T’cooh Bảy Khoa xay truih, lâh 50 c’moo ahay, bêl bơơn xơợng xa nay xay moon Ava Hồ căh dzợ, quân lâng đhanuôr chr’hoong Vĩnh Lợi pa bhlâng chơợ hay, k’ăy loom. Đảng bộ lâng đhanuôr đhị đâu vêy cr’noọ zazum năc bhrợ têng đong bhuôih Ava Hồ đhị vel đong đoọng t’ngay ha dum bơơn bắt hương đoọng ha Ava Hồ; bhrợ nhâm mâng râu tin đươi ooy c’lâng xa nay cách mạng âng Đảng lâng Ava Hồ ơy lêy pay. Crêê beel hay k’noọ 82 c’moo t’ngay n’niên âng Ava Hồ (19/5/1890), đong bhuôih Ava Hồ vêy ta bhrợ têng liêm xang, xoọc đêêc ađoo vêy ta k’dua bhrợ têng Đội trưởng đội zư lêy đong bhuôih pazêng vêy 7 cha năc. Coh pazêng c’xêê c’moo n’năc, coh toor đong bhuôih Ava Hồ vêy tước 6 đồn arọp ăt cha groong, đôn đăn bhlâng k’dâng 1km, đồn ch’ngai bhlâng k’;dâng pêê km lâng apêê đoo buôn lướt pruh coóp đhanuôr, penh pa hư. Hân đhơ cơnh đêêc, đong bhuôih Ava Hồ năc dzợ vêy quân lâng đhanuôr chr’hoong Vĩnh Lợi zư lêy, zư lêy lâng lứch cr’noọ chăp dêr âng đay lâng aham cr’hậu. Coh muy g’luh zâl arọp zư lêy đong bhuôih Ava Hồ lâng chr’val uỷ Châu Thới, căh pr’đoọng năc crêê đơợ p’nong pháo bhrợ ha t’cooh Bảy Khoa bhrêy coh dzung lâng bấc đhị coh a chăc a zân. Lâng cr’noọ xa nay t’bhlâng zâl arọp abhuy, zư lêy đong bhuôih Ava Hồ âng đoo năc vêy g’luh chr’val Châu Thới ơy ta đang moon bhrợ têng bh’rợ: Xay bhrợ cơnh cr’noọ bh’rợ zâl arọp abhuy âng đồng chí Bảy Khoa lâng Đội zư lêy đong bhuôih Ava Hồ: “N’đăh arọp năc apêê đoo t’bhlâng ta bơơn pa hư đong bhuôih đoọng c’pân phòng trào hân đhơ cơnh đêêc ng’moon zazum coh đâu azi đương zâl k’rơ pa bhlâng. Vêy bêl apêê zâl ađay năc ngoọ ađay choom chêệt năc azi công dzợ bơơn zư lêy. Vêy g’luh tr’zâl k’rơ pa bhlâng arọp đơơng 4 bhuông păr penh ooy đong bhuôih năc lực lượng n’đăh hêê công penh bhuông păr n’năc, xang n’năc prúh penh muy bơr cha năc arọp gluh xó ooy clung ruộng, coh x’rịa năc azi công bơơn zư lêy liêm crêê đong bhuôih tước t’ngay miền Nam bơơn ta giải phóng.”

C’moo 1988, đong bhuôih Ava Hồ coh chr’val Châu Thới, chr’hoong Vĩnh Lợi năc vêy Bộ Văn hoá – Thông tin (Nâu cơy năc Bộ Văn hoá, Thể thao lâng Du lịch) xay moon c’kir lịch sử cấp k’tiêc k’ruung. Tỉnh Bạc Liêu ơy pa liêm, bhrợ t’bhưah đong bhuôih Ava Hồ coh cr’chăl tr’nơơp lâng đợ zên bhrợ têng lâh 50 tỷ đồng, năc Trung ương đh’rưah lâng vel đong k’rong bhrợ lâng đhanuôr chroi đoọng. Xoọc đâu, đong bhuôih Ava Hồ coh Châu Thới vêy ta moon năc đong bhuôih Ava Hồ liêm pa bhlâng coh zr’lụ đồng bằng k’ruung Cửu Long. Amoó Nguyễn Thị Như Yến, pa bhrợ đhị Ban k’đhơợng lêy c’kir tỉnh Bạc Liêu, đương prá xay lâng manuyh tước la lêy đhị đong bhuôih Ava Hồ xay moon: Lâh bh’rợ zập n’ngay năc pí doó pa liêm, paách bhơi, zư lêy n’loong, zư lêy râu têêm ngăn, bắt hương đoọng ha Ava, k’đơơng ta mooi tước la lêy, t’cooh Bảy Khoa năc dzợ manuyh n’năl xay truih cớ đoọng ha ta mooi đợ xa nay bh’rợ lịch sử grơơ k’rơ âng cruung đác coh đâu, pa bhlâng năc bh’rợ dưr, bhrợ pa dưr lâng zư lêy đong bhuôih Ava Hồ coh c’xêê c’moo zâl arọp abhuy: “Ava pa bhlâng lứch loom lâng đong bhuôih. Ava ăt coh đâu toong t’ngay, tước ha bu Ava vêy chô ooy đâu. Azi năc manuýh đương prá xay lâng ta mooi năc kinh nghiệm căh mơ ađoo. Ava vêy bấc kinh nghiệm, ting n’năc Ava năc manuyh n’năl pazêng râu xa nay bh’rợ đoọng bhrợ pa dưr đong bhuôih Ava Hồ n’nâu.”

T’cooh Nguyễn Bình Tân – Bí thư Huyện uỷ Vĩnh Lợi xay moon: Đảng bộ lâng đhanuôr chr’hoong Vĩnh Lợi bhui har pa bhlâng bêl coh vel đong vêy c’kir lịch sử cấp k’tiêc k’ruung đong bhuôih Ava Hồ. Coh đâu năc dưr vaih zr’lụ bhrợ têng bâc bh’rợ p’too pa choom ooy truyền thống chăp hơnh k’tiêc k’ruung, ta đang moon bhrợ têng xa nay bh’rợ: học tập lâng bhrợ têng ting cơnh pr’ăt bh’rợ âng Ava Hồ coh pazêng đhanuôr. Pa bhlâng, t’cooh Bảy Khoa vêy bấc râu chroi đoọng chr’năp ooy bh’rợ n’nâu, đh’rưah lâng bh’rợ lêy đong bhuôih Ava Hồ. Ađoo thương binh t’cooh ta ha năc vêy bâc cán bộ, đhanuôr coh tỉnh lâng tơợ tỉnh n’lơơng n’năl tước lâng chăp hơnh: “Azi công pa dưr râu chr’năp âng zr’lụ c’kir cấp k’tiêc k’ruung n’nâu lâng bâc bh’rợ p’too pa choom truyền thống, pa bhlâng năc đoọng ha lang ta đhâm c’mor, đoọng ha học sinh. Ting chroi đoọng ooy bh’rợ pa dưr bh’rợ p’too pa choom truyền thống, râu đêêc năc đợ râu chroi đoọng âng ava Bảy Khoa. Tơợ râu t’bhlâng bhrợ têng bh’rợ tr’nêng âng đay lâng cr’noọ cr’niêng chăp da dêr lâng Ava Hồ âng hêê năc ava Bảy Khoa vêy ta haanh deh năc manuyh liêm choom coh bh’rợ xay bhrợ cơnh pr’ăt bh’rợ âng Ava Hồ âng chr’hoong, âng tỉnh lâng ava công năc vêy Thủ tướng Chính phủ đoọng Bằng khen.”

Coh 3 c’moo ahay, t’cooh Bảy Khoa năc mọt ooy bệnh viện roóch pa dưah cr’ăy n’groong hoọng đoọng g’đéch vaih cr’ăy tu bhrêy tăh bêl ahay vêy cơnh choom bhrợ liệt dzung. Muy c’moo t’tun ađoo mọt cớ ooy bệnh viện đoọng roóch pa dưah cr’ăy da dul. Mơ 70 c’moo đh’reh cr’ăy bâc ơl, c’rơ âng đoo công dưr đhur; ta luôn zư lêy k’điêl crêê tai biến lâh muy zệt c’moo n’nâu ơy, lâng cr’noọ bh’rợ âng manuyh lính, ađoo rợơng griing z’lâh zr’năh k’đhap đoọng xay bhrợ liêm xang pazêng bh’rợ tr’nêng vêy ta pazao đoọng. Ađoo k’noọ: Đong bhuôih Ava Hồ năc đhị chr’năp, ma bhuy năc ađoo ăt pa bhrợ đanh đươnh lâng bhrợ bh’rợ n’nâu tước bêl căh dzợ: “Acu zập bêl công k’noọ tước ooy g’lêêh c’rơ âng Ava đoọng trôông dzấc acoon manuyh, pa chô k’tiêc k’ruung hêê bơơn têêm ngăn, độc lập, ch’na cha k’bhộ, xa nấp xấp ngăn. Ng’moon zazum cr’noọ cr’niêng âng cu năc tước bêl acu chêệt năc căh dzợ bhrợ bh’rợ zư lêy, dzợ mamông mơ ooy, dzợ mặ lướt chô năc acu dzợ t’bhlâng zư lêy, bắt hương đoọng ha Ava Hồ./.”

Người thương binh gần 50 năm giữ Đền thờ Bác Hồ

                                Tấn Phong

        Đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh tại xã Châu Thới, huyện Vĩnh Lợi, tỉnh Bạc Liêu là Di tích lịch sử cấp Quốc gia. Nơi đây có một người thương binh gần 50 năm qua đã lặng lẽ bảo vệ, gìn giữ bằng cả tấm lòng tôn kính. Ông tên là Nguyễn Văn Khoa, mà người dân trong vùng thường gọi với cái tên trìu mến bác Bảy Khoa.

Ông Bảy Khoa kể, cách đây hơn 50 năm, sau khi được tin Bác Hồ vĩnh viễn đi xa, quân dân huyện Vĩnh Lợi vô cùng bàng hoàng, đau đớn. Đảng bộ và nhân dân nơi đây có tâm nguyện chung là xây dựng Đền thờ Bác ngay tại quê hương để ngày đêm hương khói cho Người; củng cố thêm niềm tin vào con đường cách mạng mà Đảng và Bác đã lựa chọn.  Đúng kỷ niệm 82 năm ngày sinh của Bác (19/5/1972), Đền thờ Bác Hồ được xây dựng hoàn tất, khi ấy ông được phân công làm Đội trưởng đội bảo vệ Đền thờ gồm 7 người. Những năm tháng đó, xung quanh Đền thờ Bác có tới sáu đồn giặc đóng theo thế gọng kìm, đồn gần nhất khoảng một km, đồn xa nhất khoảng ba km và chúng thường xuyên càn quét, bắn phá. Tuy nhiên Đền thờ Bác Hồ vẫn được quân và dân huyện Vĩnh Lợi bảo vệ, giữ gìn bằng cả trái tim và xương máu. Trong một trận đánh bảo vệ Đền thờ Bác và Xã ủy Châu Thới, không may đạp phải trái pháo khiến ông Bảy Khoa bị thương tật ở chân và nhiều nơi trên cơ thể. Với tinh thần kiên cường chiến đấu, bảo vệ ngôi đền thờ Bác trước sự tấn công của địch nên có lần xã Châu Thới đã phát động phong trào “Noi gương tinh thần chiến đấu dũng cảm của đồng chí Bảy Khoa và Đội bảo vệ Đền thờ Bác Hồ”. “Về phía địch nó cương quyết bằng mọi giá nó phải phá để dằn phong trào nhưng nói chung ở đây mình cương quyết giữ. Có những lúc nó đánh mình tưởng mình hy sinh nhưng mình vẫn bảo vệ được. Có lần ác liệt nhất nó đưa 4 chiếc máy bay nó bắn vô Đền thờ thì nói chung lực lượng mình bắn lên, rồi một số bắn chạy ra ngoài đồng để mà nó theo thì cuối cùng mình bảo vệ được an toàn Đền thờ cho đến ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng”.

         Năm 1998, Đền thờ Bác Hồ ở xã Châu Thới, huyện Vĩnh Lợi được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng Di tích lịch sử cấp Quốc gia. Tỉnh Bạc Liêu đã trùng tu, mở rộng, nâng cấp Đền thờ Bác giai đoạn 1 với tổng kinh phí hơn 50 tỷ đồng, do Trung ương cùng địa phương đầu tư và nhân dân đóp góp. Hiện nay, Đền thờ Bác Hồ ở Châu Thới được đánh giá là Đền thờ Bác đẹp nhất ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long. Chị Nguyễn Thị Như Yến, công tác tại Ban quản lý Di tích tỉnh Bạc Liêu, thuyết minh viên tại Đền thờ Bác Hồ cho biết: Ngoài công việc hàng ngày như quét dọn, làm cỏ, chăm sóc cây cảnh, giữa gìn an ninh trật tự, thắp hương cho Bác, hướng dẫn khách tham quan, ông Bảy Khoa còn là nhân chứng sống kể lại cho du khách những câu chuyện lịch sử bi hùng ở vùng đất này, nhất là việc hình thành, xây dựng và bảo vệ đền thờ Bác trong giai đoạn chiến tranh ác liệt nhất.“Bác rất là nhiệt huyết với Đền thờ. Bác trực cả ngày ở đây, đến hết ca buổi chiều Bác mới về. Tụi em là thuyết minh nhưng tụi em kinh nghiệm không bằng Bác . Bác rất nhiều kinh nghiệm, với lại Bác là một nhân chứng sống”. 

         Ông Nguyễn Bình Tân- Bí thư Huyện ủy Vĩnh Lợi cho biết: Đảng bộ và nhân dân huyện Vĩnh Lợi rất tự hào khi trên địa bàn có Di tích lịch sử cấp quốc gia Đền thờ Bác Hồ. Nơi đây đã trở thành địa điểm để tổ chức nhiều hoạt động giáo dục truyền thống yêu nước, phát động  cuộc vận động "học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ chí Minh" trong các tầng lớp nhân dân. Đặc biệt, ông Bảy Khoa có nhiều đóng góp quan trọng trong công tác này, bên cạnh việc gìn giữ Đền thờ Bác. Người thương binh già được nhiều cán bộ, nhân dân trong và ngoài tỉnh biết đến và trân trọng, quý mến, khâm phục. “ Chúng tôi phát huy cái giá trị của khu Di tích cấp Quốc gia này bằng nhiều cái hoạt động giáo dục truyền thống, nhất là cho thế hệ trẻ, cho học sinh. Góp phần vào cái việc giáo dục truyền thống đó có sự đóng góp của bác Bảy Khoa. Từ cái sự cần mẫn thực hiện nhiệm vụ của mình vì tình cảm , tấm lòng đối với Bác Hồ kính yêu của chúng ta thành ra bác Bảy Khoa được tuyên dương điển hình tiên tiến về học tập Bác Hồ của huyện, của tỉnh và bác cũng được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen”.

        Cách nay 3 năm, ông Bảy Khoa phải nhập viện để mổ cột sống nhằm tránh di chứng thương tật có thể làm chân bị liệt. Một năm sau đó, ông lại tiếp tục nhập viện để mổ tim. Ở tuổi 70 tuổi, bị bệnh tật hành hạ, sức khỏe yếu kém; thường xuyên chăm sóc người vợ bị tai biến đã mười mấy năm nay, nhưng với khí chất của người lính, ông vẫn kiên cường vượt qua khó khăn để hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao. Ông tâm niệm: Đền thờ Bác Hồ là nơi thiêng liêng mà ông nguyện gắn bó, giữ gìn cho đến ngày xuôi tay, nhắm mắt.“Mình luôn luôn lúc nào cũng tưởng nhớ đến công ơn của Bác để giải phóng cho dân tộc, giải phóng cho đất nước mình được hòa bình, độc lập, cơm no, áo ấm. Nói chung cái tâm tư, nguyện vọng của mình thì đến khi nào mình chết thôi, còn nếu còn sống, còn đi được thì mình vẫn tiếp tục gìn giữ, bảo vệ, thắp hương cho Bác”./.