Bấc tu bhiệc bhrợ têng ch’na đh’nắh nha’nhự ta xay moon p’cắh cr’chăl hanua bhrợ đhanuôr ặt k’rang k’pân ooy c’rơ tr’mung pr’loọng đông. Hân đhơ zâp cơ quan chức năng ơy vêy bấc c’lâng bh’rợ đắh bhiệc lêy cha’mêết, zêl cha’groong ch’na đh’nắh nha’nhự dưr váih bấc cóh thị trường, hân đhơ cơnh đêếc đhr’năng bh’rợ nâu cung cắh ơy bơơn bhrợ paliêm.

Cr’chăl đăn đâu, zâp râu ch’na đh’nắh bơơn apêê ngành chức năng lêy cha’mêết, xay moon lâng toom coọp bấc đhị đương pa’câl ch’na đh’nắh nha’nhự, cắh liêm gít tơơm ríah, cắh têêm ngăn chất lượng ch’na đh’nắh. cơnh zâp tu bhiệc bhrợ têng, âng đơơng, pa’câl ch’na đh’nắh nha’nhự, lấh mơ nắc lêệ la a’ọc, a’tứch crêê pr’lúh cr’ay, pr’đươi đợc pa’chriết lứch hạn đươi dua, ma bhrộ nặ nung… bêl g’lúh tết nguyên đán t’mêê đâu, phòng cảnh sát môi trường-công an tp.Hà Nội nắc ơy bơơn lêy lâng coọp zư 400 tu bhiệc âng đơơng pa’câl ch’na đh’nắh nha’nhự, ooy đâu vêy k’tấn loom luônh a’chim a’đhắh ta pay đắh k’tiếc k’ruung lơơng lứch hạn đươi dua, lêệ ta’rí ta troọm hoá chất đoọng bhrợ lêệ k’roóc. K’zệt mẫu bhơi r’véh vêy chất cắh ta đoọng đươi dua lâng đợ mơ zanươu zư lêy tơơm chr’nóh zi’lấh mơ mức ta đoọng…

Zâp pr’loọng b’băn lêy bhrợ tu râu liêm chr’nắp ha đay nắc bhrợ zi’nắh hapêê lơơng đươi dua bêl đươi chất Salbutamol bhrợ t’váih bấc lêệ đoọng ha ọc, ha tứch cha rơợc liêm, bhơi r’véh t’viêng lục bấc zanươu, zi’lấh mơ ta đoọng, p’lêê p’coo cung troọm hoá chất đoọng đấh liêm đoọm, cắh cậ lêệ la, a’xiu vêy đươi bấc chất zư lêy…amoó Nguyễn Thị Hạnh cóh quận Thanh Xuân, Hà Nội k’rang moon:

Ch’na đh’nắh đoọng đươi dua zâp t’ngay cơnh a’ọc, a’tứch nắc lêy câl cóh chợ, hadợ zâp chất đươi dua cóh ch’na đh’nắh cắh choom lêy cha’mêết liêm gít. Azi k’rang bhlâng, apêê băn bhrợ lục chất đoọng bhrợ t’bấc lêệ, lêệ a’ọc a’tứch chấc bơm t’moót đác. Azi rơơm kiêng zâp cơ quan chức năng ha cơnh vêy bhrợ têng lâng apêê băn bhrợ đươi dua chất bhrợ t’váih lêệ, k’đhơợng bhrợ liêm nhâm lấh mơ.

Đhị lalua xoọc đâu, bhiệc lêy cha’mêết ch’na đh’nắh t’mêê bơơn lêy mơ 30% đợ hoá chất nha’nhự ooy pazêng lấh 2.000 hoá chất zư lêy ch’na đh’nắh. bấc apêê bhơi r’véh liêm sạch đợc pa’câl đhị zâp siêu thị vêy in cóh bao, c’năl đhị bhrợ têng, hân đhơ cơnh đêếc, bêl lêy cha’mêết cớ nắc bhơi r’véh nâu ta câl pay tơợ zâp đắh cóh thị trường, đơơng chô tôm bhrợ, đoọng g’lợc đhanuôr đươi dua… t’coóh Nguyễn Thị Quỳnh Chi, chủ nhiệm CLB pân’đil lâng đươi dua cóh Hà Nội moon:

Đợ mơ apêê đươi dua ch’na đh’nắh têêm ngăn cắh vêy bấc, bấc nặc lướt tước ooy zâp đhị đương pa’câl truyền thống, chợ truyền thống, chợ dân sinh, đông pa’câl la’lêếh âng cơ quan chức năng k’đhạp zư lêy. Nắc đắh têêm ngăn ch’na đh’nắh nắc đoo bhiệc k’rang moon xoọc đâu, cắh ơy xay moon tước zr’lụ công nghiệp, đông zư p’niên, đợ đhị vêy k’đhơợng zư, hân đhơ cơnh đêếc cung dzợ ma boọl ch’na đh’nắh. nâu đoo nắc bhiệc âng cơ quan k’đhơợng zư nhà nước, cơ quan chức năng, đợ apêê bhrợ têng liêm choom, pấh bhrợ dịch vụ pa’câl la’lêếh lêy nắc manứih vêy trách nhiệm lâng manứih đươi dua VN.

Ch’na đh’nắh nha’nhự vêy bấc hoá chất nắc mưy ooy đợ râu bhrợ cr’ay ung thư. Ting cơnh số liệu âng tổ chức y tế bha’lang k’tiếc xay moon, đợ mơ apêê chêết tu ung thư cóh VN nắc 110 cha’nặc ooy pazêng 100.000 cha’nặc. zâp c’moo, prang k’tiếc k’ruung vêy 94 r’bhâu manứih chêết ooy pazêng 126 r’bhâu apêê crêê cr’ay ung thư. Ooy đâu, 35% manứih ung thư nắc tu đươi dua ch’na đh’nắh vêy váih chất cắh ta đoọng, chất zư lêy paliêm, đenh đenh nắc ặt váih cóh a’chặc a’rang lâng dưr váih pr’lúh cr’ay.

Bhiệc đươi dua ch’na đh’nắh cắh têêm ngăn nắc râu chêết bil ơy xay moon đợc l’lăm, hân đhơ cơnh đêếc, bhiệc k’đhơợng zư zâp cơ quan chức năng dzợ bấc râu cắh liêm choom. T’coóh Đinh Thị Mỹ Loan, chủ tịch Hiệp hội pa’câl la’lêếh VN xay moon:

Hân đhơ cơ quan nhà nước ơy vêy bấc râu bhrợ t’bhlâng nắc dzợ vêy đợ râu bhiệc cắh ơy bhrợ liêm choom, pa’đhang moon cơnh bhiệc k’đhơợng zư dzợ t’gơn, hadợ dưr váih bấc cơnh cắh vêy manứih trách nhiệm trực tiếp, lấh mơ nắc đấh xay moon tu bhiệc. ting cơnh acu, trách nhiệm ahêê lêy bhrợ nắc lêy cha’mêết cớ pazêng văn bản, zâp khung pháp lý âng hêê đắh bhiệc têêm ngăn ch’na đh’nắh, liêm glặp lâng zâp quy định c’lâng bh’rợ âng bha’lang k’tiếc cung cơnh đhr’năng bh’rợ bhrợ têng cắh liêm crêê âng VN, xay moon đắh vệ sinh ch’na đh’nắh têêm ngăn đoọng ahêê vêy zâp quy định, chính sách liêm choom lấh mơ.

Xoọc đâu, đhanuôr nắc tự lêy zư c’la đay lâng bhiệc chấc lêy cha’mêết ch’na đh’nắh ting kinh nghiệm lâng đhị buôn câl đươi. Luật hình sự quy định mức toom coọp lâng zâp bh’rợ pa’câl, âng đơơng đươi dua chất cắh ta đoọng, ooy đâu toom coọp dal bhlâng nắc 20 c’moo tù bơơn đương rơơm nắc chrooi pa’xoọng têêm ngăn quyền lợi đoọng ha manứih đươi dua bơơn đươi bh’nơơn têêm ngăn./.