việc mà thu nhập không bao nhiêu. Từ khi chuyển sang buôn bán cũng đỡ hơn nhiều. Mặc dù công việc có vất vả, thức khuya dậy sớm nhưng cuộc sống gia đình thư thả hơn, không còn lo cái ăn cái mặc như trước nữa. Con cái chừ sướng lắm có cơm ăn, sữa uống, không thiếu thứ gì. Gia đình 2 bên có khó khăn thì mình cũng có chút tiền đỡ đần”.

Anh Riah Dung, Bí thư đoàn xã Hùng Sơn, thành phố Đà Nẵng cho biết, tạo điều kiện cho thanh niên lập thân, lập nghiệp tại quê nhà, thời gian qua, Đoàn xã đứng ra tín chấp, giúp các bạn trẻ tiếp cận nguồn vốn vay Ngân hàng Chính sách Xã hội để khởi nghiệp, phát triển sản xuất, kinh doanh. Đến cuối năm 2025, tổng dư nợ thông qua Đoàn xã Hùng Sơn đạt hơn 32 tỷ đồng với gần 500 hộ vay vốn. Cùng với hỗ trợ thanh niên tiếp cận vốn vay ưu đãi, Đoàn xã phối hợp các đơn vị, doanh nghiệp tổ chức nhiều khóa tập huấn về khởi nghiệp, chuyển giao khoa học kỹ thuật và hỗ trợ sinh kế, giống cây trồng, vật nuôi cho các bạn trẻ. Qua đó, không ít thanh niên như Cor Thị Nghệ, Tơ Ngôn Thị Đến, A lăng Thị Mí … khởi nghiệp thành công, vươn lên thoát nghèo và làm giàu ngay trên quê hương mình. “Hiện nay, những mô hình khởi nghiệp do Đoàn thanh niên khởi xướng đang từng bước mang lại hiệu quả rõ rệt ở vùng biên giới Hùng Sơn. Từ chỗ còn nhiều khó khăn, thiếu vốn, thiếu kinh nghiệm, nhiều đoàn viên thanh niên đã mạnh dạn thay đổi cách nghĩ, cách làm. Họ biết tận dụng lợi thế đất đai, chăn nuôi, trồng trọt để phát triển kinh tế gia đình. Thời gian tới, Đoàn xã tiếp tục hỗ trợ vốn, kỹ thuật, nhân rộng các mô hình hiệu quả, giúp thanh niên vươn lên làm chủ cuộc sống, góp phần xây dựng quê hương ngày càng phát triển”./.