Đhị zr’lụ bôl âng đhăm crâng 704, zr’lụ crâng âng Công ty Lâm nghiệp Ea Kar, chr’hoong Ea Kar k’đhợơng lêy, a zi nắc lưm muy cha nắc pân jưih pay ga neh geh n’châm oih och p’leh bhai ơy trâm xăng chọ pa mâng coh jeh n’loong xang nắc glâm coh zr’lụ bhơi k’tang răng. Căh mơ đanh, zêng đhăm bôl dưr rooh cat, cram cr’đe pa toh bhung bhung lâng g’doóc k’năm k’neng pleng k’tiếc.

Bêl đhăm crâng xoọc rooh coh hoọng zi, nắc coh loom ơy rọ tước đhăm bôl lơơng, dzợ muy tơơm riah n’đhâng, n’loong c’lâm khía rooh tr’xin. Dzoóc tu bôl da ding, lêy coh ch’ngai, bấc đhăm crâng lứch ta och zêng muy pr’họom bloo lâng pr’họom rớơc âng pazêng tơơm n’loong răng chệêt. Muy cha nắc pân jưih tợơ tỉnh Hà Giang chô ặt bhrợ tự do ooy đâu, xang nắc och pa hư crâng bhrợ ha rêê, a đoo đoọng năl, tợơ c’moo hay tước nâu kêi, pr’loọng đong t’cooh ơy tal 2ha crâng.

Lướt đhậu coh c’loong crâng âng đhăm crâng 704zr’lụ crâng âng Công ty Lâm nghiệp Ea Kar k’đhợơng lêy, đhr’năng crâng da ding crêê ta och pa hư bấc pa bhlầng. Zập bôl da ding coh đâu căh vêy zr’lụ n’đoo dzợ liêm. Bấc đhăm crâng crêê ta och pa hư, g’doóc dzợ păr. Ha dang dáp pa hư t’mêê lâng ty, đhị zr’lụ nâu choom k’dâng lêy nắc tước k’ha riêng hecta crâng lứch bil hư zêng. Cơnh lâng đhr’năng nâu, t’cooh Nguyễn Văn Hậu, Trạm trưởng trạm zư lêy crâng số 2, Công ty Lâm nghiệp Ea Kar, bơơn pa đớp trực tiếp đoọng zư lêy đhăm crâng 704, a đoo moon, crâng lalâh p bhưah nắc căh mặ k’đhợơng lêy lứch: “Xọoc đâu k’đhợơng lêy đhị đâu nắc 386ha, vel đong bhưah ha dợ 3 cha nắc k’đhợơng lêy a năm. Nâu kêi nắc k’đhợơng lêy nắc căh mặ lướt lêy pa lứch.”

Ch’ngai tợơ zr’lụ crâng 704 mơ 20km, zr’lụ crâng 701 cung âng Công ty Lâm nghiệp Ea Kar k’đhợơng lêy, pa tệêt bhlưa chr’val Cư Bông, chr’hoong Ea Kar lâng chr’val Cư San, chr’hoong M’Đrăk, crâng ting pa hư ngân lâh mơ. T’cooh Hồ Trung Thành, k’đhợơng lêy phân trường 4, Công ty Lâm nghiệp Ea Kar k’đhợơng lêy zr’lụ crâng 701 đoọng năl, lâh mơ k’bhuh zư lêy crâng căh lứch, đhr’năng crâng crêê ta pa hư ting ngân lâh mơ tu đhr’năng tợơ pazêng rau cha chrih coh bhiệc toọm bhrợ tu bhiệc lết xa nay: “Đăh cơ quan ơy bơơn coọp bấc tu bhiệc ha dợ căh choom tọom bhrợ. Ặt coh đâu nắc a zi muy bơơn lêy, cọop zư, xay moon lâng đơơng apêê chô ooy cơ quan lâng cơ quan xay moon đoọng ha pêê ban ngành tọom bhrợ. A zi ặt đhị m’pâng cơnh đếêc.”

Xay moon đhr’năng pa hư crâng, t’cooh Nguyễn Văn Vỹ, Chủ tịch UBND chr’val Cư Bông, chr’hoong Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk đoọng năl, pazêng c’moo đăn đâu, crâng coh vel đong ta pa hư ngân pa bhlầng. C’la crâng xọoc đâu căh mặ zư lêy crâng. Bhiệc pa zưm bhrợ têng apêê tu bhiệc coh cr’chăl a hay n’leh đhr’năng căh tệêm ngăn. Bấc tu bhiệc pa hư, âng đơơng, pay n’loong crâng lết xa nay, chr’val ơy bơơn lêy lâng xay moon lâng c’la crâng, hạt kiểm lâm đoọng pa zưm bhrợ têng ha dợ căh bơơn đớp rau zup zooi đâh loon. T’cooh Vỹ moon, bhiệc tọom bhrợ k’zih, căh rợơng bhrợ apêê pa hư crâng ting pa hư bấc lâh mơ, k’đị pháp luật: “Đhị đâu nắc cơ chế tọom bhrợ, dzợ ặt vaih rau k’đhap. Tu cơnh đếêc, apêê bhrợ lết xa nay buôn k’đị, căh k’pân pháp luật âng nhà nước đăh bh’rợ zư lêy crâng.”

T’cooh Lê Đình Chiến, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Ea Kar, tỉnh Đăk Lắk đọong năl, đhr’năng pa hư crâng đhị zr’lụ crâng 701, 703 lâng 704 xoọc dưr vaih bấc k’rơ bhlầng. Chr’hoong xooc k’đươi moon c’la crâng cung cơnh apêê ngành chức năng lêy cha mệet, bhrợ ghit tu bhiệc lết xa nay đoọng xay moon lâng tỉnh, zước boóp p’rá tọom bhrợ. Chr’hoong cung ơy họp xay đoọng bhrợ 2 chốt liên ngành k’đhợơng lêy đhr’năng pa hư crâng đhị chr’val Cư Elang pa tệêt bhlưa lâng chr’hoong Krông Bông lâng chr’val Cư Bông pa tệêt lâng chr’hoong M’Đắk: “Coh bhiệc och pa hư crâng cr’chăl xoọc đâu nắc chr’hoong căh ơy vêy boop p’rá đăh trách nhịem âng bơr đơn vị nâu. Nắc tu zêng apêê đơn vị vêy lướt lêy cha mệêt tu cơnh đếêc nắc vêy bơơn lêy đhị zập đhăm crâng doó pr’hân. Tu cơnh đếêc, bhiệc kiểm điểm, phe ebình nắc căh ơy vêy boop p’rá ooy đhr’năng nâu.”

Pa hư crâng coh cr’chăl đanh đươnh ha dợ căh lêy bhrợ đâh loon. Bêl bơơn lêy nắc k’zệt hecta crâng lâh ta pa hư lứch. N’đhơ crâng crêê ta pa hư ngân bhlầng ha dợ trách nhiệm âng apêê đơn vị c’la crâng kiểm lâm cung căh ơy ta bhrợ têng ghit liêm./.

Thâm nhập điểm nóng phá rừng Ea Kar

                                   Công Bắc

Thời gian gần đây, tình trạng phá rừng lấn đất ở khu vực giáp ranh giữa huyện Ea Kar với huyện Krông Bông và huyện M’Đrắk của tỉnh Đắk Lắk đang diễn ra phức tạp. Những cánh rừng tự nhiên ở đây bị đốt phá rất nghiêm trọng. Thế nhưng, chính quyền địa phương và chủ rừng vẫn loay hoay, chưa có được biện pháp cụ thể để bảo vệ rừng.Tại một quả đồi ở tiểu khu 704, Lâm phần Công ty Lâm nghiệp Ea Kar, huyện Ea Kar, chúng tôi bắt gặp cảnh một người đàn ông bật chiếc hộp quẹt châm lửa đốt mảnh vải thấm xăng quấn ở đầu thanh củi rồi quăng vào bụi cây khô khốc. Trong giây lát, ngọn đồi nhanh chóng bị  lửa bao trùm, tre nứa nổ lốp đốp và khói lửa mịt mù.

Khi đám rừng đang cháy đã ở phía sau chúng tôi, phía trước hiện ra một triền đồi khác, chỉ còn những gốc cây to ngổn ngang vẫn cháy âm ỉ. Trèo lên cao, nhìn ra xa, vẫn còn nhiều lắm những vạt đồi phủ lên màu xám của tro tàn và màu vàng khô của những vạt cây chết đứng vì hơi lửa. Một người đàn ông từ tỉnh Hà Giang di cư tự do vào đây rồi đốt phá rừng làm  nương rẫy cho biết, từ năm ngoái đến nay, gia đình ông đã phát được 2 héc ta  rừng:

Tiếp tục tiến vào sâu trong rừng thuộc tiểu khu 704, lâm phần Công ty Lâm Nghiệp Ea Kar, cảnh rừng bị đốt phá càng nghiêm trọng. Hầu như không quả đồi nào ở đây còn nguyên vẹn. Nhiều khoảnh rừng mới bị đốt, khói vẫn còn nghi ngút. Nếu tính cả phá mới và cũ, ở khu vực này có thể cả trăm ha rừng đã bị thiệt hại hoàn toàn. Trước thực trạng này, ông Nguyễn Văn Hậu, Trạm trưởng Trạm bảo vệ rừng số 2, Công ty Lâm nghiệp Ea Kar, được giao trực tiếp bảo vệ tiểu khu 704, phân bua rằng, rừng quá rộng nên không thể quản lý nổi:“Hiện tại quản lý rải rác ở đây là 386 ha, địa bàn rộng mà có được 3 người. Bây giờ quản lý thì thực chất đi không nổi.”

Cách tiểu khu 704 chừng 20 km, tiểu khu 701 cũng do Công ty Lâm nghiệp Ea Kar quản lý, giáp ranh giữa xã Cư Bông, huyện Ea Kar và xã Cư San, huyện M’Đrăk, rừng càng bị đốt phá nghiêm trọng. Ông Hồ Trung Thành, Phụ trách phân trường 4, Công ty Lâm nghiệp Ea Kar, quản lý tiểu khu 701 cho biết, ngoài việc lực lượng bảo vệ rừng quản lý không xuể, việc rừng bị phá càng ngày càng nghiêm trọng có nguyên nhân sâu xa từ những bất thường trong xử lý các vụ việc, đối tượng vi phạm: “Bên cơ quan đã bắt được nhiều vụ có đương sự nhưng không được xử lý. Ở trong này thì mình chỉ phát hiện, bắt giữ, báo cáo và đưa về cơ quan và cơ quan báo cáo cho các ban ngành xử lý. Nói chung là trên đe, dưới búa vậy.”

Đề cập tình trạng phá rừng, ông Nguyễn Văn Vỹ, Chủ tịch UBND xã Cư Bông, huyện Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk cho biết, những năm gần đây, rừng trên địa bàn bị tàn phá rất nghiêm trọng. Chủ rừng hiện nay không bảo vệ được rừng. Việc phối hợp xử lý các vụ việc, các đối tượng thời gian qua cũng có những dấu hiệu không ổn. Một số vụ việc khai thác, vận chuyển lâm sản trái phép, xã phát hiện và báo với chủ rừng, hạt kiểm lâm để phối hợp lý nhưng không nhận được sự hỗ trợ kịp thời. Ông Vỹ cho rằng, việc xử lý chậm trễ, chiếu lệ khiến lâm tặc ngày càng hoành hành, xem thường pháp luật:“Ở đây là cơ chế xử lý, đâu đó còn vướng mắc nhiều vấn đề. Do vậy, các đối tượng vi phạm nhìn đó cho rằng, có bắt được thì xử lý chưa được, do vậy các đối tượng xem thường kỷ cương pháp luật của nhà nước về công tác bảo vệ rừng.”

Ông Lê Đình Chiến, Phó Chủ tịch UBND huyện Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk cho biết, tình trạng phá rừng tại tiểu khu 701, 703 và 704 đang rất phức tạp. Huyện đang chỉ đạo chủ rừng cũng như ngành chức năng điều tra, làm rõ các vụ vi phạm để báo cáo tỉnh, xin ý kiến xử lý. Huyện cũng đã họp bàn để thành lập 2 chốt liên ngành ngăn chặn tình trạng phá rừng ở xã Cư ELang giáp ranh với huyện Krông Bông và xã Cư Bông giáp ranh với huyện M’Đrắk: “Trong việc đốt phá rừng giai đoạn hiện nay thì huyện chưa có ý kiến về trách nhiệm của hai đơn vị này. Là vì, hầu hết các đơn vị có tuần tra do đó phát hiện, phát hiện từng tiểu khu một, mà không bị bất ngờ, bị động. Do đó, việc kiểm điểm, phê bình thì chưa có ý kiến đó.”

Rừng bị phá trong thời gian dài nhưng không được xử lý kịp thời. Khi phát hiện ra thì hàng chục ha rừng đã bị phá tan hoang. Dù rừng bị tàn phá rất nghiêm trọng nhưng trách nhiệm của các đơn vị chủ rừng, kiểm lâm cũng không được làm rõ./.