Tu vêy grơơ nhool k’rong bhrợ xăl j’niêng cr’bưn chóh bhrợ ty chr’nắp nắc moot bhrợ têng nông nghiệp ting c’lâng công nghệ dal, bấc đhanuôr acoon cóh ooy tỉnh Lâm Đồng nắc ơy dưr zi’lấh bhrợ cha k’van. Đợ bh’rợ chóh bhơi r’véh, pô đươi dua cơnh kỹ thuật t’mêê liêm choom nắc ơy chrooi pa’xoọng tr’xăl cr’noọ bh’rợ, bhiệc bhrợ âng đhanuôr acoon cóh, bhrợ pa’glúh c’lâng bh’rợ padưr pa’xớc nông nghiệp nhâm mâng đhị vel đông. 

Tớt cóh đhr’nông đông t’mêê pậ bhứah chr’nắp k’tỷ đồng, t’coóh Rơ Ông Tuyên, cóh tổ dân phố Đan Kia, thị trấn Lạc Dương, chr’hoong Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng, bhui har đoọng năl, vêy bơơn đông xang pậ bhứah cơnh đâu nắc tu vêy chóh dâu, chóh pô. C’moo 2015, Hội Nông dân chr’hoong Lạc Dương k’đươi moon tr’xăl tơơm chr’nóh, kỹ thuật chóh bhrợ ting c’lâng công nghệ dal, pr’loọng đông nắc ơy lơi jợ 3 đhị k’tiếc chóh cà phê cắh liêm choom đoọng chóh dâu đươi bhrợ cơnh công nghệ tưới tự động. Tơợ đêếc, nắc lêy zâp c’moo pr’loọng đông t’coóh pachô lãi lấh 100 ực đồng. Lêy bh’rợ chóh bhơi r’véh, pô công nghệ dal n’jứah doọ lấh ga’lêếh, n’jứah bơơn bhrợ zên liêm zâp, t’coóh Rơ Ông Tuyên, xoọc lêy tr’xăl pazêng đhị k’tiếc chóh 7 đhị k’tiếc chóh cà phê đoọng chóh pô hồng: “Chóh cà phê nắc crêê g’rư3y ma cha, ha dợ mưy c’moo nắc váih zên. Ha dợ chóh râu đâu nắc doọ lấh trơ vâng, t’ngay n’đoo cung váih zên. Ting lêy mưy hân noo c’loọt nắc tơợ 15-30 ực. C’moo n’tốh nắc lêy pa’hư lơi zêng đhị k’tiếc cà phê đoọng pay chóh pô.”

Đh’rứah lâng bhiệc đươi dua công nghệ bhrợ têng liêm choom, bấc pr’loọng đông đhanuôr acoon cóh ooy Lạc Dương nắc dzợ năl liêm gít cr’noọ bh’rợ âng thị trường, p’têết pazưm đh’rứah chóh bhrợ bhơi r’véh, pô ting cơnh hợp đồng câl pay âng zâp doanh nghiệp.T’coóh Krajan Wơr, cóh tổ dân phố Đan Kia, lâng t’coóh Cil Philip, cóh tổ dân phố B’Nơr C, thị trấn Lạc Dương, nắc ơy pazưm xăl lấh 5 đhị k’tiếc chóh cà phê đoọng lêy chóh a’bhoo lâng pô hồng. bơr anhi ký hợp đồng lâng đại lý câl pay zêng bh’nơơn pr’đươi lâng zên 5.000 đồng đhị 1 t’nơơm a’bhoo lâng 1.000 đồng đhị 1 pô hồng. Lâng zên pa’câl têêm ngăn nâu, zâp c’moo t’coóh Krajan Wơr pachô lãi k’noọ 300 ực đồng, ha dợ t’coóh Cil Philip cung vêy pachô lấh 120 ực đồng. T’coóh Cil Philip đoọng năl: “L’lăm ahay azi cắh bơơn pachoom nắc bh’nơơn bhơi r’véh cắh bấc. xoọc đâu azi nắc ơy bơơn pachoom xang nặc bh’nơơn bhơi r’véh bơơn bấc lâng mưy c’moo azi choom chóh bơơn 3 hân noo. Bhrợ têng bhơi r’véh xoọc đâu nắc ơy ting khoa học kỹ thuật nắc bơơn bấc bh’nơơn pr’đươi cơnh room kiêng. Acu room kiêng zâp đhanuôr cung lêy năl đươi bhrợ cơnh tiế bộ âng khoa học kỹ thuật, đoọng bhiệc bhrợ têng bơơn bấc bh’nơơn liêm choom, pắt tr’mung k’bhộ ngăn lấh.”

Đợ bh’rợ bhrợ têng nông nghiệp đoọng liêm choom kinh tế dal nắc ơy váih đhị gr’hootý moon đoọng ha zâp đhanuôr acoon cóh đhị vel đông tước lưm ta’moóh t’bhứah. Xoọc đâu chr’hoong Lạc Dương vêy 4.000 pr’loọng pấh bhrợ têng cha ting c’lâng công nghệ dal, ooy đâu vêy k’dâng 250 pr’loọng manứih acoon cóh, lâng zên pachô zâp c’moo tơợ 100-150 ực đồng. Ting cơnh t’coóh Nguyễn Hồng Thủy, Chủ tịch Hội Nông dân chr’hoong Lạc Dương tơợ bh’nơơn nâu, Hội nông dân chr’hoong xoọc t’bhlâng padưr k’rơ bh’rợ xay moon k’đươi đhanuôr tr’xăl công nghệ, chấc lêy manứih bhrợ đh’rứah lâng zooi zúp vốn đoọng ha đhanuôr đươi dua công nghệ ooy bhrợ têng cha: “Chr’hoong xoọc lêy cha’mêết bhrợ padưr tổ hợp tác, tổ p’têết pazưm lâng zâp doanh nghiệp đươi dua bh’nơơn pr’đươi đoọng têêm ngăn c’lâng pa’câl. Lêy cha’mêêt ooy bhiệc câl đươi, đhanuôr lêy liêm choom pa’câl nắc bấc ngai t’bhlâng bhrợ têng. Zâp c’moo hadang hội viên đhanuôr ngai grơơ zước bhrợ bh’rợ t’mêê nắc chr’hoong bhrợ pr’đơợ zooi zúp đhanuôr t’bhlâng zước bhrợ têng nắc chr’hoong vêy bhrợ pr’đơợ zooi zúp pa’xoọng đhanuôr vặ zên đoọng bhrợ têng.”

Cắh mưy Lạc Dương, xoọc đâu bhiệc padưr pa’xớc nông nghiệp đươi dua công nghệ dal đhị bấc vel đông âng tỉnh Lâm Đồng nắc ơy bơơn bh’nơơn liêm choom. T’coóh Đa Cát Vinh, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Lâm Đồng đoọng năl, xoọc prang tỉnh vêy 11 r’bhâu hécta k’tiếc bhrợ têng chr’nắp lấh 500 ực đồng đhị mưy hécta ooy mưy c’moo. Ooy đâu, lấh 700 hécta bơơn pachô zâp c’moo tơợ mưy tước pêê tỷ đồng. Nắc ơy vêy 971 tổ chức, pr’loọng đhanuôr bơơn đoọng chứng nhận VietGap, GlobalGap, Organic lâng bhrợ têng bhứah lấh 2.500 hécta. Hân đhơ cơnh đêếc, lêy zr’nưm nắc nông nghiệp công nghệ dal ooy bhrợ têng nông nghiệp mưy cơnh nhâm mâng, t’coóh Đa Cát Vinh moon, prang nhà nước lâng doanh nghiệp nắc lêy vêy đợ c’lâng bh’rợ liêm choom đoọng zư lêy đhanuôr đhị râu cắh liêm choom ooy plêệng k’tiếc lâng zên pa’câl: “Acu moon bhiệc bảo hiểm đoỌng ha đợ pr’loọng bhrợ têng cha công nghệ dal xoọc đâu nắc chr’nắp đoọng zư lêy ha pêê vêy râu cắh liêm choom. Lâng nhà nước cung lêy vêy c’lâng bh’rợ liêm gít. Bhiệc thương hiệu cung lêy cha’mêết tước zâp râu bh’nơơn pr’đươi nông nghiệp bhrợ têng đhị Lâm Đồng. ĐoỌng bhrợ ha cơnh têêm găn bh’nơơn pr’đươi tơợ bhiệc bhrợ têng pa’câl tước thương hiệu âng đay p’cắh liêm choom cóh bha’lang k’tiếc.”

Lâng râu liêm choom padưr pa’xớc nông nghiệp đh’rứah lâng râu k’rang lêy âng zâp cấp Hội nông dân, chính quyền âng Lâm Đồng đắh bhiệc padưr k’rơ đươi dua công nghệ dal ooy bhiệc bhrợ têng nông nghiệp nắc âng đơơng bh’nơơn kinh tế dal, ooy đâu chrooi pa’xoọng tr’xăl cr’noọ bh’rợ âng đhanuôr, lấh mơ nắc đhanuôr acoon cóh, bhrợ t’bhứah c’lâng lướt t’mêê ooy đắh padưr pa’xớc kinh tế nông nghiệp nhâm mâng đhị vel đông./.

Người dân tộc thiểu số ở Lâm Đồng

làm nông nghiệp công nghệ cao

                          Nam Trang

Nhờ mạnh dạn chuyển đổi tập quán canh tác truyền thống sang sản xuất nông nghiệp theo hướng công nghệ cao, nhiều người dân tộc thiểu số ở tỉnh Lâm Đồng đã vươn lên làm giàu. Những mô hình trồng rau, hoa áp dụng kỹ thuật mới cho hiệu quả kinh tế cao đã góp phần thay đổi cách nghĩ, cách làm của bà con dân tộc thiểu số, mở ra hướng phát triển nông nghiệp bền vững tại địa phương.

       Ngồi trong căn nhà mới khang trang trị giá cả tỷ đồng, ông Rơ ông Tuyên, ở tổ dân phố Đan Kia, thị trấn Lạc Dương, huyện Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng, vui vẻ cho biết: có được cơ ngơi này là nhờ trồng dâu, trồng hoa đấy. Năm 2015, Hội Nông dân huyện Lạc Dương vận động chuyển đổi cơ cấu cây trồng, chuyển giao kỹ thuật canh tác luân canh theo hướng công nghệ cao, gia đình ông đã phá bỏ 3 sào cà phê già cỗi để trồng dâu áp dụng công nghệ tưới tự động. Từ đó, bình quân mỗi năm gia đình ông thu lãi được hơn 100 triệu đồng. Thấy mô hình trồng rau, hoa công nghệ cao vừa nhàn, vừa cho thu nhập đều, ông Rơ Ông Tuyên đang chuyển đổi dần toàn bộ diện tích 7 sào cà phê sang trồng hoa hồng: “Trồng cà phê thì bị sâu bệnh, mà một năm mới có tiền. Còn trồng cái này thì đỡ công cán hơn, ngày nào cũng có tiền. Bình quân một mùa thu từ 15-30 triệu. Năm tới tôi sẽ phá hết cà phê để trồng hoa.”

Cùng với việc áp dụng công nghệ sản xuất hiện đại, nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số ở Lạc Dương còn nhanh nhạy nắm bắt nhu cầu của thị trường, liên kết cùng nhau sản xuất rau, hoa theo hợp đồng thu mua của các doanh nghiệp. Ông Krajan Wơr, ở tổ dân phố Đan Kia, và ông Cil Philip, ở tổ dân phố B’Nơr C, thị trấn Lạc Dương, đã hợp tác chuyển đổi hơn 5 sào cà phê sang trồng bắp sú và hoa hồng. Hai ông ký hợp đồng với đại lý bao tiêu sản phẩm theo giá 5.000đồng 1cây bắp sú và 1.000 đồng mỗi bông hoa hồng. Với giá bán ổn định này, hàng năm ông Krajan Wơr thu lãi gần 300 triệu đồng, còn ông Cil Philip cũng có lợi nhuận hơn 120 triệu đồng. Ông Cil Philip cho biết: “Trước đây chúng tôi không được tập huấn nên năng suất rau thấp lắm. Bây giờ chúng tôi đã được tập huấn rồi nên năng xuất rau đạt nhiều lắm và một năm chúng tôi có thể trồng được 3 vụ. Sản xuất rau hiện nay đã theo khoa học kỹ thuật nên đạt nhiều năng xuất như mong muốn. Tôi mong các bà con cũng biết vận dụng tiến bộ của khoa học kỹ thuật, để việc sản xuất đạt được nhiều hiệu quả và cuộc sống ngày càng được ấm no hơn.”

Những mô hình sản xuất nông nghiệp cho hiệu quả kinh tế cao đã thành điểm hẹn cho các hộ đồng bào dân tộc thiểu số tại địa phương đến học hỏi nhân rộng. Hiện huyện Lạc Dương có 4.000 hộ tham gia sản xuất nông nghiệp theo hướng công nghệ cao, trong đó có khoảng 250 hộ người dân tộc thiểu số, với mức thu nhập bình quân hàng năm từ 100-150 triệu đồng. Theo Ông Nguyễn Hồng Thủy, Chủ tịch Hội Nông dân huyện Lạc Dương, từ kết quả này, Hội nông dân huyện đang tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền vận động người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng, đồng thời mở nhiều lớp tập huấn chuyển giao công nghệ, tìm đối tác liên kết và hỗ trợ vốn cho nông dân áp dụng công nghệ vào sản xuất: “Huyện đang định hướng xây dựng tổ hợp tác, tổ liên kết với các doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm để ổn định đầu ra. Thông qua liên kết tiêu thụ, người nông dân thấy có lợi về đầu ra thì nhiều người đã tích cực tham gia. Hàng năm nếu hội viên nông dân ai mạnh dạn đăng ký mô hình mới thì huyện sẽ tạo điểu kiện hỗ trợ thêm cho nông dân vay vốn để đầu tư sản xuất.”

Không chỉ Lạc Dương, hiện nay việc phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại nhiều địa phương của tỉnh Lâm Đồng đã đạt  kết quả ấn tượng. Ông Đa Cát Vinh, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Lâm Đồng, cho biết, hiện toàn tỉnh có 11.000 ha đất sản xuất đạt giá trị hơn 500 triệu đồng/ha/năm. Trong đó, hơn 700 ha đạt doanh thu hàng năm từ một đến ba tỷ đồng. Đã có 971 tổ chức, hộ nông dân được cấp chứng nhận VietGAP, GlobalGAP, Organic với quy mô hơn 2.500ha. Tuy vậy, việc ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp vẫn còn rất nhỏ lẻ manh mún, chưa có nhiều mô hình liên kết trên quy mô lớn. Để giúp người nông dân yên tâm đầu tư, mạnh dạn ứng dụng phương thức mới vào sản xuất nông nghiệp một cách bền vững, ông Đa Cát Vinh cho rằng, cả nhà nước và doanh nghiệp cần có những kế hoạch bải bản để bảo vệ người nông dân trước những rủi ro về thời tiết và giá cả: “Tôi cho rằng việc bảo hiểm cho những hộ sản xuất nông nghiệp công nghệ cao hiện nay là cần thiết để bảo vệ cho họ khi có sự rủi ro. Đồng thời nhà nước cũng cần phải có quy hoạch vùng cho cụ thể và phải khống chế về mặt diện tích. Vấn đề thương hiệu cũng cần phải tính đến cho các loại sản phẩm nông nghiệp xuất xứ tại Lâm Đồng. Để làm sao ổn định được sản phẩm từ khâu sản xuất đến đầu ra và đồng thời thương hiệu của mình quảng bá được trên toàn thế giới.”

Với lợi thế phát triển nông nghiệp cùng sự quan tâm của các cấp Hội nông dân, chính quyền của Lâm Đồng trong việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp đã mang lại hiệu quả kinh tế cao, qua đó góp phần thay đổi cách nghĩ, cách làm của bà con, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số, mở ra hướng đi mới trong phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững tại địa phương./.