Boo tuh đhị apêê tỉnh miền Trung-Tây Nguyên ơy bhrợ 4 cha nắc chẹet, 8 cha nắc bil tich. Apêê vel đong đhị tỉnh Quảng Trị pr’hân chếêc lêy ma nuyh bil tich, mơ dzợ 2 tỉnh Quảng Nam lâng Thừa Thiên Huế, đhanuôr pa liêm đong xang, ven lụ laach, tệêm ngăn pr’ặt tr’mông lâng ra văng cha groong g’luh boo tuh t’mêê.

Boo ngân, đác k’ruung nong đhậu bhrợ tuh clan bấc ooy đhị apêê chr’hoong, thị xã, thành phố âng tỉnh Quảng Trị. Chr’năp bhlầng đhị 2 chr’hoong da ding ca coong Hướng Hoá lâng Đakrông boong ngân, vaih nong tuh, c’lâng p’rang lứch hr’lang ngân. Đhị chr’hoong Đakrông, c’lâng 588 crêê nong đhậu, pác bấc zr’lụ đhị apêê chr’val Triệu Nguyên, Ba Lòng, Mò Ó. Bấc đhị c’lâng bhlưa apêê vel bhươl đác nong đhậu tợơ 1m-2m căh choom lướt ra vech. C’lâng HCM lâng c’lâng bhlầng 9 bấc đhị hr’lang k’tiếc bhrợ k’đệêng k’đoong c’lâng, xoọc ơy lâng xoọc pa liêm c’lâng đoọng choom lướt ra vech.

Boo tuh đhị tỉnh Quảng Trị bhrợ 2 cha nắc lâh chệêt bil, 6 cha nắc bil tich, 6 bhuông âng đơơng clệch coh biển. Xọoc đâu tỉnh Quảng Trị xọoc k’rong trôông dấc apêê bhuông clệch, k’đoọng lâng chếec lêy ma nuyh bil tich. T’cooh Đặng Trọng Vân, Chủ tịch UBND chr’hoong Hướng Hoá, tỉnh Quảng Trị đoọng năl, UBND chr’hoong k’đươi moon nắc t’bhlầng k’đhợơng lêy oó đoọng ma nuyh lướt ra vech đhị đác nong đhậu g’đéch đhr’năng bhrêy tăh, chệêt bil cơnh pazêng t’ngay a hay:

“Bấc zr’lụ đăn tu k’ruung cơnh k’ruung Sê Pôn lâng La Lay boo ngân nắc t’ngay đâu đác nong đhậu cớ đhị Lao Bảo. Ra diu nua đác nong đhậu lâh tuh c’moo  hay mơ 50 phân ha dợ nâu kêi moon đớc âng khí tượng thuỷ văn tỉnh vaih boo ngân nắc chr’hoong ơy k’đươi moon apêê chr’val cha mệêt ghit đoọng pa đhấc đhanuôr t’ngay nua Căh âi đoọng rach chô cớ. Ha dợ apêê đhị hooi hor năc p’rơơt đha nuôr căh choom lu lơ.”

 Đhị tỉnh Quảng Nam, tươc ra diu 9/10, đac âi rêệ. Đhêêng đhị k’ruung Vu Gia c’năt Ái Nghĩa xiêr ooy moon p’rơơt 1. Apêê zr’lụ đha nuôr ăt ma mông truih k’ruung Vu Gia crêê nong đac, nâu câi đha nuôr âi rach chô prih dooh đong xang yêm têêm pr’ăt tr’mông, ra văng ch’na dhd’năh đương ra văng zêl tuh t’mêê. Đhị apêê chr’hoong da ding ca coong âng tỉnh cơnh Tây Giang, Đông Giang, Nam Giang, Nam Trà My, boo tuh bhrợ hr’lang hr’câh, k’đoong bâc đhị. Ngân bhlâng năc coh chr’hoong Đông Giang năc zr’lụ đăn lâng apêê chr’val Cà Dăng lâng Ma Cooih, boo tu bhrợ pa zêng leh c’lâng crêê hr’lang n’đăh n’dup c’lâng, bhrợ c’năt c’lâng crêê tr’toot zêng. Đhị Nam Giang, lâh c’năt c’lâng 14B, c’năt Hồ Chí Minh n’đăh tây Đà Nẵng, Quảng Nam cơnh lâng apêê tỉnh Tây Nguyên crêê boo tuh, k’tiêc đhêl ga lâp, k’đoong bâc đhị. Đhị chr’hoong Nam Trà My boo ngân bhrợ hr’lang bâc đhị c’năt c’lâng lươt chô ooy apêê vel bhươl coh apêê chr’val Trà Mai, Trà Cang, Trà Tập, c’năt c’lâng 40B c’năt tơợ chr’val Trà Mai lươt Trà Don, c’năt c’lâng lươt vel 2 Măng Lùng,… Xooc apêê vel đong xooc k’rong bhrợ bhr’lậ râu boo tuh đơc lơi, ra văng đương zêl lâng boo tuh t’mêê tơợ t’ngay 11/10 ting cơnh k’dâng đơc âng Trung tâm Khí tượng thủy văn k’tiêc k’ruung.

 Đhị tỉnh Thừa Thiên Huế, boo ngân đanh pa zum lâng bh’rợ Đong máy thủy điện Hương Điền loọng tuh dzooc 1008mét khối/s, a boc Tả Trạch 409 mét khối/s bhrợ ha đac apêê k’ruung dưr nong đơơh, bhrợ nong lit bâc đhị zr’lụ đha nuôr ăt ma mông. Coh đêêc, ngân bhlâng năc zr’lụ pic k’ruung Bồ, k’ruung Hương pa zêng apêê chr’hoong Phong Điền, Quảng Điền, Hương Trà, bâc đhị đac hooi bhlai ooy c’lâng, nong đhộ k’noọ 1 mét. Boo ngân công âi bhrợ hr’lang 10  đhị coh c’lâng ga măc 49A tơợ thành phố  Huế đâc ooy chr’hoong da ding ca coong A Lưới; c’lâng Hồ Chí Minh c’năt đăn bhlưa A Lưới lâng chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam hr’lang, k’đoong c’lâng. Tươc ha bu 9/10, 20 đhr’nong đong đha nuôr coh chr’hoong A Lưới crêê ha râp lâng tân jơh chr’tơp; vel Tam Lanh, chr’val Lâm Đớt lâng vel A Hưa, chr’val Quảng Nhâm, chr’hoong A Lưới đac nong đhộ, bhrợ k’đoong. UBND chr’hoong A Lưới âi k’rong apêê uôch  lơi đợ đhêl k’tiêc đhị apêê ha poọ ooy c’lâng, k’đhơợng nhâm c’lâng choom lươt vôch, dhd’rưah lâng k’đhơợng xay apêê vel đong p’too moon đha nuôr oó lâh luh lươt ooy c’lâng, pa bhlâng năc đhị apêê crêê hr’lang ha poọ, đoọng yêm têêm ha ma nưih lâng cr’van. T’cooh Nguyễn Quốc Cường, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế đoọng năl:“Ting cơnh moon đớc, g’luh boo nâu dzợ đanh, chr’hoong ơy vêy công diện k’đươi moon apêê vel đong ặt bhrợ toong t’ngay ha dưm, zooi đhanuôr pa liêm pa mâng đong ặt, k’rong ha âu đớc ch’na đh’năh, đác âm đhị 7 t’ngay. Cơnh lâng apêê c’lâng bhlầng buôn hr’lang k’tiếc nắc apêê đương ặt bhrợ toong t’ngay ha dưm đương lêy, đâh pa liêm ha dang rau dưr vaih. Đh’rưah nắc ta luôn lêy cha mệêt apêê a bóc đớc đác A Lá, a bóc A Nin, pa bhlầng nắc pa hooi đác âng thuỷ điện A Lưới, tệêm ngăn oó nong đác cơnh lâng đong đhanuôr coh zr’lụ a bóc đác”.

          Ha dợ đhị chr’hoong da ding ca coong Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế, zr’lụ moọt ooy thuỷ điện Thượng Nhật đác hooi chô z’lâh c’lâng zr’roh đác bhrợ c’lâng Ma Gon lưch hr’lang. K’bhuh chức năng ơy groong căh đoọng đhanuôr lướt zi lâh đoọng tệêm ngăn. Boo ngân cung bhrợ hr’lang k’tiếc, ta luy đhị chr’vval Hương Lộc, tứơc nâu kêi ơy pa liêm tệêm ngăn pr’đươi lướt vối./.

 Miền Trung: Khẩn trương tìm kiếm người mất tích, chuẩn bị ứng phó đợt mưa mới

Mưa lũ tại các tỉnh miền Trung- Tây Nguyên đã làm 4 người chết, 8 người mất tích. Các địa phương ở tỉnh Quảng Trị khẩn trương tìm kiếm người mất tích, còn tại 2 tỉnh Quảng Nam và Thừa Thiên Huế, người dân dọn dẹp bùn đất, ổn định cuộc sống và chuẩn bị ứng phó đợt mưa lũ mới.

Mưa lớn, nước sông dâng cao gây ngập lụt trên diện rộng ở phần lớn các huyện, thị xã, thành phố của tỉnh Quảng Trị. Đặc biệt ở 2 huyện miền núi Hướng Hóa và Đakrông mưa lũ gây ngập lụt, đường giao thông bị sạt lở nặng. Tại huyện Đakrông, đường 588 bị ngập sâu, chia cắt nhiều điểm ở các xã Triệu Nguyên, Ba Lòng, Mò Ó. Một số đường liên thôn bị chia cắt do các tràn và ngầm tràn ngập sâu từ 1m đến 2m. Đường Hồ Chí Minh và Quốc lộ 9 xuất hiện nhiều điểm sạt lở với khối lượng lớn gây tắc đường, hiện đã và đang được khắc phục thông đường.

        Mưa lũ tại tỉnh Quảng Trị làm 2 người thiệt mạng, 6 người bị mất tích, 6 tàu vận tải gặp nạn trên biển. Hiện tỉnh Quảng Trị đang tập trung cứu nạn các tàu bị chìm, mắc cạn và tìm kiếm người mất tích. Ông Đặng Trọng Vân, Chủ tịch UBND huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị cho biết, UBND huyện chỉ đạo tăng cường chốt chặn không cho người qua lại nơi nước dâng cao tránh thiệt hại về người như những ngày qua:“Một số vùng lân cận như thượng nguồn sông Sê pôn và La Lay mưa to nên hôm nay nước lên lại tại Lao Bảo. Sáng qua nước cao hơn lụt năm ngoái khoảng 50 phân nhưng bây giờ theo dự báo khí tượng thủy văn tỉnh có mưa to nên huyện chỉ đạo các xã theo dõi di dời dân ngày hôm qua chưa cho về lại. Còn những điểm chảy xiết thì cảnh báo chứ người dân họ chủ quan.”

Tại tỉnh Quảng Nam, đến sáng 9/10, nước đã rút hết. Riêng sông Vu Gia tại Ái Nghĩa xuống báo động 1. Những khu dân cư ven sông Vu Gia hôm qua bị ngập lụt, nay người dân đã trở về dọn dẹp nhà cửa ổn định cuộc sống, chuẩn bị lương thực, thực phẩm đón đợt lũ mới. Tại các huyện miền núi của tỉnh như Tây Giang, Đông Giang, Nam Giang, Nam Trà My, mưa lũ gây sạt lở, chia cắt nhiều nơi. Nặng nhất ở huyện Đông Giang là khu vực giáp ranh giữa xã Kà Dăng và Mà Cooih, mưa lũ khiến toàn bộ mặt đường bị sạt lở phần taluy âm, khiến tuyến đường bị chia cắt hoàn toàn. Tại Nam Giang, ngoài tuyến quốc lộ 14B, tuyến Hồ Chí Minh nhánh tây nối Đà Nẵng, Quảng Nam với các tỉnh Tây Nguyên bị mưa lũ, đất đá vùi lấp, chia cắt tại nhiều điểm. Tại huyện Nam Trà My mưa lớn làm sạt lở nhiều tuyến đường đi về các thôn ở các xã Trà Mai, Trà Cang, Trà Tập, tuyến Quốc lộ 40B đoạn từ địa phận xã Trà Mai đi Trà Don, tuyến đường đi thôn 2 Măng Lùng,…Hiện các địa phương đang tập trung khắc phục hậu quả mưa lũ, chuẩn bị ứng phó với đợt mưa mới từ ngày 11/10 theo dự báo của Trung tâm khí tượng thủy văn quốc gia.

Tại tỉnh Thừa Thiên Huế, mưa lớn kéo dài cộng với việc Nhà máy thủy điện Hương Điền tăng lưu lượng xả lũ lên 1008 m3/s, hồ Tả Trạch lên 409 m3/s khiến mực nước các sông lên nhanh, gây ngập cục bộ nhiều khu dân cư. Trong đó, nặng nhất là vùng hạ du sông Bồ, sông Hương gồm các huyện Phong Điền, Quảng Điền, Hương Trà, nhiều nơi nước tràn qua đường, ngập sâu gần 1 mét. Mưa lớn cũng đã gây sạt lở 10 điểm trên Quốc lộ 49A từ thành phố Huế lên huyện miền núi A Lưới; đường Hồ Chí Minh đoạn giáp ranh giữa A Lưới với huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam sạt lở, gây ách tắc giao thông. Đến chiều 9/10,  20 nhà dân ở huyện A Lưới bị sập và tốc mái; thôn Tam Lanh, xã Lâm Đớt và thôn A Hưa, xã Quảng Nhâm, huyện A Lưới nước ngập sâu, gây cô lập. UBND huyện A Lưới đã huy động lực lượng giải phóng đất đá tại các điểm bị sạt lở, đảm bảo thông tuyến, đồng thời chỉ đạo các địa phương tuyên truyền người dân hạn chế qua lại các điểm bị sạt lở, đảm bảo an toán tính mạng và tài sản. Ông Nguyễn Quốc Cường, Phó Chủ tịch UBND huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế cho biết: “Theo dự báo, đợt mưa này còn kéo dài, huyện đã có công điện chỉ đạo các địa phương trực 24/24, giúp nhân dân chằng chống nhà cửa, dự trữ lương thực, thực phẩm đảm, nước yếu bảo tối thiểu trong vòng 7 ngày. Đối với các tuyến đường xung yếu, các lực lượng phải ứng trực cả ngày lẫn đêm, để xử lý khi có tình huống xấu xảy ra. Đồng thời phải thường xuyên kiểm tra các hồ như hồ A Lá, hồ A Nin, đặc biệt là vận hành thủy điện A Lưới xả lũ, đảm bảo không bị ngập đối với các nhà dân ở trong vùng lòng hồ”

Còn tại huyện miền núi Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế, khu vực vào thủy điện Thượng Nhật nước chảy tràn qua cống ngầm làm đường Ma Gon bị xói lở. Lực lượng chức năng đã rào chắn không cho người dân qua lại để đảm bảo an toàn. Mưa lớn cũng đã gây sạt lở đất mái ta-luy dương tại xã Hương Lộc, đến nay đã khắc phục xử lý đảm bảo các phương tiện lưu thông./.