*Ruuh c’moo n’đoo buôn boọ pr’luh bhih têy dzung bọop?

Pazêng ngai doọ ơy boọ pr’luh bhih têy dzung bọop zêng buôn trơơi pr’luh nâu, đhơ cơnh đêêc năc êêh rau ngai trơơi bhih cung leh vaih đhr’năng buôn năl. Ruuh c’moo buôn trơơi năc p’niên dưp 10 c’moo, ha dợ buôn lưm bấc bhlầng năc p’niên dưp 5 c’moo, bấc lâh mơ dzợ năc p’niên 3 c’moo. Pa ghit lêy, apêê p’niên k’tứi leh đhr’năng bhih buôn ngân lâh mơ.

*Pazêng cơnh cha groong bhih têy dzung bọop

+ Rao têy sạch lâng xà phòng lalăm zêệ ch’na lâng bêl âm cha, lalăm đoọng p’niên cha cha, tơợ xang lướt pr’noong lâng tơợ ơy pa đooh tả ha p’niên k’tứi, pa ghit bhlầng tơợ ơy vaih l’bhlộp đác;

+ Pa sạch môi trường lâng đác (lâng xà phòng ha dang vêy) cơnh lâng zập pr’đươi buôn nha nhự (zập chr’ơh p’niên, pa pan, tr’nơt, cr’đhơợng pr’loọng…), xang năc khử trùng zập chất tẩy lâng rao pa sạch muy chu dzợ;

+ Ọo ặt pa đăn (cơnh k’ọp, chum, đươi za zưm rau buôn đươi) lâng ma nưih boọ bhih năc đoo cơnh cha groong bhih têy dzung bọop;

+ Bêl boọ bhih oọ đoọng p’niên lướt học lâng đhị bấc ma nưih ặt k’rong tước bêl bhih ơy dưah;

+ Pa ghit đhr’năng bhih lâng đơơng p’niên tước khám pa dưah đhị bệnh viện đoọng bơơn k’rang zư ghit liêm ha dang lêy p’niên k’hir ngân;

+ Pa ghit lêy, bêl p’niên k’ooh, cheh năc groong bọop xang năc rao têy pa sạch lâng đác, xứt xà phòng;

+ Lơi khăn bha ar lâng tả lót âng p’niên crêê đhị, oọ vât lơi đhơ cơnh kị;

+ Pa sạch đong xang, tang c’riing ta luôn, đhị p’niên ặt cha ơh ta luôn sạch aih.

*Vêy choom tiêm văc - xin cha groong bhih têy dzung bọop căh?

Pa tước nâu kêi, đong khoa học căh ơy t’vaih za nươu văc – xin cha groong bhih têy dzung bọop. Tu cơnh đêêc, bh’rợ cha groong bhih nâu năc bhrợ liêm sạch a chắc a zân lâng pa xiêr đhr’năng trơơi boọ pr’luh trực tiếp lâng đác moh, đh’mâl lâng tơợ zập đác l’bhlộp âng manưih cr’ay.

*Zập cơnh pa sạch pr’đươi chr’ơh âng p’niên?

Cơnh lâng chr’ơh buôn đươi za zưm (đhị đong pa ặt p’niên, trường học) năc lêy khử trùng zập t’ngay căh cợ zập g’luh. Rao chr’ơh lâng xà phòng, đác, khử trùng lâng zập chất tẩy, pa sạch cớ lâng đác xang năc dzut pa gooh lâng khăn sát trùng.

Cơnh lâng chr’ơh choom rao coh đác: Trâm lâng đác ngăn luuc xà phòng, rao cớ lâng đác sạch, ar gooh; căh cợ trâm coh za nươu tẩy ơy pha lâng đác lâng tỉ lệ 1:50, pa sạch cớ lâng đác lâng ar gooh; Căh cợ dzut lâng gạc cồn.

Cơnh lâng chr’ơh căh choom rao lâng đác, năc dzuut lâng gạc cồn, pa ghit dzut pa sạch zập liêm.

*Pazêng rau pa ghit đoọng ha manưih k’rang zư p’niên coh bh’rợ cha groong pr’luh têy dzung bọop

+ Đoọng cha groong pr’luh têy dzung bọop, bhiệc pa sạch a chắc a zân lâng pa sạch zr’lụ ặt ma mông năc chr’năp pa bhlầng;

+ Lêy bhrợ pa sạch a chắc a zân đoọng ha p’niên coh zập t’ngay lâng pa sạch crêê cơnh, pa bhlầng năc lalăm lâng xang pa ặt p’niên;

+ Cơnh lâng p’niên bọo pr’luh: năc pa sạch xa nập, tã lót, khăn mặt âng p’niên xang nắc trâm lâng đác k’joọc căh cợ za nươu cloramin B. Ọo luuc xa nập âng p’niên c’rơ lâng xa nập âng p’niên boọ pr’luh;

+ Zập pr’loọng, đong k’rang zư p’niên, trường mẫu giáo năc ta luôn pa sạch zập pr’đươi âng p’niên buôn ặt tớt, rau chr’ơh, rao pa sạch lâng xà phòng căh cợ lâng chất tẩy buôn đươi. Pa choom p’niên rao têy ta luôn lâng crêê cơnh tơợ xang lướt pr’noong;

+ Oọ mặ ch’na ha p’niên, oọ pay ch’na lâng têy đoọng p’niên cha. Pa choom p’niên oọ k’boọm têy, oọ k’bọom pr’đươi chr’ơh.

+ Oọ đoọng ha p’niên đươi za zưm khăn cha, khăn dzut têy, rau pr’đươi đơc ch’na, pr’âm cơnh ly, chom, chr’ơh căh ơy pa sạch, k’chêệt khuẩn;

+ Đọong p’niên tơt cr’độ bêl lướt pr’noong vêy chất k’chêệt khuẩn cơnh clominB. Êệ đhọ âng p’niên boọ pr’luh bhih têy dzung bọop năc pa liêm oọ n’toh lơi trực tiếp ooy môi trường;

+ Đong pr’noong âng pr’loọng đong vêy ma nưih boọ bhuh têy dzung bọop năc pa sạch ta luôn.

Bêl lêy leh đhr’năng bhih têy dzung bọop đhị p’niên năc đoọng ặt pa tuông oọ trơơi ha pân lơơng, moon lâng thầy cô coh trường đoọng p’niên ặt coh đong tước bêl dưah bhih năc lướt học cớ./.

              CÁCH PHÒNG NGỪA BỆNH TAY CHÂN MIỆNG                                                 

Hiện nay chưa có vắc - xin dự phòng tay chân miệng, biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất là thực hiện đúng và đầy đủ trong việc vệ sinh phòng bệnh

* Độ tuổi bị tay chân miệng là bao nhiêu?

Tất cả những người chưa từng mắc bệnh tay chân miệng đều là đối tượng có nguy cơ nhiễm bệnh, tuy nhiên không phải ai bị nhiễm bệnh cũng biểu hiện triệu chứng. Độ tuổi bị tay chân miệng chủ yếu là ở trẻ em dưới 10 tuổi, nhưng thường gặp nhất là trẻ em dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới 3 tuổi. Lưu ý, các trẻ càng nhỏ thì biến chứng càng dễ diễn biến nặng.

* Những biện pháp phòng bệnh tay chân miệng

+ Rửa tay sạch sẽ với xà phòng trước khi nấu ăn và ăn uống, trước khi cho trẻ ăn, sau khi dùng nhà vệ sinh và sau khi thay tã cho trẻ, đặc biệt chú ý vệ sinh sau khi tiếp xúc với các bọng nước;

+ Làm sạch môi trường và các vật dụng dễ bị ô nhiễm (bao gồm đồ chơi, bàn ghế, tay nắm cửa,...) với nước (và xà phòng nếu có thể), sau đó khử trùng bằng các chất tẩy rửa thông thường và rửa lại một lần nữa;

+ Tránh các hành vi tiếp xúc gần (như ôm, hôn, dùng chung đồ dùng) với các bệnh nhi khác cũng là một cách để phòng bệnh tay chân miệng;

+ Khi đã mắc bệnh, tạm thời không cho trẻ đi mẫu giáo, nhà trẻ, trường học hoặc những nơi đông người cho tới khi các triệu chứng bệnh tay chân miệng ở trẻ em đã lui hẳn;

+ Theo dõi chặt chẽ tình trạng bệnh và đưa trẻ đến bệnh viện để được chăm sóc y tế kịp thời nếu nhận thấy triệu chứng sốt cao, li bì, mất tỉnh táo;

+ Chú ý che miệng và mũi khi hắt hơi và ho, sau đó vệ sinh tay bằng nước và xà phòng;

+ Xử lý khăn giấy và tã lót đã sử dụng bằng việc thải bỏ rác đúng cách, tránh thải bừa bãi ra môi trường chung;

+ Thường xuyên vệ sinh nhà cửa, sân vườn, nơi vui chơi của trẻ sạch sẽ.

* Có thể tiêm vắc - xin tay chân miệng để phòng bệnh không?

Cho đến nay, các nhà khoa học chưa bào chế được loại vắc - xin phòng bệnh tay chân miệng. Do đó, công tác phòng ngừa bệnh chủ yếu là thực hiện tốt vệ sinh cá nhân và hạn chế làm lây nhiễm thông qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mũi họng, phân, dịch tiết từ các nốt bọng nước của người bệnh.

* Các biện pháp làm sạch đồ chơi cho trẻ?

Đối với đồ chơi chung (tại nhà trẻ, trường học), nên tiến hành khử trùng hàng ngày hoặc mỗi buổi. Rửa đồ chơi với xà bông, nước, khử trùng bằng các chất tẩy rửa, tráng lại nước và lau bằng khăn sát trùng.

Với đồ chơi rửa được trong nước: Ngâm (bằng nước ấm) với xà phòng, rửa lại bằng nước sạch, hong khô; Hoặc ngâm trong dung dịch thuốc tẩy đã pha loãng với tỷ lệ 1:50, tráng lại với nước và hong khô; Hoặc lau bề mặt bằng gạc cồn.

Với đồ chơi không rửa được bằng nước, có thể lau bằng gạc cồn, lưu ý các góc, hốc cạnh, chỗ nứt.

* Những lưu ý cho người chăm sóc trẻ trong phòng chống bệnh tay chân miệng

+ Để phòng chống bệnh tay chân miệng, việc vệ sinh cá nhân và vệ sinh môi trường là vô cùng quan trọng;

+ Cần thực hiện vệ sinh cá nhân cho trẻ hàng ngày và vệ sinh đúng cách, nhất là trước và sau khi tiếp xúc với trẻ;

+ Đối với trẻ đã mắc bệnh: Cần giặt sạch quần áo, tã lót, khăn mặt của trẻ sau đó ngâm qua với nước sôi hoặc dung dịch cloramin B. Cần tách riêng, không giặt chung quần áo của trẻ bệnh với các trẻ khác;

+ Các hộ gia đình, nhà trẻ, trường mẫu giáo cần thường xuyên lau sạch các bề mặt, vật dụng mà bé tiếp xúc hằng ngày, như sàn nhà, tường, đồ chơi, dụng cụ học tập, mặt bàn, ghế, tay nắm cửa, tay vịn cầu thang bằng xà phòng hoặc những chất tẩy rửa thông thường. Cần tập cho bé thói quen rửa tay thường xuyên và đúng cách bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh;

+ Tuyệt đối không được mớm cơm, mớm thức ăn cho trẻ, không dùng tay bốc thức ăn trực tiếp cho trẻ. Dạy trẻ không ăn bốc, không mút tay, không đưa đồ chơi lên miệng để ngậm mút.

+ Hạn chế cho trẻ dùng chung khăn ăn, khăn tay, dùng những vật dụng ăn uống như cốc, bát, đĩa, thìa, đồ chơi chưa được vệ sinh và khử khuẩn;

+ Nên cho trẻ đi ngoài vào bô, chậu có sẵn chất diệt khuẩn như cloraminB. Phân của bệnh nhân tay chân miệng cần được xử lý tốt, tránh thải trực tiếp ra môi trường xung quanh;

+ Nhà vệ sinh của những gia đình có người mắc bệnh tay chân miệng cần thường xuyên vệ sinh sạch sẽ, lau chùi bằng xà phòng và chất sát khuẩn.

Khi phát hiện các triệu chứng bệnh tay chân miệng ở trẻ em, cần cách ly trẻ để tránh lây lan, đồng thời báo lên thầy cô giáo và nhà trường để cho trẻ tạm nghỉ học trong vài ngày cho đến khi khỏi bệnh./.