Bâc t’ngay ha nua, xa nay ooy hr’lang da ding bhrợ bâc ngai k’pân k’uôl. Bêl đha nuôr prang k’tiêc căh âi lưch ha der loom ooy zr’lụ hr’lang da ding coh thủy điện Rào Trăng 3, tỉnh Thừa Thiên Huế bhrợ 17 cha năc căh ma mông lâng bil tic năc lâh n’năc dưr vaih bh’rợ c’bhuh apêê trông dâc chơơc lêy bhrêy tăh pa zêng 13 cán bộ, chiến sĩ crêê da ding ga bung đhị tiểu khu crâng 67. Coh bêl đêêc quân đội lâng chính quyền apêê tỉnh Bắc Trung bộ k’rong bhrợ bhr’lậ râu hr’lang da ding năc ta luôn dưr vaih hr’lang da ding ga bung đong coh apêê tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi bhrợ bil bal ngân ooy đong xang, cr’van cr’bhố âng đha nuôr.

G’luh hr’lang da ding Alăng đhị chr’val c’noong k’tiêc A Xan, chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam moot t’ngay 19/10, đươi vêy đơơh pa tơơi đha nuôr tu cơnh đêêc k’zêt cha năc pr’đoọng doó chêêt bil. L’lăm đêêc, bêl bơơn lêy léh toon đhị bha đưn n’đăh hoọng vel Ganil, chính quyền vel đong âi k’rong c’bhuh pa tơơi đha nuôr hân đơơh tươc đhị yêm têêm. Năc đhêêng căh mơ đanh xang bêl đha nuôr dưr tơơi đhâc, muy c’bhuh đhêl k’tiêc xiêr ha poọ.

Công coh ha dum 19/10, muy bha đưn n’đăh hoọng Đồn Biên phòng Cửa khẩu Quốc tế Cha Lo, chr’hoong da ding ca coong Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình căh bhr’nêy xiêr ha poọ. Đợ k’tiêc hr’lang tợợ c’lâng tươc p’kê hr’lang dal  dâng 150mét. G’luh hr’lang bhrợ pa hư Hội trường, Đong Chỉ huy lâng muy bơr zr’lụ đong chức năng âng Đồn Biên phòng. Ting Đại tá Trịnh Thanh Bình, Chỉ huy Trưởng, Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Bình, bêl dưr vaih leh roon đhị da ding n’đăh hoọng Đồn Biên phòng Cửa khẩu Quốc tế Cha La, apêê cán bộ, chiến sĩ âi ma năl đhâc ăt coh Trạm Kiểm soát Cửa khẩu Quốc tế Cha Lo lâng đhị lơơng đoọng g’đach.

T’mêê đâu, Thượng tướng Phan Văn Giang, Thủ trưởng Bộ Quốc phòng, Tổng Tham mưu trưởng Quân đội Nhân dân Việt Nam k’đươi apêê đơn vị Quân đội ch’mêêt lêy apêê đơn vị ăt bhrợ đhị da ding ca coong, năc ma năl tơơi đhâc bêl bơơn lêy đhr’năng hr’lang da ding:“Nâu câi, ahêê công vêy bâc đồn, trạm la lêêh, năc đoo Biên phòng, Tổng cục Kỹ thuật, Tổng cục Hậu cần… năc đợ đơn vị công vêy apêê grăng coh zr’lụ da ding ca coong. A cu k’đươi t’cooh Chủ nhiệm Tổng cục Kỹ thuật, t’cooh Phó Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần, t’cooh Tư Lệnh Biên phòng, k’đhơợng xay apêê ngành âng đay k’đhơợng lêy đơơh lươt ch’mêêt lêy đhr’năng.”

Bâc cán bộ coh da ding ca coong moon, bêl bhrợ pa dưr apêê zr’lụ đhăm ăt t’mêê, choom chơơih pay apêe dhị ch’ngai dzung da ding, căh ra li bâc đoọng g’đach hr’lang da ding. T’cooh Hồ Quang Bửu, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam, Phó Trưởng Ban Chỉ huy Zêl lâng cha groong boo tuh lâng chơơc lêy trông dâc ma nưih tỉnh Quảng Nam công âi bâc c’moo bhrợ Chủ tịch UBND chr’hoong da ding ca coong Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam k’đươi, bêl bhrợ pa dưr apêê zr’lụ đhăm ăt t’mêê năc choom t’mooh xơợng apêê đha nuôr đhị đêêc. Ting t’cooh Hồ Quang Bửu, đha nuôr acoon coh tơợ a hay ma mông coh da ding ca coong, âi looih ma mông lâng hr’lang hr’câh:“Tr’nơơp, năc choom zư crâng, căh choom moot pa hư crâng la lâh. Tu tơợ a hay, đha nuôr ma mông coh đêêc âi, tu cơnh đêêc năc choom ting văn hóa đhr’niêng cr’bưn âng apêê. Ha dang ra pă đhị ăt ma mông t’mêê năc choom t’mooh xơợng đha nuôr./.”

Miền Trung làm gì để “sống chung” với nguy cơ sạt lở núi

                         Thanh Hà /VOV Miền Trung

        Mấy năm gần đây, cứ đến mùa mưa bão là tại các tỉnh miền Trung xảy ra nhiều vụ sạt lở núi, vùi lấp nhiều người. Đối phó với tình trạng sạt lở núi ngày càng nghiêm trọng là điều rất khó khăn bởi địa hình phức tạp, nhất là đối với những khu dân cư sống ven triền núi. Người miền Trung đã có kinh nghiệm sống chung với lũ, lụt. Nhưng để sống chung với nguy cơ sạt lở núi thì người dân miền Trung cần làm gì ?

Những ngày qua, thông tin về sạt lở núi kinh hoàng khiến mọi người lo lắng. Khi người dân cả nước chưa hết bàng hoàng về vụ sạt lở núi ở thủy điện Rào Trăng 3, tỉnh Thừa Thiên Huế làm 17 người thiệt mạng và mất tích thì tiếp đó xảy ra vụ đoàn cứu hộ cứu nạn gồm 13 cán bộ, chiến sĩ bị quả đồi vùi lấp tại tiểu khu rừng 67. Trong khi Quân đội và chính quyền các tỉnh Bắc Trung bộ tập trung khắc phục hậu quả sạt lở núi thì liên tiếp những vụ sạt lở núi vùi lấp nhà ở các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi gây thiệt hại nghiêm trọng về nhà cửa tài sản của người dân.

       Vụ sạt lở núi A Lăng tại xã biên giới A Xan, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam vào ngày 19/10, nhờ chủ động sơ tán sớm nên hàng chục người thoát nạn. Trước đó, khi phát hiện vết nứt trên ngọn đồi phía sau khu dân cư Ganil, chính quyền địa phương đã huy động lực lượng triển khai sơ tán khẩn cấp người dân đến nơi trú ẩn an toàn. Chỉ vài giờ sau khi người dân rời đi, một lượng lớn đất đá đổ ập xuống.

Cũng trong đêm 19/10, một quả đồi sau lưng Đồn Biên phòng Cửa khẩu Quốc tế Cha Lo, huyện miền núi Minh Hóa, tỉnh Quảng Binh bất ngờ sạt lở, đổ ập xuống. Chiều cao khối sụt trượt từ mặt đường lên mặt núi lở khoảng 150 mét. Vụ sạt lở phá hủy Hội trường, Nhà chỉ huy và một số khu nhà chức năng của Đồn Biên phòng. Theo Đại tá Trịnh Thanh Bình, Chỉ huy Trưởng, Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Bình, khi xuất hiện vết nứt trên núi sau lưng Đồn Biên phòng Cửa khẩu Quốc tế Cha Lo, các cán bộ, chiến sĩ đã chủ động di chuyển lên Trạm kiểm soát Cửa khẩu Quốc tế Cha Lo và nơi khác để trú tránh nên hạn chế thiệt hại.

Mới đây, Thượng tướng Phan Văn Giang, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Tổng Tham mưu trưởng Quân đội Nhân dân Việt Nam yêu cầu các đơn vị Quân đội kiểm tra lại các đơn vị đóng quân trên miền núi, chủ động sơ tán khi phát hiện nguy cơ sạt lở núi: “Bây giờ chúng ta cũng có những đồn, trạm rất lẻ, đó là Biên phòng, rồi Tổng cục Kỹ thuật, Tổng cục Hậu cần... là những đơn vị cũng có cái kho trong vùng rừng núi. Tôi yêu cầu đồng chí Chủ nhiệm Tổng cục Kỹ thuật, đồng chí Phó Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần, đồng chí Tư lệnh Biên phòng, chỉ đạo ngành dọc thuộc quyền của mình tổ chức kiểm tra ngay.”

        Nhiều cán bộ ở miền núi cho rằng, khi xây dựng các khu tái định cư  mới, nên chọn các nơi xa chân núi, không san ủi nhiều để tránh thảm họa sạt lở núi. Ông Hồ Quang Bửu, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam, Phó Trưởng Ban Chỉ huy Phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn tỉnh Quảng Nam cũng đã từng có nhiều năm làm Chủ tịch UBND huyện miền núi cao Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam đề nghị khi xây dựng các khu tái định cư cần tham vấn ý kiến người dân sở tại. Theo ông Hồ Quang Bửu, bà con dân tộc thiểu số hàng ngàn đời nay ở miền núi cao, có nhiều kinh nghiệm sống chung với sạt lở núi: “Đầu tiên là phải giữ rừng, chứ không nên can thiệp vô rừng nhiều quá. Vì ngàn đời nay người dân sống trên đó rồi nên phải theo văn hóa tập tục của người ta. Nếu mà sắp xếp các khu dân cư thì phải tham vấn ý kiến của người dân”./.