Chr’hoong đảo Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi tơợ đanh a hay âi loóih lâng bấc ngai. Cóh đâu xoọc nắc đhị tước liêm pr’hay âng t’mooi ch’ngai đăn cóh bh’rợ du lịch biển đảo.

Pêê c’moo đâu, t’coóh Phạm Văn Miên câl xe ô tô điện đơơng âng t’mooi du lịch ting pấh la lêy đhị đảo Bé, chô đơơng râu pa chô yêm têêm. T’coóh Miên trúih, prang chr’val vêy lấh k’zệt cha nắc ting pấh dịch vụ  đơơng âng t’mooi du lịch lâng xe điện: “T’ngay a hay bhrợ ha rêê đhuốch, nâu câi vêy du lịch nắc dzang bhrợ bh’rợ n’nâu. Doó lấh zr’năh k’đháp mơ a hay.”

Đợ đha nuôr bơơn a xiu, đha nuôr bhrợ ha rêê đhuốch cơnh t’coóh Miên bh’dzang moọt bhrợ du lịch ting t’ngay ting bấc. Pân jứih nắc bhrợ dịch vụ taxi, xe ôm đơơng âng t’mooi. Pân đil pa câl bh’nơơn tơợ biển. Đợ bh’rợ ty đanh cơnh bhrợ đác mắm, a chông a xiu p’riêng, bánh ít ha la t’ngôn, pr’hêl… nâu câi công bơơn bhrợ pa dưr, choom bhrợ cha. P’căn Ngô Thị Lành pa câl hành tỏi cóh chr’val An Hải đoọng năl, du lịch pa dưr  xay bhrợ t’váih bh’rợ tr’nêng ha pêê đha nuôr lâng chô đơơng râu pa chô z’zăng choom ha bấc a đhi a moó cóh đảo. P’căn Lành trúih, zấp t’ngay, a đoo bơơn tước k’ha riêng r’bhâu đồng tơợ bh’rợ pa câl hành, tỏi: “Du lịch pa dưr, t’mooi lúh moọt, zấp t’ngay công bơơn tơợ 50-100 r’bhâu đồng.”

C’moo 2017, chr’hoong đảo Lý Sơn đương hơnh k’noọ 210.000 chu t’mooi, dzoóc lấh 47 chu lâng zên pa chô tơợ dịch vụ, du lịch dzoóc lấh 3 chu t’piing lâng c’moo 2010. Đợ t’mooi dưr bấc đơớh ting glụ apêê bh’rợ dịch vụ đhêy ặt, cha ộm, lướt la lêy dưr k;rơ. Bấc râu bh’rợ du lịch cơnh ca nô, bhuông ra kịt, moọng lêy san hô, ha béh a xiu… công t’đang t’pấh bấc t’mooi. A moó Nguyễn Thị Hoài Thu, muy t’mooi cóh Hà Nội pa bhlâng chắp kiêng bêl tước đhêy ặt cóh Lý Sơn: “A cu lêy cruung k’tiếc cóh đâu pa bhlâng liêm. Cóh đâu dzợ vêy bấc dịch vụ cơnh nghiết cóh biển, moọng lêy san hô, ha béh a xiu… cơnh lâng apêê pr’zớc kiêng chụp cha nụp nức nâu đoo muy đhị tước liêm pr’hay.”

T’coóh Nguyễn Viết Vy, Bí thư Huyện ủy Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi đoọng năl: Du lịch, dịch vụ dưr váih kinh tế bha lâng ting cr’đơơng râu tr’xăl ra pặ kinh tế, ma nưih pa bhrợ âng vel đong, chroi đoọng bhrợ pa dal thu nhập, ha dưr dal pr’ặt tr’mông âng đha nuôr cóh đảo. Muy zệt c’moo l’lăm, chr’hoong đảo n’nâu nức đhêêng vêy bơr đhị bhrợ dịch vụ đhêy ặt, tước nâu câi, âi pa dưr lấh 110 khách sạn, đong đhêy ặt cơnh lâng dâng 650 phòng. Đha nuôr k’rong bhrợ pa dưr apêê pr’đhang du lịch vel bhươl; kinh doanh cha ộm. T’coóh Nguyễn Viết Vy đoọng năl p’xoọng, bấc bh’rợ bơơn k’rong bhrợ pa dưr cóh đảo Lý Sơn bhrợ t’váih pr’đơợ pa dưr kinh tế, xã hội âng vel đong n’nâu. “A zi bhrợ lêy crêê n’đắh quy hoạch chr’hoong Lý Sơn t’mêê bơơn UBND tỉnh ơơi đoọng. Cóh cr’chăl t’đang t’pấh k’rong bhrợ, nắc đhêêng apêê dự án n’đoo liêm glặp lâng quy hoạch nắc vêy xay bhrợ, cắh vêy t’đang t’pấh zấp cơnh, bhrợ hư tước c’kir lâng bhrợ pa hư râu dưr k’rơ za zum.”

T’coóh Đặng Ngọc Dũng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi đoọng năl, dhd’rứah lâng bh’rợ xay bhrợ hồ sơ k’đươi moon UNESCO xay moon Lý Sơn dưr víah Công viên địa chất bha lang k’tiếc vêy bhrợ t’váih pr’đơợ k’rơ n’đắh pa dưr dịch vụ, du lịch, ting bhr’dzang bhrợ pa dưr Lý Sơn dưr váih đhị trung tâm du lịch sinh thái biển, đảo âng zr’lụ miền Trung. Dzoọng đhị pr’đơợ t’mêê, zấp ngai đha nuôr cóh đảo Lý Sơn đh’rứah pa zum têy bhrợ pa dưr pr’dưr pr’dzoọng liêm cóh loom tmooi, pr’zớc chr’ớh cha ngai đăn: “A hêê chắp kiêng vel đong cắh muy lâng boóp p’rá, nắc dzợ lâng bh’rợ tr’nêng la liêm. A hêê choom bhrợ pa dưr muy môi trường ha coon a chau brương tr’nu hâng hơnh nắc ma nứih Lý Sơn, ma mông ca van ca bhố, văn minh,  liêm ta níh đhị đhăm k’tiếc Lý Sơn. Ha dang cóh brương tr’nu, Lý Sơn bơơn UNSCO xay moon  nắc Công viên địa chất prang bha lang k’tiếc nắc thu nhập, pr’đơợ bhrợ ca van âng đha nuôr Lý Sơn vêy dưr dzoóc tước 10 chu.”

Cóh c’lâng bh’rợ pa dưr tước c’moo 2025, tỉnh Quảng Ngãi k’rong bhrợ pa dưr chr’hoong đảo Lý Sơn dưr váih đô thị biển t’viêng, liêm pr’hay, pa dưr kinh tế p’têệt lâng zư lêy crâng ca coong, k’đhơợng nhâm an ninh quốc phòng, k’đhơợng nhâm chủ quyền biển đảo./.

Lý Sơn:

Người dân làm du lịch biển đảo

PV Vinh Thông/VOV miền Trung

  Huyện đảo Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi lâu nay đã quá gần gũi với nhiều người. Nơi đây đang là điểm đến hấp dẫn du khách gần xa trong hành trình du lịch biển đảo.

Ba năm gần đây, ông Phạm Văn Miên mua xe ô tô điện đưa đón khách du lịch tham quan đảo Bé, mang lại nguồn thu nhập ổn định. Ông Miên tâm sự, cả xã có hơn chục người tham gia dịch vụ vận tải khách du lịch bằng xe điện: “Ngày xưa làm nông, giờ có du lịch thì chuyển qua làm nghề này. Sức lao động đỡ nhọc hơn trước.”

Những ngư dân, nông dân như ông Miên bước vào làm du lịch ngày càng nhiều. Đàn ông thì làm dịch vụ taxi, xe ôm đưa đón khách. Phụ nữ buôn bán sản vật từ biển. Những nghề truyền thống như làm nước mắm, hải sản khô, bánh ít lá gai, quà lưu niệm… giờ cũng được khôi phục, ăn nên làm ra. Bà Ngô Thị Lành buôn bán  hành tỏi ở xã An Hải cho biết, du lịch phát triển giải quyết nhân công nhàn rỗi và mang lại nguồn thu đáng kể cho nhiều chị em trên đảo. Bà Lành khoe, mỗi ngày, bà kiếm tới cả trăm ngàn đồng từ việc mua bán hành, tỏi: “Du lịch phát triển, khách ra vô, mỗi ngày kiếm cũng được từ 50 đến 100 ngàn đồng.”

Năm 2017, huyện đảo Lý Sơn đón gần 210.000 lượt khách, tăng hơn 47 lần và doanh thu từ dịch vụ, du lịch tăng hơn 3 lần so với năm 2010.  Lượng du khách tăng nhanh kéo theo các loại hình dịch vụ lưu trú, ăn uống, tham quan phát triển mạnh.   Nhiều loại hình du lịch biển như ca nô, bơi thuyền, ngắm san hô, câu cá… cũng thu hút nhiều du khách. Chị Nguyễn Thị Hoài Thu, một du khách ở Hà Nội rất thích thú khi đến  nghỉ ngơi ở Lý Sơn: “Tôi thấy quang cảnh ở đây rất đẹp, hoang sơ. Ở đây còn có nhiều dịch vụ như lặn biển, ngắm san hô, câu cá… Với các bạn trẻ thích chụp ảnh thì đây là một địa điểm đến lý tưởng.”

Ông Nguyễn Viết Vy, Bí thư Huyện ủy Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi cho biết: Du lịch, dịch vụ trở thành ngành kinh tế mũi nhọn kéo theo sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động của địa phương, góp phần tăng thu nhập, nâng cao đời sống của người dân trên đảo. Mười năm trước, huyện đảo này chỉ có hai cơ sở dịch vụ lưu trú, đến nay, đã phát triển hơn 110 khách sạn, nhà nghỉ với khoảng 650 phòng. Người dân mạnh dạn đầu tư cho các mô hình du lịch cộng đồng homestay; kinh doanh ăn uống. Ông Nguyễn viết Vy cho biết thêm, nhiều công trình được đầu tư xây dựng trên đảo Lý Sơn tạo điều kiện phát triển kinh tế, xã hội của địa phương này. “Chúng tôi bám sát về quy hoạch huyện Lý Sơn vừa được UBND tỉnh phê duyệt. Trong quá trình thu hút đầu tư, chỉ những dự án nào phù hợp với quy hoạch thì mới triển khai, không phải thu hút bằng mọi giá, xâm hại các di tích và phá vỡ sự phát triển chung.”

Ông Đặng Ngọc Dũng, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi cho rằng, cùng với việc xác lập hồ sơ đề nghị Unesco công nhận Lý Sơn trở thành thành Công viên địa chất toàn cầu sẽ tạo bước đột phá về phát triển dịch vụ, du lịch, từng bước xây dựng Lý Sơn trở thành trung tâm du lịch sinh thái biển, đảo của khu vực miền Trung. Đứng trước cơ hội mới, mỗi người dân trên đảo Lý Sơn cùng chung tay tạo dựng hình ảnh đẹp trong lòng du khách, bạn bè gần xa: “Chúng ta yêu quê hương không chỉ bằng câu nói, mà phải bằng những hành động cụ thể. Chúng ta phải gầy dựng một môi trường cho con cháu sau này tự hào là người Lý Sơn, sống giàu có, văn minh, lịch sự ngay trên đất Lý Sơn. Nếu trong tương lai gần, Lý Sơn được UNESCO công nhận là Công viên địa chất toàn cầu thì thu nhập, cơ hội làm giàu của người dân Lý Sơn sẽ tăng lên gấp 10 lần.”

Trong chiến lược phát triển đến năm 2025, tỉnh Quảng Ngãi tập trung xây dựng huyện đảo Lý Sơn thành đô thị biển xanh, sạch, đẹp, phát triển kinh tế gắn với bảo tồn thiên nhiên, đảm bảo an ninh quốc phòng, giữ vững chủ quyền biển đảo./.