Ăt đhị thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp ch’ngai dâng 35 cây số, Bhươn k’tiêc k’ruung Tràm Chim năc zr’lụ đhăm đac nong bhưah lâh 7.300 ha, ăt crêê 5 chr’val năc Tân Công Sính, Phú Đức, Phú Thọ, Phú Thành, Phú Hiệp lâng thị trấn Tràm Chim âng chr’hoong Tam Nông, tỉnh Đồng Tháp. Nâu đoo năc đhị ma mông âng lâh  130 râu bhơi nhâc n’loong n’cuông, lâh 200 râu a chịm đac cơnh coó, ca cluôc, a đha đac,… 8 c’moo a hay, Bhươn k’tiêc k’ruung Tràm Chim bơơn xay moon năc zr’lụ Ramsar – zr’lụ zư đơc đac nong g’luh 2000 âng bha lang k’tiêc lâng g’luh 4 âng Việt Nam. A noo Nguyễn Văn Vui, ma nưih k’đơơng t’mooi du lịch đhị Đồng Thái đoọng năl:“Bhươn k’tiêc k’ruung Tràm Chim bơơn xay moon năc zr’lụ Ramsar g’luh tr’nơơp: Hiệp ước Ramsar bơơn bhrợ t’vaih đoọng zư lêy apêê đhăm k’tiêc đac nong. Tu cơnh đêêc Tràm Chim âng Đồng Tháp Mười bơơn k’đhơợng nhâm cr’noọ xa nay tr’nơơp năc đhăm k’tiêc nong đac. Lâng bhrợ t’vaih đoọng zư lêy apêê râu a chịm pr’hăt năc pr’đơợ g’luh 2. Lâng pr’đơợ g’luh 3 cớ năc coh đâu vêy muy zr’lụ crâng a bhuy bhưah 7.313ha. Crâng tràm vêy bâc râu a chịm pr’hăt lâng a xiu đac toọm bơơn zư đơc lâng ma mông coh đâu. 3 râu đêêc bơơn xay moon.”

Tơợ c’xêê 12 tươc c’xêê 5 âm lịch năc hân noo xơơt. Truih ting apêê acoon toọm đac đhị apêê bêệ tắc ráng – muy râu bhuông máy âng miền Tây, pr’zơc vêy moot ooy zr’lụ liêm tân taach âng plêêng dhd’luc, âng bhưah ga măc đac đoong nang tràm. Bhuông lươt tinh đac hooi, đơơng âng pr’zơc moọng lêy râu liêm pr’hay âng apêê bha lang clung k’tang t’viêng, đh’hi đhí lâng moọng lêy plêêng t’viêng ch’ngaach:“ Bha nụ nang tràm bhưah lâh 3000 ha tu cơnh đêêc bâc năc nang tràm. Ha dợ apêê đhị lơơng năc k’tang a chiêt, đha xí, bèo, bâc râu pô, năc căh vêy bâc mơ tràm.”

C’xêê 1 âm lịch, tươc bhươn K’tiêc k’ruung Tràm Chim, pr’zơc vêy bơơn moọng lêy muy bha lang pô nhĩ cán bhrôông bhrộ đhị m’pâng toọm đac r’clơng. Pô dưr chơh liêm lâng năc muy vêy coh zr’lụ boọ phèn lâng pH đệ. Bêl zâp pr’đơợ cơnh boọ phèn bâc, đac ch’ngaach  lâng p’răng rơợng, pô nhĩ cán vêy chơh cơnh lâng 3 t’clăh pr’hoọm bhrôông bhrộ. Liêm căh cơnh:“ Pô nhĩ cán, u chơh prang c’năt c’lâng lươt. Pô u chăt vaih coh đac, toọng p’nong, u chăt vaih n’juối dal k’ha riêng km. Pô nhĩ cán buôn chơh đanh 30-40 t’ngay, ăt đhộ coh zr’lụ C5 coh bhươn k’tiêc k’ruung Tràm Chim.”

Tợt đhị acoon bhuông tắc ráng c’chăl moot coh crâng tràm, pr’zơc vêy đhêêng ha măt lêy đọ a chịm bêl lơơp bêl u n’leh. Bêl năc cóo bhoóc chooh dzoọng đhị đoọng n’loong, bêl năc ca cluôc, a đha đac k’ha riêng p’nong bh’luôh păr. Ch’ngai, măt t’ngay bhrôông cơnh c’loọng a tưch zăr lơơp. Zâp râu đêêc bhrợ ha Tràm Chim dưr liêm cơnh tranh xră. Ta la tranh n’năc năc muy đơc đoọng ha ngai năl đương kía bêl măt t’ngay k’noọ lơơp xang nang tràm.

Căh câ dưr meh bêl tơơp ra diu, pr’zơc vêy c’jệ lêy bêl moọng lêy đhị tu tràm ting bha nụ a chịm bh’bhôt. Apêê đoo k’rong ch’chraaih, xang năc lươt păr chơơc dza dzooh. Lâng dzợ bâc cr’chăl âng crâng đac pa bhlâng liêm pr’hay coh crâng tràm ha pêê ngai bơơn tươc lêy muy chu:“ Muy râu liêm pr’hay cớ năc bêl apêê a chịm cóh đâu păr đoọng chơơc dza dzooh. Coh đâu apêê a noo a moó choom moọng lêy coó dza dzooh, ta coot a xiu. Bêl u bơơn ta coot a xiu căh vêy u dzooh đăh đhị đêêc. U păr tươc đhị đac đhộ coh crâng bhlâng đoọng tươc băn a xiu n’lơơng. Tươc cr’chăl hân noo xơơt năc u tươc đêêc udzooh muy chu.”

Lâng ha dang pr’đoọng, pr’zơc vêy bơơn moọng lêy sếu acọ bhrôông, muy râu a chịm bơơn xră đơc coh bha ar chr’năp âng Việt Nam lâng bha lang k’tiếc. Sếu acọ bhrôông dzợ vêy dhd’nơc n’lơơng năc sếu li lưr tuôr, vêy pr’hoọm bhr’luuc. Bêl pâ bhlâng, a cọ lâng tuôr âng apêê zêng u lưih xoc lâng vêy pr’hoọm bhrôông; dhd’rưah lâng x’ră x’root đhị n’năng, xooi muy pr’hoọm bhr’luuc. Chr’booh lâng chr’tang vêy pr’hoọm t’viêng, dzung bhrôông. Acoon pậ dal k’noọ 2m:“Tu bêl hân noo xơơt ch’na âng sếu kiêng cha năc a pul a chiêt. Pa bhlâng năc, sếu năc muy râu a chịm ting muy gôông, muy căn a năm. Ma mông đh’rưah ba bi moon muy p’nong n’đoo ca ay căh dzợ ma mông, acoon a đoo m’muy công ja jâng tươc bêl chêêt luôn. Căh câ ha dang dzợ ma mông năc căh u ting gôông, ting căn n’lơơng dzợ. Râu sếu n’nâu năc đhêêng lach dhiêp 2 cr’liêng a năm. Lâng u chêêh bơr p’nong a coon lâng năc đhêêng băn muy p’nong a năm. Tu năc bơr p’nong acoon n’năc tr’zêêng t’mría ch’na đoọng ma mông.”

Bhươn k’tiêc k’ruung Tràm Chim bơơn pac bhrợ 5 zr’lụ. Coh đêêc, A1 lâng A5 bơơn bhrợ du lịch. Apêê zr’lụ n’lơơng pa zêng A2 năc đhị đoọng a chịm l’lach, A3 zư đơc râu a xiu, A4 năc đhị chơơc dza dzooh âng sếu acọ bhrôông. L’lăm a hya, âi moot hân noo đac nong sếu a cọ bhrông lươt tơơi ăt ooy lơơng. Hân noo xơơt, apêê đoo vêy chô păr cớ. Nâu câi, sếu acọ bhrôông chô căh dzợ lâh bâc tu cơnh đêêc bh’rợ moọng lêy apêê đoo năc râu căh vêy u buôn.

Bêl du lịch bhươn k’tiêc k’ruung Tràm Chim, pr’zơc oó ha vil cha ch’na tr’hânh âng zr’lụ Đồng Tháp Mười: lêệ a mó. Coh miền Tây, a mó năc ch’na yêm bhlâng. Vêy ngai dzợ p’ma moon cơnh năc “xoọng bhrôông tràm” tu đha hum yêm. Lêệ a mó bêl xang ruôch bh’zi liêm năc luc zr’ma lâng đac dừa, apêê  chiên. Bêl apêê lêệ âng amó chêện rơơc, năc choom ta coot đăh lâng bhơi ch’hêêng tụ bhooh prớ.

Ha dợ lêệ a mó boh năc ch’na yêm ca êr. Xang bêl luc zr’ma, năc bơơn tăc lâng p’chông t’moot ooy  lu lâng boh. N’đăh ping ta gât cach, n’đăh dup năc cluh boọng đọong cr’hơơng oih moot đía. Âi 5-10 phut năc ta hơ tr’lăp, ha lêê muy chu. Bêl ra văng đăh, apêê đoo xut m’bứi đac a mat ooy lêệ đoọng u rơơc, đha hum. Đăh lâng prớ bhooh, a moot, prí hât, bhơi ch’hêêng pr’zơc vêy căh choom ha vil bêl tươc ooy đhăm k’tiêc Đồng Tháp./.

Ngắm vườn quốc gia tràm chim mùa nước nổi

                                               VOV4

Có một vùng đất không quá xa thành phố nhưng lại sở hữu một hệ sinh thái hoang sơ, phong phú. Nơi nổi tiếng có hàng trăm loài chim quý hiếm trú ngụ, “sáu tháng đồng khô cỏ cháy, sáu tháng nước ngập trắng đồng” lại là nơi phát triển của thảm thực vật đa dạng.

Trong CM “ Khám phá vẻ đẹp” tuần này, mời các bạn đến Đồng Tháp, khám phá vườn Quốc gia tràm chim – nơi được mệnh danh là khu Ramsar thứ 2.000 của thế giới.

Nằm cách thành phố Cao Lãnh, Đồng Tháp khoảng 35 cây số, Vườn Quốc gia tràm chim là vùng đất ngập nước rộng hơn 7.300ha, thuộc địa phận 5 xã là Tân Công Sính, Phú Đức, Phú Thọ, Phú Thành, Phú Hiệp và thị trấn Tràm Chim của huyện Tam Nông, Đồng Tháp. Đây là nơi sinh sống của hơn 130 loài thực vật, hơn 200 loài chim nước như cò trắng, vạc xám, còng cọc, vịt trời, trích… 8 năm trước, Vườn Quốc gia Tràm chim được công nhận là khu Ramsar – khu bảo tồn ngập nước thứ 2000 của thế giới và thứ 4 của Việt Nam. Anh Nguyễn Văn Vui – hướng dẫn viên du lịch tại Đồng Tháp cho biết: “Vườn quốc gia tràm chim được công nhận là khu Ramsar thứ nhất: Hiệp ước Ramsar được thành lập ra để bảo vệ các vùng đất ngập nước. Cho nên tràm chim của Đồng Tháp Mười đảm bảo được tiêu chí đầu tiên là vùng đất ngập nước. Và thành lập ra để bảo vệ các loài chim quý hiếm là điều kiện thứ 2. Và điều kiện thứ 3 là ở đây được một khu rừng tự nhiên với diện tích 7.313 ha. Rừng tràm có nhiều loại chim quý hiếm và loài cá nước ngọt được bảo tồn và sinh sống tự nhiên ở đây. 3 điều đấy được công nhận.”

Từ tháng 12 đến tháng 5 âm lịch là mùa khô. Xuôi theo những con kênh trên những chiếc tắc ráng – một loại xuồng máy đặc trưng của miền Tây, bạn sẽ lạc vào không gian khoáng đạt của mây trời, của mênh mông nước vườn tràm. Xuồng theo dòng rẽ nước, đưa bạn đi chiêm ngưỡng vẻ đẹp của những cánh đồng cỏ năng, thả hồn theo gió mà tận hưởng khí trời xanh mát, vẻ thanh bình, hoang dại của thiên nhiên: “Quần thể tràm chiếm tới hơn 3000 ha nên đa số là rừng tràm. Còn các quần thể còn lại thì có quần thể cỏ năng ống, năng kim, quần thể bèo, các loài hoa, nó chiếm diện tích ít hơn quần thể tràm.”

Tháng Giêng, đến Vườn Quốc gia tràm chim, bạn sẽ được ngắm nhìn cả một triền hoa nhĩ cán tím giữa sóng nước bồng bềnh. Hoa tím mỏng manh trổ lên từ rong ly – một loài thủy sinh chỉ sống được trong vùng nhiễm phèn nặng với độ pH thấp. Khi đủ điều kiện như độ phèn cao, nước trong và sức quang hợp mạnh, hoa nhĩ cán sẽ nở hoa với 3 cánh tím đặc trưng. Nét mong manh vươn mình lên từ nước, khiến lòng người càng vương vấn, đắm say: “ Hoa nhĩ cán tím, nó nở nguyên một cung đường. Hoa nó mọc dưới nước, mọc hình ống, trải dài cung đường hàng km. Hoa nhĩ cán tím nở tồn tại 30 – 40 ngày, nằm sâu khu C5 trong vườn quốc gia tràm chim.”

Ngồi trên xuồng tắc ráng len lỏi trong rừng tràm, bạn sẽ bị mê mẩn theo những cánh chim trời thoắt ẩn, thoắt hiện. Khi thì cò trắng vắt vẻo trên cây, khi thì cồng cộc, vịt trời cả trăm con sải cánh. Xa xa, hoàng hôn đỏ quạch phía chân trời. Cảnh tượng ấy khiến tràm chim hiện lên như tranh vẽ, sống động, có hồn. Bức tranh ấy chỉ dành cho người biết kiên nhẫn chờ đợi khi mặt trời dần khuất sau rừng tràm.

Hoặc thức dậy khi tờ mờ sáng, bạn sẽ vô cùng thích thú khi ngắm nhìn trên ngọn tràm từng cụm chim lúc nhúc. Chúng tụ tập rỉa lông, rỉa cánh, rồi tản ra khắp nơi tìm thức ăn. Và còn nhiều những khoảnh khắc của thiên nhiên vô cùng quý giá ở rừng tràm cho những ai may mắn một lần sở hữu: “Một vẻ đẹp nữa là vẻ đẹp khi các loài chim cò ở đây di chuyển để kiếm ăn. Ở đây quý anh chị có thể ngắm loài cò kiếm ăn bằng cách nó đứng, nó đợi cá. Nó không có vội để nó gắp cá ăn liền mà nó đứng, nó đợi chờ một thời gian thật là lâu, rất là kiên nhẫn để con cá nó chủ quan, nó nghĩ là không có nguy hiểm đe dọa nó nữa. Cò đứng yên để nước nó không động và trong, đợi cá bơi một thời gian dưới chân của nó để nó tiến hành bắt con cá một cách dễ dàng nhất. Và khi nó bắt nó không ăn liền. Nó sẽ kiếm một ao nước nào đó sâu trong rừng để nó để vô đó nuôi cá. Đến thời gian khắc nghiệt mùa khô thì nó đến đó nó ăn cùng đàn của nó.”

Và nếu may mắn, bạn sẽ được chiêm ngưỡng sếu đầu đỏ - loài chim được ghi trong sách đỏ của Việt Nam và thế giới. Sếu đầu đỏ còn có tên gọi khác là sếu cổ trụi, có màu xám bạc ánh thép. Khi trưởng thành, đầu và cổ của chúng trụi lông và có màu đỏ; đồng thời vằn trên cánh, đuôi một màu xám. Mỏ và phía trước đỉnh đầu của sếu có màu xanh sừng, chân đỏ. Con trưởng thành cao tới gần 2m: “Tại vì mùa khô thức ăn ưa thích của sếu đầu đỏ là củ năng. Đặc biệt, loài sếu là một loài chim rất chung tình. Sống với nhau ví dụ một con kia lỡ gặp vấn đề gì đó không còn tồn tại nữa thì con còn lại có thể tuyệt thực đến chết để thể hiện sự chung tình của mình. Hoặc nếu nó còn sống nó sẽ không kết nối bạn tình với một con nào nữa đến cuối đời. Loài sếu này chỉ sinh đúng 2 trứng thôi. Và nở ra hai con và chỉ nuôi được một con duy nhất. Lý do là hai con nó phải dành ăn với nhau để tồn tại.”

Vườn quốc gia tràm chim được chia làm 5 tiểu khu. Trong đó, A1 và A5 được hoạt động du lịch. Các phân khu khác gồm A2 là bãi đẻ của chim, A3 bảo tồn các loài cá, A4 là bãi kiếm ăn chính của sếu đầu đỏ. Trước đây, cứ vào mùa nước nổi sếu đầu đỏ di cư. Mùa khô, chúng lại lũ lượt bay về, tung cánh đầy kiêu hãnh. Nay, sếu đầu đỏ về thưa dần nên việc ngắm chúng rất khó khăn.

Khi du lịch Vườn Quốc gia tràm chim, bạn đừng bỏ qua món ăn nức tiếng của vùng Đồng Tháp Mười: thịt chuột đồng. Ở miền Tây, chuột đồng là món ăn khoái khẩu. Thậm chí, người ta còn ví chúng là "sóc tràm" độ ngọt thịt, chắc, dai. Thịt chuột đồng thực ra là chuột đồng sau khi làm sạch được ướp với nước dừa, các loại gia vị mắm, muối, đường, tiêu, ớt, người ta cho lên bếp dầu sôi đảo đều. Khi các miếng thịt chín vàng, có thể gắp ra ăn kèm với rau thơm chấm tỏi ớt.

Còn thịt chuột đồng quay lu là món ăn béo ngậy và thơm. Sau khi tẩm ướp gia vị, chúng được móc vào một chiếc lu người miền Tây thường dùng để đựng nước. Phía trên đậy nắp thật kín, phía dưới đáy lu họ khoét một lỗ thông ra ngoài  nền đất âm để bỏ than vào nướng. Cứ 5 - 10 phút mở nắp ra quay một lần cho thịt chín đều. Khi chuẩn bị được ăn, người ta phết một ít mật ong tràm vào thịt, ít phút sau đã có một món ăn vàng ruộm, dậy hương. Ăn với muối tiêu chanh, chuối xanh, rau thơm bạn sẽ ấn tượng về món ăn trứ danh của vùng Đồng Tháp.