Cha Val nắc muy chr’val da ding k’coong âng chr’hoong Nam Giang, tỉnh Quảng nam. Pr’ắt tr’mông âng đhanuôr cóh chr’val Chà Val ting t’ngay la liêm pr’hay lấh mơ. Hân đhơ cơnh đêếc, cóh bấc bhươl cr’noon nắc dzợ vêy đhr’năng p’niên đơớh pay k’diíc k’điêl, bấc apêê ađhi xoọc học hành tr’pay nắc lơi học. Bấc apêê ađhi bêl ơy tr’pay nắc chô ắt cóh đong zir hư, đong cắh nhâm mâng. Pr’ắt tr’mông nắc đhiệp đương g’nưm ooy ha rêê đhuốch, tu cơnh đêếc nắc apêê ađhi ha ul đharứt ta luôn, ta bhlâng ta bơơn chr’na đha nắh, xa nấp đoọng ha k’coon k’tứi. Ađhi A Lăng Thị Lum, chr’val Chà Val, chr’hoong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam xay moon: “K’diíc lướt pa bhrợ, k’coon dzợ k’tứi, cắh ngai ha ắt. Acu nắc lướt bhrợ ha rêê ch’ngai cắh vêy xe. Acu công kiêng cóh ha y chroo nắc bơơn lướt học cớ. Nắc nâu cơy cắh n’năl cơnh. Acu hay hoọng loom bêl đơớh pay k’diíc”.

Ảnh: T. Mỹ

  Đoọng pa xiêr đhr’năng đơớh pay k’diíc k’điêl cóh p’niên lâng tr’pay diíc điêl cóh bhúh xoọng đhị zr’lụ đhanuôr acoon cóh, pa bhlâng nắc đhị zr’lụ bhươl cr’noon cóh apêê chr’val ch’ngai bha dắh, zr’lụ c’noong k’tiếc. Ban Acoon cóh tỉnh Quảng Nam pazum đh’rứah lâng Hội pân đil tỉnh, Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh bhrợ têng bh’rợ xay moon, p’too pa choom pa xiêr đhr’năng đơớh pay k’diíc, k’điêl cóh p’niên tước ooy đhanuôr. Tước nâu cơy, apêê đoàn thể cóh vel đong công t’bhlâng pazum đh’rứah bhrợ têng bh’rợ p’too pa choom. Bấc bhlâng đhanuôr ơy n’năl ghít đhr’năng đơớh pay k’diíc k’điêl cóh p’niên lâng tr’pay k’diíc k’điêl cóh bhúh xoọng, bấc chr’val nắc dzợ vêy bh’rợ toọm rơợng griing pa bhlâng ngai bhrợ lất. T’coóh A Viết Sơn, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam prá: “Prang hệ thống chính trị t’bhlâng ta đang moon lâng xay bhrợ liêm choom pazêng rau chính sách, pháp luật âng Đảng lâng Nhà nước crêê tước ooy bh’rợ chính sách dân số, kế hoạch pr’loọng đong. Ting n’nắc, n’năl ghít pazêng manuýh cóh pazêng zr’lụ đoọng t’bhlâng p’too pa choom lâng tơợ đêếc nắc bhrợ t’váih câu lạc bộ, c’bhúh tước xay moon, p’too pa choom. Tơợ đêếc nắc xay moon, p’too pa choom đoọng ha đhanuôr n’năl pazêng chính sách crêê tước dân số, kế hoạch hoá pr’loọng đong”.

T’coóh Hồ Thanh Tân, Phó Trưởng Ban Dân tộc tỉnh Quảng Nam xay moon, đh’rứah lâng bh’rợ pa choom pazêng vel đong bhrợ têng cr’noọ xa nay xay bhrợ t’đui ooy đhr’năng la lua, Ban Dân tộc tỉnh Quảng Nam nắc dzợ pazum bhrợ t’váih c’bhúh k’đhơợng xay ooy bh’rợ ng’bhrợ têng bha lâng cấp tỉnh, cấp chr’hoong zr’lụ vêy bấc đhanuôr acoon cóh ắt mamông: “Azi bhrợ têng pazêng bh’rợ tr’nêng, cóh đêếc vêy xay moon cớ đhr’năng xay bhrợ chính sách âng Đảng lâng Nhà nước k’rong bhrợ đoọng ha zr’lụ đhanuôr acoon cóh, đoọng đhanuôr bơơn lêy, bơơn n’năl rau t’đui đoọng âng Đàng lâng Nhà nước ha đhanuôr choom bơơn t’bil ha ul đharứt. Rau bơr cậ nắc công bhrợ têng muy bơr c’lâng xa nay, chính sách t’mêê âng Trung ương, âng tỉnh cóh đêếc vêy bh’rợ p’too pa choom pháp luật ooy xa nay rau ma mơ mr’cơnh bhlưa pân juýh pân đil lâng xay moon ghít xa nay âng Luật tr’pay diíc điêl lâng pr’loong. Pa bhlâng nắc đhr’năng đơớh pay k’diíc k’điêl cóh p’niên lâng tr’pay cóh bhúh xoọng đhị zr’lụ đhanuôr acoon cóh. Cóh cr’chăl ahay, nắc ng’choom moon c’năl âng đhanuôr lâng apêê ađhi cóh trường học vêy bấc rau liêm choom”.

Xay bhrợ xa nay bh’rợ: Pa xiêr đhr’năng đơớh pay k’diíc k’điêl cóh p’niên lâng tr’pay k’diíc k’điêl cóh bhúh xoọng đhị zr’lụ đhanuôr acoon cóh ắt mamông cr’chăl c’moo 2016- 2020 âng Thủ tướng Chính phủ, tỉnh Quảng Nam t’bhlâng tước c’moo 2020, vêy 8 chr’val xay bhrợ xa nay bh’rợ: Pa xiêr đhr’năng đơớh pay k’diíc k’điêl cóh p’niên lâng tr’pay diíc điêl cóh bhúh xoọng đhị zr’lụ đhanuôr acoon cóh cr’chăl c’moo 2015- 2020. Đoọng choom zâl cha groong đhr’năng n’nâu, đoọng tơợ đêếc nắc bhrợ t’bhứah tước ooy apêê chr’val ha mơ dzợ, chrooi đoọng pa dưr dal rau liêm choom âng dân sỗ cóh zr’lụ da ding k’coong tỉnh Quảng Nam./.

Tuyên truyền giảm thiểu tảo hôn ở miền núi Nam Giang

       CTV Duy Bình

Trước đây, trên địa bàn các xã vùng biên giới của huyện Nam Giang, tỉnh, Quảng Nam tình trạng tảo hôn trong cộng đồng người Cơ Tu vẫn diễn ra phổ biến. Những năm qua, cùng với sự vào cuộc của chính quyền địa phương, Ban Dân tộc tỉnh Quảng Nam và các ngành chức năng của tỉnh trực tiếp đến các xã vùng biên để tuyên truyền nâng cao nhận thức nhằm ngăn ngừa, đẩy lùi nạn tảo hôn ra khỏi đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số. Nhờ vậy, tình trạng tảo hôn ở huyện Nam Giang giảm rõ rệt; riêng hôn nhân cận huyết thống gần như được đẩy lùi.

  Chà Vàl là xã vùng cao của huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam. Đời sống của bà con nơi đây đang ngày một khởi sắc. Tuy nhiên, ở nhiều thôn, vẫn còn đó các trường hợp tảo hôn, nhiều em trong độ tuổi đi học lấy vợ, lấy chồng rồi bỏ học giữa chừng. Nhiều cặp vợ chồng trẻ lấy nhau về sống chung trong những căn nhà tạm. Cuộc sống chỉ trông chờ vào cái nương, cái rẫy nên hầu hết các em phải lo từng bữa cơm, manh áo cho con nhỏ. Em ALăng Thị Lum, xã Chà Vàl, huyện Nam Giang, Quảng Nam bộc bạch: “Chồng đi làm, con còn nhỏ, không ai trông. Em phải đi rẫy xa không có xe. Em cũng mong muốn sau này mình sẽ được đi học lại. Nhưng giờ không biết thế nào. Em hối hận khi phải lấy chồng sớm”.

Để hạn chế tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nhất là các cụm dân cư, thôn bản ở các xã vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, Ban Dân tộc tỉnh Quảng Nam phối hợp với Hội Phụ nữ tỉnh, Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh triển khai các hoạt động tuyên truyền giảm thiểu tảo hôn đến với nhân dân. Các đoàn thể ở địa phương tích cực phối hợp tổ chức các buổi truyền thong để bà con hiểu về tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, nhiều xã có các hình thức xử lý nghiêm để răn đe các trường hợp vi phạm. Ông A Viết Sơn, Phó Chủ tịch UBND huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết: “Cả hệ thống chính trị tiếp tục tăng cường vận động và thực hiên tốt các chủ trương chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước liên quan đến chính sách dân số, kế hoạch hóa gia đình. Đồng thời, cần nắm rõ các đối tượng ở từng khu vực để tập trung lãnh đạo chỉ đạo và thông qua đó thành lập các câu lạc bộ, đội nhóm vào công tác tuyên truyền. Thông qua đó vận động và tuyên truyền được cho bà con nắm rõ các chính sách liên quan đến dân số, kế hoạch hóa gia đình”.

Ông Hồ Thanh Tân, Phó Trưởng Ban Dân tộc tỉnh Quảng Nam cho biết, cùng với việc hướng dẫn các địa phương xây dựng kế hoạch thực hiện theo điều kiện cụ thể, Ban Dân tộc tỉnh Quảng Nam còn phối hợp thành lập các Ban Chỉ đạo về mô hình điểm cấp tỉnh, cấp huyện nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống:  “Chúng tôi triển khai các hoạt động, trong đó đánh giá lại tình hình thực hiện chính sách của Đảng và Nhà nước đầu tư cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số để bà con nhìn thấy sự ưu ái của Đảng và Nhà nước đã hỗ trợ cho bà con thoát nghèo, vươn lên. Thứ hai nữa cũng triển khai một số chủ trương, chính sách mới của Trung ương, của tỉnh trong đó có tuyên truyền pháp luật về bình đẳng giới và đi sâu về vấn đề Luật hôn nhân và gia đình. Nhất là tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Trong thời gian vừa qua, phải nói rằng nhận thức của bà con và các em ở trường học có chuyển biến tích cực”.

Thực hiện Đề án “Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số giai đoạn 2016 - 2020” của Thủ tướng Chính phủ, tỉnh Quảng Nam phấn đấu đến năm 2020, có 8 xã điểm triển khai Đề án “Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng dân tộc thiểu số giai đoạn 2015- 2020”. Từ đó, tiến hành nhân rộng ra các xã còn lại, góp phần nâng cao chất lượng dân số ở khu vực miền núi của tỉnh./.