Pr’loọng đong p’căn Hồ Thị Lang, ăt coh tổ 16, phường Thạc Gián, quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng ăt đhị pr’loọng đong pa bhlâng đha rưt. Coh dhr’nong đong cấp 4 nâu câi âi  lâh zir hư căh dzợ râu chr’năp lâh bêệ tivi ty rit. P’căn Lang vêy 4 p’nong ca coon năc zêng 4 cha năc crêê boọ da cam. Coh bâc c’moo zêl Mỹ, t’cooh Lê Ngọc Bích, k’díc p’căn Lang ting pâh du kích, pa bhrợ coh chr’hoong Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam crêê boọ chất độc hóa học. Pa zêng 4 cha năc ca coon âng p’căn Lang bêl t’mêê n’niên zêng cơnh apêê n’lơơng, tươc c’moo 16, 17 năc tơơp dưr ca ay, lươt ra vach pa bhlâng zr’năh k’đhap, pa prá cơnh p’niên k’tứi. Căh âi moon tươc, bêl  tr’xăl hân noo năc pa zêng 4 cha năc dưr tươc cơn động kinh, bhrợ pa hư đh’râu đh’rí coh đong.

C’moo đâu, p’căn Hồ Thị Lang âi lâh 80 c’moo, ca ay ngân năc bêch muy đhị, zâp râu bh’rợ tr’nêng coh pr’loọng đong zêng g’nưm ooy ca coon n’jưih Lê Trung Vinh. A noo Vinh công crêê boọ chất độc da cam n’đhang doó lâh ngân mơ pêê na noo. Zâp t’ngay, Lê Trung Vinh zư x’mir lêy zâp ngai coh đong. A noo Vinh truih, pr’ăt tr’mông pr’loọng đong pa bhlâng zr’năh k’đhap. L’lăm a hay, pr’loọng đong bơơn chính quyền vel đong zooi đoọng 30 ưc đồng bhrợ bhr’lâ đong ăt n’đhang đanh ă, đong zêng ma hư cớ. zâp c’xêê, pr’loọng đong a noo Vinh muy đương kía râu zooi đoọng lâh 4 ưc đồng âng Nhà nước pa zum lâng zên zooi đoọng ta luôn âng apêê doanh nghiệp, m’bứi  zooi đoọng pr’loọng đong vêy râu cha z’lâh t’ngay. A noo Lê Trung Vinh đoọng năl:“ Pr’đơợ pr’loọng đong pa bhlâng zr’năh k’đhap, đươi vêy râu k’rang zooi đoọng âng zâp câp chính quyền, pr’loọng đong zi m’bứi ta clơ, năc râu p’too moon ga măc lâng pr’loọng đong cu, muy pr’leh bêl ha ul chr’năp mơ muy t’nôm bêl ca bhố. A mế cu t’cooh đhur ă, 2 na noo cu ca ay ngân ta luôn tươc cơn tu cơnh đêêc muy a cu p’zay zư x’mir lêy, bhrợ têng bh’rợ coh đong. Acu công crêê boọ chất độc da  cam n’đhang lươt ra vach dzợ choom tu cơnh đêêc công t’bhlâng bhrợ têng bh’rợ coh đong.”

Quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng vêy lâh 500 cha năc crêê chất độc da cam. Moot apêê t’ngay bhiêc bhan, têt toc, vel đong n’nâu pa đơp k’ha riêng hun pr’hêl, zooi đoọng c’lâng bhrợ cha zooi pr’loọng đong ma nưih crêê chất độc da cam doó lâh zr’năh k’đhap. T’cooh Mai Niên, Phó Chủ tịch UBND quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng đoọng năl, crêê bêl 60 c’moo thảm họa da cam Việt Nam, quận Ngũ Hành Sơn âi pa đơp 200 hun pr’hêl, muy hun tơợ 300 tươc 500.000 đồng đoọng ha pêê crêê da cam. T’cooh Mai Niên đọong năl, apêê vel đong, cơ sở dzợ zooi đoọng ch’nêêh cha, bhơi r’veh, pr’đươi pr’dua râu lơơng zooi apêê đoo vêy râu cha coh g’luh cha cha:“ Đhêêng cơnh apêê đoo n’nâu lâh quy định chính sách za zum lum t’mooh đoọng pr’hêl, UBND quận công vêy bơơn năl đợ cr’noọ cr;niêng âng apêê đoo. Pa đhang moon zr’năh k’đhap ooy đong ăt, bhrợ t’vaih pr’đơợ đoọng apêê đoo bhrợ bhr’lậ đong xang, bhrợ t’vaih apêê đoo vặ zên, vêy bh’rợ tr’nêng, đoọng apêê đoo vêy đợ c’lâng bhrợ cha yêm têêm pr’ăt tr’mông lâh.”

Bâc c’moo ha nua, apêe tổ chức liêm loom, apêê doanh nghiệp, đong liem loom ta luônh ta luôn đh’rưah zooi đoọng ha pêê da cam. T’cooh Huỳnh Thanh Quang, Giám đốc Công ty TNHH Quang ARMy coh quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng đoọng năl, đơn vị âi pa đơp đoọng k’rơ bhâu hun pr’hêl, zooi băn zư ta luôn ha 20 cha năc a chau, pa zêg chr’năp dâng 600 ưc đồng:“ Zooi đoọng ha pêê crêê chất độc da cam đoọng apeê dô choom ăt ma mông, zooi apêê đoo vêy muy pr’ăt tr’mông liêm crêê lâh. Zooi, pa đơp đoọng pr’hêl ha pêê a chau. Zooi dong cr’er. Pa zêng chr’năp căh vêy mơ bâc n’đhang đhị xa nay “ ha la liêm ga lop ha zir” ha pêê crêê chất độc da cam vêy pr’ăt trmông liêm choom lâh.”

Tu cr’đơơng âng pr’luh Covid-19 tu cơnh đêêc cmoo đâu, apeê bh’rợ đoọng pr’hêl k’rong bâc ma nưih zêng pa đhêy. Xăl ooy đêêc, Cbhuh apêê crêê chất độc da cam âi đơơng đoộng k’noọ 1.000 hun pr’hel, 200 bêệ xe lăn, xe đạp tươc apeê vel đong đoọng ha pêê ngai crêê chất độc da cam lâng pr’loọng đong apêê đoo. Tươc đâu, Hội âi p’têêt lâng apêê tổ chức liêm loom, doanh nghiệp bhrợ t’vaih quỹ lâh 100 tỷ đồng, zooi đoọng apêê crêê chất độc da cam. Tơợ zen quỹ n’nâu, bâc pr’loọng odng âi bơơn zooi bhrợ bhr’lậ, choh cớ đng xang, vêy pr’đơợ bhrợ cha, pr’đươi bhrợ cha, zooi apêe đoo z’lâh zr’năh k’đhap. T’cooh Phan Thành Tiến, Phó Chủ tịch Hội ma nưih crêê chất độc da cam thành phố Đà Nẵng đoọng năl:“ Thành phố Đà Nẵng dzợ bâc pr’loọng odng crêê chất độc da cam lum pr’ăt trmông zr’’năh k’đhap ta luôn dương rơơm ooy râu k’rang lêy âng zâp ngai. Đh’rưah lâng râu k’đhơợng xay zooi đoọng âng chính quyền thành phố, Hội âi bhrợ bâc bh’rự tr’nêng t’đang moon zooi ha pêê ngai crêê chất độc. Pa bhlâng năc, coh đhrnăng pr’luh cr’ay xooc đâu, Hội âi p’too moon bâc ngai đoọng pr’hêl, zooi đoọng bh’rợ bhrợ cha, loon dơơh ha đha nuôr coh g’luh pr’luh cr’ay, chroi đoọng m’bứi ha pêê đoo z’lâh zr’năh k’đhap./.”

Nạn nhân da cam: Cần hơi ấm tình người

PV Tuyết Lê- VOV miền Trung

Thành phố Đà Nẵng hiện có 5 ngàn người là nạn nhân chất độc da cam, trong đó 1/4 là trẻ em. Đến nay, Hội Nạn nhân chất độc da cam thành phố đã vận động các tổ chức từ thiện, nhiều nhà hảo tâm đóng góp cả 100 tỷ đồng để giúp đỡ nạn nhân chất độc da cam vượt qua khó khăn trong cuộc sống.

Gia đình bà Hồ Thị Lang, ở tổ 16, phường Thạc Gián, quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng thuộc diện hộ đặc biệt nghèo. Trong căn nhà cấp 4 nay đã xuống cấp không còn gì đáng giá ngoài chiếc tivi đời cũ. Bà Lang có 4 người con thì cả 4 đều bị nhiễm chất độc da cam. Trong những năm chống Mỹ, ông Lê Ngọc Bích, chồng bà Lang tham gia du kích, hoạt động ở huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam bị nhiễm chất độc hóa học. Cả 4 người con của bà Lang khi mới sinh ra đều bình thường, đến năm 16, 17 tuổi thì bắt đầu trở bệnh, đi lại rất khó khăn, nói năng ú ớ như đứa trẻ. Chưa kể, lúc trái gió trở trời là cả 4 đều lên cơn động kinh, đập phá đồ đạc trong nhà.

Năm nay, bà Hồ Thị Lang đã ngoài 80 tuổi, bệnh nặng phải nằm một chỗ, mọi sinh hoạt trong gia đình trông chờ vào cậu con trai út là Lê Trung Vinh. Anh Vinh cũng bị di chứng chất độc da cam nhưng nhẹ hơn mấy anh chị. Hàng ngày, Lê Trung Vinh thay mẹ chăm sóc cho mọi người trong gia đình. Anh Vinh kể, cuộc sống gia đình quá khó khăn. Trước đây, gia đình được chính quyền địa phương hỗ trợ 30 triệu đồng sửa chữa lại nhà ở nhưng nhiều năm rồi, nhà đã xuống cấp. Hàng tháng, gia đình anh Vinh trông chờ vào khoản trợ cấp hơn 4 triệu đồng của Nhà nước cộng với tiền trợ dưỡng thường xuyên của các doanh nghiệp, phần nào cũng giúp gia đình có cái ăn qua ngày. Anh Lê Trung Vinh cho biết:“Hoàn cảnh gia đình rất khó khăn nhờ sự quan tâm giúp đỡ của các cấp chính quyền đình tôi vơi bớt nỗi đau, động viên rất lớn đối với gia đình tôi, mỗi miếng khi đói bằng một gói khi no. Mẹ tôi đã già yếu, 2 chị bệnh nặng lên cơn thường xuyên cho nên tôi phải chăm sóc tất cả mọi việc sinh hoạt trong gia đình. Tôi cũng bị nhiễm chất độc da cam nhưng đi lại được cho nên cũng cố gắng cáng đáng công việc trong gia đình.”

Quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng có hơn 500 nạn nhân chất độc da cam. Vào những ngày lễ, Tết, địa phương này trao hàng trăm suất quà, hỗ trợ sinh kế giúp gia đình nạn nhân chất độc da cam vơi bớt khó khăn. Ông Mai Niên, Phó Chủ tịch UBND quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng cho biết, dịp kỷ niệm 60 năm thảm hoạ da cam Việt Nam, quận Ngũ Hành Sơn đã trao 200 suất quà, mỗi suất từ 300 đến 500.000 đồng tặng nạn nhân da cam. Ông Mai Niên cho biết thêm, các địa phương, cơ sở còn hỗ trợ gạo ăn, rau xanh, nhu yếu phẩm, giúp họ trong bữa ăn hàng ngày: “Riêng những đối tượng này ngoài quy định chính sách chung  thăm hỏi tặng quà, UBND quận cũng có tiếp cận nắm những tâm tư nguyện vọng của họ. Ví dụ khó khăn về nhà cửa, tạo điều kiện để để họ nâng cấp sửa chữa nhà, tạo điều kiện cho họ vay vốn, có việc làm, cho họ có những mưu sinh cuộc sống tốt hơn.”

Nhiều năm qua, các tổ chức từ thiện, các doanh nghiệp, nhà hảo tâm luôn đồng hành, giúp đỡ nạn nhân da cam. Ông Huỳnh Thanh Quang, Giám đốc Công ty TNHH Quang ARMy ở quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng cho biết, đơn vị đã trao hàng ngàn suất quà, trợ dưỡng thường xuyên cho 20 cháu, tổng trị giá khoảng 600 triệu đồng: “Giúp đỡ cho nạn nhất độ da cam để họ có thể hoà đồng, giúp cho nhọ có được một cuộc sống tốt đẹp hơn. Hỗ trợ, trao tặng quà cho các cháu. Hỗ trợ nhà tình nghĩa. Tổng giá trị không đáng bao nhiêu nhưng trên tinh thần “lá lành đùm lá rách” cho cac nạn nhân chất độc da cam có một cuộc sống hoà nhập. ”

Do ảnh hưởng dịch bệnh Covid-19 nên năm nay, các chương trình tặng quà tập trung đông người đều phải tạm dừng. Thay vào đó, Hội Nạn nhân chất độc da cam đã chuyển gần 1.000 suất quà, 200 chiếc xe lăn, xe đạp đến các địa phương để trao cho các nạn nhân và gia đình nạn nhân da cam. Đến nay, Hội đã kết nối với các tổ chức từ thiện, doanh nghiệp gây quỹ hơn 100 tỷ đồng, giúp đỡ nạn chất độc da cam. Từ nguồn quỹ này, nhiều gia đình đã được hỗ trợ sửa chữa, xây lại nhà ở, có vốn làm ăn, phương tiện sinh kế, giúp họ vượt qua khó khăn. Ông Phan Thành Tiến, Phó Chủ tịch Hội Nạn nhân chất độc da cam thành phố Đà Nẵng cho biết:“Thành phố Đà Nẵng còn rất nhiều gia đình nạn nhân chất độc da cam có hoàn cảnh khó khăn luôn mong chờ vào sự quan tâm của cộng đồng. Cùng với sự chỉ đạo hỗ trợ của chính quyền thành phố, Hội đã tổ chức nhiều hoạt động kêu gọi hỗ trợ cho các nạn nhân. Đặc biệt, trong tình hình dịch bệnh hiện nay, Hội đã vận động nhiều tổ chức trao tặng quà, hỗ trợ sinh kế, kịp thời cho bà con trong đợt dịch, góp phần nhỏ cho các gia đình vượt qua khó khăn./.”