T’rúih pa xăr râu ta lơi dưr váih bh’nơơn liêm choom âng a móo Trịnh Thị Hồng nắc tơợp tơợ c’moo 2011. Bele đêếc, a moó bhrợ Trưởng Công tác Mặt trận zr’lụ đha nuôr ặt ma mông Hòa Phú 5, phường Hòa Minh. Muy chu, xe chở đơơng n’noh x’xriing âng Công ty Môi trường crêê  hư cóh 4 t’ngay, n’noh x’xriing dưr bọ li bứt, nặ nung. Cơnh xang bêl đêếc, a moó âi pa chắp tước cr’noọ bh’rợ xơợng bhrợ n’nóh x’xriing. C’moo 2012, a moó Hồng bơơn pa cắh mặt đoọng ha pân đil thành phố Đà Nẵng ting pấh Hội nghị âng Hiệp hội Cộng đồng đha rựt đô thị zr’lụ châu Á g’lúh tr’nơợp đhị Philippin. Đhị đâu, a moó bơơn xơợng pa cắh mặt n’đắh Thái Lan xay trúih ooy công nghệ pa ca dzuốh sinh học bhrợ t’váih bh’nơơn tơợ n’noh x’xriing bhơi nhấc. Xơợng liêm choom lâng pr’đhang n’nâu, a moó t’bhlâng đơơng âng công nghệ chô ooy k’tiếc k’ruung, pa chắp ch’mêệt lêy bhrợ t’váih bh’nơơn rao pa liêm zấp râu doó bấc zên, liêm crêê lâng môi trường.

Bele tơợp moọt bhrợ, a moó lum bấc râu cắh đoọng âng bấc ngai. N’đhơ nắc cóh pr’loọng đong công moon nắc râu cắh la lua. Bấc ngai moon a moó ng’cơnh choom pa chắp ch’mêệt lêy cơnh apêê giáo sư, tiến sĩ? N’đhơ cơnh đêếc cơnh lâng loom chắp kiêng, p’zay bhrợ têng đoọng ha môi trường liêm ch’ngaach lấh, xang muy cr’chăl pa chắp ch’mêệt lêy bil 200 ức đồng, a moó Hồng đoọng pa glúh 2 râu bh’nơơn nắc đác rao chom lâng đác rao đong. A moó Trịnh Thị Hồng xay moon, tơợp bhrợ a moó nắc muy pa chắp, ha dang mặ bhrợ têng, a moó vêy zooi đoọng môi trường liêm ch’ngaach lấh, bơơn zooi ma nứih đha rựt veye p’xoọng râu pa chô: “Tr’nơợp a cu nắc muy pa chắp: A cu pa choom, a cu bhrợ choom nắc vêy pa choom đoọng ha zấp ngai đoọng bhrợ t’váih ha môi trường liêm ch’ngaach. N’đhang bơơn lêy vêy bấc pr’loọng cắh mặ z’lấh đha rựt, apêê đoo  cắh bơơn vêy pr’ặt tr’mông yêm têêm lấh. Nắc acu pa chắp choom pa dưr lấh mơ nắc vêy choom zooi apêê cơnh đêếc, a cu nắc tơợp bhrợ pa câl”.

Pr’đươi pr’dua đoọng bhrợ têng n’nóh x’xriing dưr váih đác r’rao pa zêng n’nóh bhơi nhấc, đác lâng đường. N’nóh x’xriing cặt pa đệ dâng 3 cm, lúc lâng apêê pr’đươi n’lơơng tôm pa cạch cóh 30 t’ngay. Xang n’nắc, hr’lúc đác n’nâu lâng bấc chu bêl ra văng tôm p’xoọng 45 t’ngay lâng bh’nơơn troọng, pr’nung nghệ đoọng vêy đác r’rao liêm choom. Tr’nơơp, a moó Hồng xay trúih lâng pr’zớc chr’ớh, ma nứih đong, Hội Pân đil thành phố đươi dua lêy. Tơợ đêếc, tr’haanh ch’ngai, bh’nơơn âng a moó bơơn xay trúih tơợ ma nứih n’nâu tước ma nứih n’tốh lâng ting t’ngay ting vêy bấc ngai năl tước. tơợp c’moo 2016, pr’đhang bh’rợ pa xăr n’noh x’xriing dưr váih đác r’rao âng amoó Trịnh Thị Hồng bơơn chơớih pay bh’rợ liêm ha “ Nang ươm doanh nghiệp” âng thành phố Đà Nẵng. C’xêê 7 c’moo 2016, a moó bhrợ t’váih doanh nghiệp Công ty TNHH muy thành viên Công nghệ sinh học Minh Hồng cơnh lâng đợ zên bhrợ pr’đơợ nắc 500 ức đoòng, bấc năl câl pr’đươi pr’dua, máy móc lâng chroót zên ha ma nứih pa bhrợ. Xoộc đâu, bh’nơơn âng Công ty âi vêy đhị 40 tỉnh, thành cóh prang k’tiếc. Amoó Nguyễn Thị Kiều Linh muy t’mooi cóh quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng xay moon: “Acu lêy bh’nơơn n’nâu đha hum! Crêê nắc bêl a đay đươi nắc xơợng ka rêệm loom tu bơơn bhrợ lâng bhơi nhấc, yêm têêm lứch. Tu đong cu vêy acoon p’niên, tu cơnh đêếc bêl xơợng a moó Hồng xay trúih nắc a cu chô câl đươi dua”.

Đhị a moó Trịnh Thị Hồng ma mông dzợ vêy bấc ma nứih pa brhợ đha rưtj. Công ty âng a moó âi t’đang t’pấh k’noọ 130 cha nắc pân đil đha rựt cóh thành phố ting pấh bhrợ têng, pa chô tơợ 3-5 ức đồng zấp c’xêê, cr’chăl pa bhrợ nắc đhêêng 30 phút zấp t’ngay. Pa bhlâng bấc doanh nghiệp tước câl bản quyền bhrợ têng n’đhang a moó Hồng cắh tộ câl. T’coóh Nguyễn Ngọc Anh, k’díc a moó Trịnh Thị Hồng đoọng năl, pr’loọng đong âi cắh tộ pa câl bản quyền bhrợ têng đác rao chom cơnh lâng zên 5 tỷ đồng: “Bản quyền 5 tỷ đồng a đay pa câl ha pêê đoo, n’đhang đồng zên n’nắc choom c’bơớc, chóh bhrợ đong xang, câl xe… nắc công lứch. N’đhang pa chắp tước râu chr’nắp lấh, cóh đâu nắc a cu bơơn zư đớc môi trường. tu hắt bhlâng zấp c’xêê đợ pr’loọng đha rựt apêê đoo câl đợ n’nóh x’xriing chô nắc đoo đợ pr’đươi bhrợ đác rao n’nâu. râu bơơn cớ nắc  đoọng pr’loọng đha rựt veye p’xoọng râu pa chô. Zấp ngai câl muy cha rao chom nắc âi zooi đoọng ha ma nứih đha rựt p’xoọng bơr pêê r’bhâu”.

Xoọc đâu, Công ty TNHH muy thành viên Công nghệ sinh học Minh Hồng vêy 4 c’bhúh bh’nơơn nắc đác rao chom, đác  rao đong, đác hoọm, đác pra a cọ, pa chô zấp c’moo lấh 1 tỷ đồng. zấp c’xêê, công ty k’rong, xay bhrợ k’noọ 1 tấn n’nóh x’xriing đhị vel đong thành phố Đà Nẵng. T’mêê đâu, a moó Hồng nắc muy cóh 3 cha nắc pa cắh mặt âng Việt Nam tước Thái Lan ting pấh Hội nghị pa dưr cộng đồng zr’lụ Châu Á đoọng tr’pác ooy dự án pa xăr n’nóh x’xriing dưr váih đác r’rao. K’noọ tước, a moó vêy đơơng âng oot thị trường bấc râu đác hoọm, đác pra a ọc cơnh lâng bấc cơnh nặ đha hum./.

Người phụ nữ biến rác thành dung dịch tẩy rửa

                 PV Phương Cúc

  Từ những cọng rau, vỏ hoa quả thừa trong sinh hoạt hàng ngày, chị Trịnh Thị Hồng 53 tuổi, ở phường Hòa Minh, quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng  chế biến thành dung dịch rửa chén, nước lau nhà có nguồn gốc 100% từ thực vật. Đây là sản phẩm an toàn cho sức khỏe con người và thân thiện với môi trường. Không những thế, chị Hồng còn tạo việc làm, tăng thêm thu nhập cho gần 130 phụ nữ ở thành phố Đà Nẵng.

Câu chuyện biến rác thành sản phẩm có ích của chị Trịnh Thị Hồng bắt đầu từ năm 2011. Khi đó, chị làm Trưởng ban Công tác Mặt trận khu dân cư Hòa Phú 5, phường Hòa Minh. Một lần, xe chở rác của Công ty Môi trường bị sự cố 4 ngày liền, rác ở khu phố tồn đọng, bốc mùi hôi thối. Ngay lúc đó, chị đã nhen nhóm ý tưởng thực hiện cách xử lý rác. Năm 2012, chị Hồng được đại diện cho phụ nữ thành phố Đà Nẵng tham dự Hội nghị của Hiệp hội Cộng đồng nghèo đô thị khu vực châu Á lần thứ nhất tại Philippin. Tại đây, chị được nghe đại diện phía Thái Lan thuyết trình về công nghệ lên men sinh học tạo chế phẩm từ rác thải hữu cơ. Thấy ấn tượng với mô hình này, chị quyết tâm mang công nghệ về nước, nghiên cứu tạo ra sản phẩm tẩy rửa giá rẻ, thân thiện với môi trường.

Khi bắt tay vào làm, chị gặp phải sự phản đối từ nhiều người. Ngay những người trong gia đình cũng cho rằng đó là điều viển vông. Nhiều người cho rằng chị làm sao có thể nghiên cứu như những giáo sư, tiến sĩ? Thế nhưng với lòng đam mê, kiên trì cộng với khao khát làm cho môi trường sạch hơn, sau một thời gian nghiên cứu mất đứt 200 triệu đồng, chị Hồng cho ra lò 2 loại sản phẩm là nước rửa bát và nước lau nhà. Chị Trịnh Thị Hồng chia sẻ, khi bắt tay vào làm chị chỉ nghĩ rằng, nếu thành công chị sẽ giúp môi trường sạch hơn, giúp được người nghèo có thêm thu nhập: “Lúc đầu tôi chỉ suy nghĩ là: Thôi! Mình học, mình làm được rồi mình bày cho mọi người làm để giải quyết một phần cho môi trường trong sạch. Nhưng nhận thấy có những hộ không thể thoát nghèo, họ không thể có được cuộc sống ổn định hơn. Thế là tôi nghĩ mình phải thương mại thì mới giúp được những người như thế nên tôi bắt đầu làm thương mại”.

Nguyên liệu để chế biến rác thải thành dung dịch tẩy rửa gồm rác thực vật, nước và đường. Rác thực vật cắt ngắn khoảng 3 cm, trộn đều với những nguyên liệu còn lại ủ trong thùng kín 30 ngày. Sau đó, tiếp tục lọc dung dịch này nhiều lần trước khi ủ thêm 45 ngày với các chế phẩm từ cà tím, nghệ tinh bột để cho ra đời dung dịch tẩy rửa hoàn chỉnh. Ban đầu, chị Hồng giới thiệu cho bạn bè, người thân, Hội Phụ nữ thành phố dùng thử. Từ đó, tiếng lành đồn xa, sản phẩm của chị được giới thiệu từ người này qua người khác và ngày càng có nhiều người biết đến. Đầu năm 2016, mô hình biến rác thải hữu cơ thành nước tẩy rửa của chị Trịnh Thị Hồng được lựa chọn làm hạt giống cho “Vườn ươm doanh nghiệp” của thành phố Đà Nẵng. Tháng 7 năm 2016, chị thành lập doanh nghiệp Công ty TNHH một thành viên Công nghệ sinh học Minh Hồng với số vốn điều lệ là 500 triệu đồng, chủ yếu mua máy móc, thiết bị và trả tiền nhân công. Hiện nay, sản phẩm của Công ty có mặt tại 40 tỉnh, thành trong cả nước. Chị Nguyễn Thị Kiều Linh một khách hàng ở quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng nhận xét: “Tôi thấy sản phẩm có mùi rất thơm! Đúng là khi mình dùng thì thấy có cảm giác an tâm vì nó được làm bằng tự nhiên hết, an toàn hết. Vì nhà tôi có con nít, nên khi nghe chị Hồng giới thiệu thì tôi mua về nhà dung”.

Nơi chị Trịnh Thị Hồng sống còn nhiều lao động nghèo. Công ty của chị đã thu hút gần 130 phụ nữ nghèo trong thành phố tham gia sản xuất dung dịch tẩy rửa sinh học, thu nhập từ 3 đến 5 triệu đồng mỗi tháng, thời gian làm việc chỉ 30 phút mỗi ngày. Rất nhiều doanh nghiệp tới mua bản quyền sản xuất nhưng chị Hồng đều từ chối. Ông Nguyễn Ngọc Anh, chồng chị Trịnh Thị Hồng cho biết, gia đình từng từ chối bán bản quyền sản xuất nước rửa chén với giá 5 tỷ đồng: “Bản quyền 5 tỷ mình bán cho họ, nhưng đồng tiền đó mình dành tiết kiệm, xây mấy cái nhà, mua xe... thì cũng xong. Nhưng tính nhân văn ở đây là mình bảo vệ được môi trường. Vì ít nhất hàng tháng những hộ nghèo họ mua những rác hữu cơ về đó là những bã thức ăn mỗi nhà ít nhất là một ký hoặc nửa ký rau, củ quả hỏng để họ ủ lại. Thứ hai nữa là để hộ nghèo có thêm thu nhập. Mọi người mua một chai rửa chén thì đã ủng hộ cho người nghèo thêm vài đồng”.

Hiện tại, Công ty TNHH một thành viên Công nghệ sinh học Minh Hồng có 4 dòng sản phẩm là nước rửa chén, nước lau nhà, sữa tắm và dầu gội đầu, doanh thu mỗi năm hơn 1 tỷ đồng. Mỗi tháng, công ty thu gom, xử lý gần 1 tấn rác thải hữu cơ thực vật trên địa bàn thành phố Đà Nẵng. Mới đây, chị Hồng là một trong 3 người đại diện của Việt Nam sang Thái Lan tham gia Hội nghị phát triển cộng đồng khu vực Châu Á để chia sẻ về dự án biến rác thải hữu cơ thành dung dịch tẩy rửa. Sắp tới, chị sẽ đưa ra thị trường nhiều loại sữa tắm, dầu gội với nhiều loại hương dược liệu tự nhiên./.