Đhị vel Thới Xuân, chr’val Cờ Đỏ, cr’noọ bh’rợ băn chr’loch doọ đươi lụu âng pr’căn Danh Thị Kim Sang, ma nưih Khmer đơơng chô bh’nơơn ghit, t’vaih c’lâng bhrợ cha liêm choom lâng zập pr’loọng đhanuôr căh vêy bấc k’tiếc bhrợ cha.

Pr’căn Kim Sang nắc tơợp băn chr’loch tơợ c’xêê 11/2024, lâng 5.000 p’nong lươn m’ma coh bơr đhị băn k’tứi. Tơợ mơ 8 c’xêê băn, ruh chr’loch tr’nơợp vêy pa chô lãi 18 ức đồng. Tơợ bh’nơơn xoọc tr’nơợp pa chô z’zăng, pr’loọng đong ađoo băn t’bhưah, t’bấc. Xoọc đâu, pr’loọng pr’căn Sang băn 5 đhị, bấc tước k’zệt r’bhầu p’nong. Pazêng đợ zên k’rong bhrợ zr’lụ băn, m’ma lâng bh’năn năc tơợ 70 – 100 ức đồng. Zập t’ngay, zên ch’na bh’năn mơ 400.000 – 500.000 đồng. Đhơ cơnh đêêc, ting cơnh pr’căn Kim Sang, cr’noọ bh’rợ băn chr’loch doọ đươi lụu liêm buôn năc k’rang lêy liêm, dọo lâh vaih pr’luh ha dang cha mêệt lêy liêm môi trường đác.

“T’mêê tơợp băn, câl 5.000 p’nong, căh dáp lâng zên băn đhị 8 c’xêê nắc zi dzợ vêy pa chô 18 ức đồng, đươi cơnh đêêc nắc cu bhrợ t’bhưah zr’lụ băn lâng băn t’bấc lâh mơ đâu, lalăm hay nắc 2 đhị băn a năm, lêy vêy pa chô bh’nơơn a cu băn pa xoọng. Vêy apêê đha đhi đăh k’dic băn 3 c’moo đâu bh’nơơn dal bhlầng, muy c’moo pa chô lâh 300 ức đồng, băn 3 c’moo đâu ơy. Acu năc tơợp băn c’moo tr’nơợp nâu, tết năc ky nắc pa câl 3 đhị, mơ lơơng nắc đơc băn t’pậ”.

Lêy bh’nơơn pa chô tơợ băn lươn doọ đươi lụu, bấc đhanuôr chr’val Cờ Đỏ, thành phố Cần Thơ ơy k’rong bhrợ, t’bhưah zr’lụ băn. T’cooh Lưu Văn Cang (n’niên c’moo 1965) tơợp băn 5.000 p’nong, tơợ ơy dap lơi zên k’rong băn nắc dzợ pa chô 18 ức đồng.

Ting cơnh t’cooh Cang, băn lươn lêy tu đác đoọng ch’ngaach, zập oxy. Tu cơnh đêêc, bhiệc xăl đác ta luôn lâng zư lêy zr’lụ băn nắc rau k’đươi pa ghit lêy bhrợ:

“Zập t’ngay, a đay cha mêệt lêy, pa ghit đác, chr’loch dzợ k’tứi năc pa hooi đác 2 chu, lươn ga mắc pa hooi lơi đác 3 chu, chr’loch mặ cu jâng cha ha dơ pa hooi lơi đác nha nhự zih nắc đoo căh mặ ma mông, mơ 7-8 tiếng đồng hồ lêy pa hooi đác nha nhự. Pa ghit mơ 24 tiếng nắc pa hooi lơi đác 3 chu, ọo pa hooi zi lưa. Zên vốn đăh kinh tế nâu kêi cung căh vêy bấc, nâu kêi kiêng t’bhưah ha dợ căh vêy zên”.

Cr’chăl ha nua, chr’val Cờ Đỏ ơy xay bhrợ xa nay bh’rợ âng k’tiếc k’ruung đăh pa dưr pr’ặt tr’mông zr’lụ đhanuôr acoon coh lâng da ding ca coong cr’chăl 2021 – 2030. Jưah lâng đêếc, Hội Liên hiệp Pân đil chr’val pa zay bhrợ têng đh’rưah lâng hội viên, pa bhlầng nắc pân đil Khmer, tơợ bhiệc zooi zên bhrợ cha, pa choom cơnh đươi dua khoa học, kỹ thuật lâng t’bhưah zập cr’noọ bh’rợ bhrợ cha liêm choom.

Ting cơnh pr’căn Nguyễn Thị Hằng, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Pân đil chr’val Cờ Đỏ, cr’chăl a hay Hội ơy ơy xay bhrợ bấc c’lâng bh’rợ đọong zooi hội viên, pa bhlầng nắc pân đil ma nưih Khmer, pa đăn lâng zập cr’noọ bh’rợ t’mêê liêm đoọng bhrợ cha liêm crêê cơnh lâng đhr’năng âng vel đong. Jưah lâng đêêc, nắc t’bhlầng bh’rợ xay moon, t’pâh hội viên pa dưr dal c’năl đăh pa dưr pr’ặt tr’mông pr’loọng đong lâng đươi dua âng hội viên, Hội pa ghit pa zưm lâng Ngân hàng Chính sách xã hội t’vaih pr’đơợ đoọng a đhi amoó bơơn vặ zên t’đui đoọng; đh’rưah nắc pa têệt lâng apêê ngành, đơn vị chuyên môn tập huấn đoọng, pa đớp kỹ thuật ch’choh, b’băn, zooi hội viên đươi dua liêm choom bêl bhrợ têng.

Pr’căn Nguyễn Thị Hằng đoọng năl, zập cr’noọ bh’rợ bhrợ cha đhị ch’val Cờ Đỏ ơy pa chô bh’nơơn kinh tế đoọng ha đhanuôr, vaih nắc c’lâng bhrợ cha liêm choom, chroi k’rong pa dưr dal thu nhập, tệêm ngăn pr’ặt tr’mông đoọng ha đhanuôr vel bhươl. Cr’chăl tước, Hội năc t’pâh cớ hội viên bhrợ pa dưr zập cr’noọ bh’rợ bhrợ cha xoọc vêy; t’vaih pr’đơợ đoọng ha đhi a moó đhị vel đong lâng coh lơơng ting pâh, pa choom bhrợ, pa chô kinh nghiệm, tơợ đêêc nắc t’bhưah zập cr’noọ bh’rợ bhrợ cha liêm choom.

“Coh cr’chăl tước năc hội cung xay moon, t’pâh apêê ađhi amoó bhrợ cha ting pazêng cr’noọ bh’rợ xoọc bhrợ, đoọng apêê lơơng ting pa choom, pa chô kinh nghiệm, đoọng vêy cr’nọo bh’rợ pa chô bh’nơơn dal lâh, lâng t’bhưah zr’lụ băn bhrợ. Cơnh lâng apêê ađhi amoó ma nưih acoon coh đhị vel đong nắc hội k’rang lâh mơ dzợ đoọng t’bhưah zập cr’noọ bh’rợ, năc cơnh t’vaih câu lạc bộ đoọng ha pêê ađhi amoó ma nưih acoon coh ting pâh, đoọng apêê bơơn tr’lưm, giao lưu, tr’pác kinh nghiệm bhrợ cha”.

Cơnh lâng chính sách bơơn xay bhrợ ơy zooi đhanuôr xăl cơnh bhrợ têng, pa ghit pa choom ta mooh kỹ thuật lâng bơơn pa đăn lâng zập chính sách zooi đăh zên vốn, pa choom lâng pa đớp khoa học, kỹ thuật, bh’nơơn pa chô liêm dal. Lâng rau ting bhrợ âng Cờ Đỏ, pazêng cr’noọ bh’rợ bhrợ cha liêm choom xoọc chroi k’rong zooi đhanuôr pa dưr dal thu nhập, tệêm ngăn pr’ặt tr’mông, r’dợ bhrợ liêm zâp bh’rợ pa xiêr đha rựt đanh mâng lâng pa dưr pr’ặt tr’mông đhanuôr vel bhươl./.

NUÔI LƯƠN KHÔNG BÙN HƯỚNG THOÁT NGHÈO CHO ĐỒNG BÀO KHMER Ở CẦN THƠ

Gắn chuyển đổi sinh kế với các chính sách hỗ trợ giảm nghèo, mô hình nuôi lươn không bùn tại xã Cờ Đỏ, thành phố Cần Thơ đang phát huy hiệu quả, mở ra hướng làm ăn phù hợp cho nông dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số và hộ ít đất sản xuất

Tại ấp Thới Xuân, xã Cờ Đỏ, mô hình nuôi lươn không bùn của bà Danh Thị Kim Sang, người Khmer cho hiệu quả kinh tế rõ rệt, mở ra hướng phát triển sinh kế phù hợp cho các hộ nông dân ít đất sản xuất.

Bà Kim Sang bắt đầu nuôi thử nghiệm lươn từ tháng 11/2024, với 5.000 con lươn giống trong hai chuồng nhỏ. Sau khoảng 8 tháng nuôi, lứa lươn đầu tiên cho lãi khoảng 18 triệu đồng. Từ kết quả bước đầu khả quan, gia đình bà mạnh dạn mở rộng quy mô sản xuất. Hiện nay, gia đình bà Sang duy trì 5 chuồng nuôi, với tổng đàn lươn lên đến hàng chục nghìn con. Tổng chi phí đầu tư chuồng trại, con giống và thức ăn dao động từ 70 đến 100 triệu đồng. Mỗi ngày, chi phí thức ăn khoảng 400.000-500.000 đồng. Tuy nhiên, theo bà Kim Sang, mô hình nuôi lươn không bùn có ưu điểm là dễ quản lý, ít dịch bệnh nếu kiểm soát tốt môi trường nước.

“Mới nuôi lần đầu tiên, mua 5.000 con, tính chi phí hết 8 tháng tôi lời được 18 triệu, thành ra tôi mới làm thêm mấy chuồng này, trước có hai chuồng kia, tôi thấy thành công tôi xây được ba chuồng này. Có mấy em chồng nuôi 3 năm nay thành công quá, một năm thu hoạch hơn 300 triệu, nuôi 3 năm nay rồi. Tôi mới 1 năm, tết này tôi thu hoạch 3 chuồng này”.

Nhận thấy hiệu quả từ mô hình nuôi lươn không bùn, nhiều nông dân xã Cờ Đỏ, thành phố Cần Thơ đã mạnh dạn đầu tư, từng bước mở rộng quy mô sản xuất. Ông Lưu Văn Cang (sinh năm 1965) nuôi thử nghiệm 5.000 con, sau khi trừ chi phí gia đình thu lợi trên 18 triệu đồng.

Theo ông Cang, nuôi lươn  đòi hỏi nguốn nước nuôi phải luôn sạch, bảo đảm đủ ôxy. Vì vậy, việc thay nước thường xuyên và giữ vệ sinh chuồng nuôi là yêu cầu bắt buộc:

“ Hàng ngày mình nuôi mình theo dõi theo trải nghiệm của mình thôi, lưu ý nhất là nước, lươn nhỏ xả hai cữ, lươn lớn ba cữ, có cái đặc thù là lươn nhịn ăn được nhưng xả nước trễ lại không chịu, khoảng 7 -8 tiếng đồng hồ, mình canh 24 tiếng mình xả nước ba lần, xả trước đó đừng xả trễ. Cái nguồn vốn về kinh tế bây giờ cũng hơi eo hẹp quá, bây giờ mong muốn nguồn vốn mình mở rộng thêm”.

Thời gian qua xã Cờ Đỏ đã triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế, xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030. Cùng với đó, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã tích cực đồng hành cùng hội viên, nhất là phụ nữ dân tộc Khmer, thông qua việc hỗ trợ vay vốn, tập huấn chuyển giao khoa học, kỹ thuật và nhân rộng các mô hình sinh kế phù hợp.

Theo bà Nguyễn Thị Hằng, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Cờ Đỏ, thời gian qua Hội đã triển khai nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ hội viên, đặc biệt là phụ nữ dân tộc Khmer, tiếp cận các mô hình phát triển kinh tế phù hợp với điều kiện thực tế địa phương. Cùng với đó đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động hội viên nâng cao nhận thức về phát triển kinh tế hộ gia đình gắn với mục tiêu giảm nghèo bền vững. Trên cơ sở nắm chắc đời sống và nhu cầu của hội viên, Hội chủ động phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội tạo điều kiện cho chị em tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi; đồng thời liên kết với các ngành, đơn vị chuyên môn tổ chức tập huấn, chuyển giao kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi, giúp hội viên áp dụng hiệu quả vào sản xuất.

Bà Nguyễn Thị Hằng cho biết, các mô hình phát triển kinh tế trên địa bàn xã Cờ Đỏ đã mang lại hiệu quả kinh tế cho người dân, trở thành hướng sinh kế phù hợp, góp phần nâng cao thu nhập, ổn định đời sống cho nông dân tại địa phương. Thời gian tới, Hội tiếp tục vận động hội viên duy trì và phát triển các mô hình kinh tế hiện có; tạo điều kiện để chị em trong và ngoài địa bàn tham quan, học hỏi kinh nghiệm, qua đó nhân rộng các mô hình làm ăn hiệu quả.

“Trong thời gian tới thì hội cũng tiếp tục tuyên truyền, vận động các chị em phát triển những mô hình mà hiện có để cho chị em lân cận, để mình học hỏi để các mô hình có hiệu quả, để mình phát triển, nhân rộng các mô hình trên địa bàn. Đối với các chị em dân tộc thiểu số trên địa bàn thì hội sẽ tiếp tục quan tâm hơn nữa để mở rộng các mô hình, ví dụ như thành lập các câu lạc bộ của chị em phụ nữ dân tộc, để chị em được gặp gỡ, giao lưu, để chia sẻ kinh nghiệm”.

Với các chính sách được triển khai đã giúp người dân chuyển đổi phương thức sản xuất, chủ động học hỏi kỹ thuật và được tiếp cận kịp thời các chính sách hỗ trợ về vốn, đào tạo và chuyển giao khoa học, kỹ thuật, hiệu quả kinh tế mang lại là rõ rệt. Với sự đồng hành của xã Cờ Đỏ, những mô hình sinh kế phù hợp đang góp phần giúp người dân nâng cao thu nhập, ổn định đời sống, từng bước thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế, xã hội tại địa phương./.