Tỉnh Nghệ An xoọc vêy 6 chr’hoong da ding ca coong công dzợ cắh âi zấp k’tiếc pa bhrợ ta têng, tu cơnh đêếc, đha nuôr công dzợ tal ha rêê chóh ha roo. C’xêê 4 công nắc hân noo óch ha rêê, tu cơnh đêếc đhr’năng roóh crâng pa bhlâng dal lâng trách nhiệm âng chính quyền cơ sở ta luôn bơơn lêy chr’nắp bhlâng.

Tỉnh Nghệ An vêy 6 chr’hoong da ding ca coong nắc Quế Phong, Quỳ Châu, Quỳ Hợp, Con Cuông, Tương Dương lâng Kỳ Sơn, tơợ c’moo 2009 tước nâu câi, tỉnh âi pa đớp đoọng k’noọ 47 r’bhâu hécta k’tiếc crâng đoọng ha đha nuôr apêê chr’hoong da ding ca coong bhrợ ha rêê chóh bêệt. C’xêê Puôn zấp c’moo công nắc hân noo óch ha rêê âng đha nuôr zr’lụ da ding ca coong. Lâng k’dâng lêy c’moo n’đoo Nghệ An công váih ra roóh crâng tu óch ha rêê. Pa đhang cơnh g’lúh roóh đhị vel đong chr’val Na Ngoi, chr’hoong Kỳ Sơn moọt ha lúh c’moo ahay, bhrợ bil k’zệt hécta crâng ta zư đớc tu đha nuôr óch ha rêê. T’coóh Ngô Đức Thuật, Chủ tịch Ủy ban nhân dân chr’hoong Quỳ Châu, nắc moon, trách nhiệm âng bh’cộ vel đong nắc choom bơơn lêy chắp tr’nơợp bhlâng cóh bh’rợ cha groong ra roóh crâng. Tu cơnh đêếc, cơnh xang Tết Nguyên đán, đha lum bêl t’đang moon Tết chóh n’loong, chr’hoong Quỳ Châu âi xay trúih đhộ bhứah ha đha nuôr ooy bh’rợ cha groong roóh crâng p’têệt lâng zư lêy crâng. T’coóh Ngô Đức Thuận moon: “A hêê cắh muy năl chóh n’loong a năm, a hêê dzợ p’ghít tước bh’rợ p’too moon đha nuôr ooy bh’rợ zư lêy crâng, cha groong ra roóh crâng. Choom năl nắc n’jứah chóh n’dhang n’jứah zư lêy lâng cha groong roóh. Lâng Tết chóh n’loong vêy choom năl nắc a hêê t’bhlâng chóh cớ, cắh vêy muy ặt đhị đêếc a năm.”

Đhị chr’hoong Con Cuông, đha nuôr nắc  ma ứih cóh bh’rợ zư lêy crâng, cán bộ Kiểm lâm nắc bha lâng. T’coóh La Văn Vinh, vel Đan Lai, chr’val Thạch Ngàn, đoọng năl, bêl a hay vel đoo ma mông cóh zr’lụ đăn crâng Pù Mát, nâu câi bơơn nhà nước pa tơơi chô ặt đhị đhăm t’mêê cóh chr’val Thạch Ngàn n’nâu. n’đhơ cắh zấp ruộng, n’đhang zấp đong nắc công zấp cha tu năl cơnh băn rơơi lâng ch’chóh. Xoọc prang vel băn k;ha riêng p’nong t’rí, c’roóc,  k’ha riêng p’nong a óc  lâng zấp râu a tứch a đha, dzợ chóh p’xoọng k’zệt hécta tơơm keo, tu cơnh đêếc dóo moọt ooy crâng bhrợ ha rêê công zấp ng’cha. T’coóh La Văn Vinh moon: “Zr’lụ crâng nắc nhà nước k’đươi đoọng a cu zr’lụ n’đoo nắc zư lêy zr’lụ n’nắc. moon pa zum đha nuôr zêng ma năl. Cán bộ Kiểm lâm zấp c’moo, c’moo m’đoo cong chô p’too moon, dhd’rứah họp đh’rứah ặt lum lâng đha nuôr, xay moon zư lêy crâng. Cóh vel nắc p’too moon ca coon cha chau cắh choom lướt óch g’dợ, cắh choom óch ha rêê. K’pân roóh crâng, roóh crâng nắc roóh keo, tu cơnh đêếc t’bhlâng zư lêy.”

N’dhdơ cơnh đêếc, đợ vel bhươl vêy zấp ch’na dh’nắh, doó moọt ooy crâng t’bơơn t’mông công cắh âi bấc cơnh lâng da ding ca coong Nghệ An. Zấp c’moo, tỉnh n’nâu công dzợ ga vịng k’rơ bhâu hécta crâng bhrợ ha rêê đoọng ha đha nuôr. T’coóh Trần Đức Lợi, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm chr’hoong Quỳ Hợp đoọng năl, đha nuôr da ding ca coong bấc nắc công dzợ za nươr ooy crâng đoọng ma mông. Ha dang cơnh nhà nước ơơi đoọng ha đha nuôr đợ đhăm crâng cắh dzợ liêm dzang chóh crâng nắc vêy bơơn rơớt đhr’năng ta uốh k’tiếc, ha dợ đha nuôr nắc vêy pr’đơợ bhrợ bhr’lậ pr’ặt tr’mông. “Nhà nước choom vêy chính sách liêm glặp, cơnh lâng đhăm k’tiếc crâng cắh dzợ liêm nắc choom vêy ch’mêệt lêy lâng ha dang zấp pr’đơợ nắc đoọng đha nuôr chóh crâng pa dưr bh’rợ tr’nêng. Rơớt đhr’năng đha nuôr vêy k’tiếc n’đhang cắh bơơn chóh bhrợ đhị đhăm k’tiếc âng đay bơơn ta đoọng.”

Đhị chr’hoong Quế Phong, Zr’lụ zư đớc crâng ca coong Pù Hoạt, k’đhơợng lêy lấh 86.000 hécta crâng, đhị bêl đêếc cán bộ Kiểm lâm hắt tu cơnh đêếc ta luôn pa zum lâng chính quyền vel đong đọong p’too moon đha nuôr ting pấh zư lêy crâng liêm choom lấh. Xoọc Zr’lụ zư đớc crâng ca coong âi hợp đồng cơnh lâng 500 pr’loọng đha nuôr âng chr’val Hạnh Dịch zư lêy lấh 1000 héc ta crâng, n’đhơ cơnh đêếc hế độ chroót đoọng dưm zư lêy ha đha nuôr công dzợ hắt. A moó Lương Thị Đào, đha nuôr chr’val Hạnh Dịch, chr’hoong Quế Phong đoọng năl, vel đong a moó đớp zư lêy 1000 hécta crâng âng Zr’lụ ta zư đớc, cơnh lângz ên ta đoọng tơợ 200 r’bhâu tước 300 r’bhâu đồng ha 1 hécta cóh muy c’moo zư lêy, n’đhang ,uy c’moo đâu đha nuôr công cắh âi bơơn đớp. cơnh đêếc, đha nuôr công dzợ brhợ ha rêê đoọng bhrợ bhr’lậ pr’ặt tr’mông. “Cóh bấc c’moo ha nua đha nuôr công bơơn đươi dua  râu liêm crêê pa đớp zư lêy crâng ting Nghị quyết 30A, n’đhơ cơnh đêếc, c’moo đâu nắc xoọc pa đhêy cắh âi vêy chroót đoọng ha đha nuôr. Rơơm kiêng zấp cấp k’rang tước đoọng dha nuôr đơớh bơơn đớp zên n’nâu. Pa bhlâng nắcmm pa dzoóc p’xoọng zên chroót đoọng ha đha nuôr dal lấh, tu đhăm crâng pa bhlâng ga mắc, zư lêy pa bhlâng k’đháp nắc zên đoọng nắc hắt t’ping lâng trách nhiệm âng đha nuôr lơi jợ.”

T’coóh Lê Văn Giáp, Chủ tịch chr’hoong Quế Phong đoọng năl: Mơ zên đoọng zư lêy crâng la lấh đệ xoọc đâu cắh âi mặ p’zương moon đha nuôr k’rêêm loom đớp zư crâng, pa xiêr bh’rợ óch ha rêê. Tu cơnh đêếc, đhr’năng crâng crêê roóh pa bhlâng dzợ dal, bhrợ k’đháp ha pêê vel đong cóh bh’rợ ch’mêệt lêy roóh crâng: “Cơnh lâng 1 hécta nhà nước chroót đoọng đhêêng 250.000 tước 400.000 đồng nắc đha nuôr pa bhlâng cắh vêy kiêng đớp zư lêy crâng. Nắc đoo râu zr’năh k’đháp ha chr’hoong. Tu cơnh đêếc, cơnh lâng râu rơơm kiêng âng đha nuôr da ding ca coong, ng’cơnh choom Đảng lâng nhà nước k’rang tước ha dưr mơ ta zooi đoọng dâng 600.000/hécta”.

Zooi đoọng loon đơớh ha đha nuôr yêm têêm pr’ặt tr’mông, vêy brhợ pa xiêr liêm choom bh’rợ óch crâng bhrợ ha rêê cóh da ding ca coong. N’dhdơ cơnh đêếc, xoọc đâu đha nuôr công dzợ bhrợ ha rêê bêl nhà nước cắh âi loon zooi đọong pr’ặt tr’mông ha pêê. Lâng hân noo óch ha rêê âi tước, tu cơnh đêếc, lấh đhị bh’rợ ha dưr dal c’năl zêl lâng cha groong roóh crâng ha đha nuôr nắc trách nhiệm dal bhlâng công nắc đoo bh’cộ chính quyền apêê vel đong./.

Nghệ An: Mùa đốt rẫy, nguy cơ cháy rừng cao

                                              Quốc Khánh

Người dân ở 6 huyện miền núi, tỉnh Nghệ An vẫn còn thiếu đất sản xuất lương thực nên bà con vẫn phải làm rẫy lúa luân canh. Tháng 4 cũng là mùa đốt rẫy, vì thế nguy cơ cháy rừng rất cao và trách nhiệm của chính quyền cơ sở luôn phải được đặt lên hàng đầu.

Tỉnh Nghệ An có 6 huyện miền núi là Quế Phong, Quỳ Châu, Quỳ Hợp, Con Cuông, Tương Dương và Kỳ Sơn, từ năm 2009 đến nay, tỉnh đã giao gần 47 ngàn héc ta đất rừng cho người dân các huyện miền núi làm nương rẫy sản xuất lương thực. Tháng Tư hàng năm cũng là mùa đốt rẫy của bà con vùng cao. Và hầu như năm nào Nghệ An cũng xảy ra cháy rừng do đốt nương làm rẫy. Điển hình như vụ cháy rừng trên địa bàn xã Na Ngoi, huyện Kỳ Sơn vào đầu năm ngoái, làm thiệt hại hàng chục héc ta rừng phòng hộ do bà con đốt nương rẫy. Ông Ngô Đức Thuận, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Quỳ Châu, cho rằng, trách nhiệm của lãnh đạo địa phương phải được coi trọng hàng đầu trong công tác phòng chống cháy rừng. Bởi vậy, ngay sau Tết Nguyên đán, nhân dịp phát động Tết trồng cây, huyện Quỳ Châu đã tuyên truyền sâu rộng cho người dân về công tác phòng chống cháy rừng gắn với bảo vệ rừng. Ông Ngô Đức Thuận nói: “Mình không phải chỉ biết trồng cây không, mình còn chú trọng đến tuyên truyền cho nhân dân về công tác bảo vệ rừng, phòng chống cháy rừng. Tức là vừa trồng nhưng vừa bảo vệ, chăm sóc và phòng chống cháy. Và Tết trồng cây có nghĩa là chúng ta tiếp tục trồng nữa, chứ không phải chỉ dừng lại ở cái ngày đó”.

      Tại huyện Con Cuông, người dân là chủ thể trong công tác bảo vệ rừng, cán bộ Kiểm lâm là nòng cốt. Ông La Văn Vinh, bản Đan Lai, xã Thạch Ngàn, cho biết, trước đây bản ông sống trong vùng đệm rừng nguyên sinh Pù Mát, nay được nhà nước di dời về tái định cư ở xã Thạch Ngàn này. Mặc dù thiếu ruộng, nhưng nhà nhà vẫn đủ ăn vì biết chăn nuôi và làm vườn. Hiện cả bản nuôi được hàng trăm con trâu bò, hàng trăm con lợn và các loại gia cầm, còn trồng thêm hàng chục héc ta cây keo, nên không phải phát rừng làm nương rãy vẫn cứ đủ ăn. Ông La Văn Vinh nói: “Khu rừng thì nhà nước giao cho mình đoạn nào thì bảo vệ đoạn ấy. Nói chung người dân rất có ý thức. Cán bộ Kiểm lâm hàng năm, năm nào cũng về tuyên truyền, cùng họp, cùng tiếp xúc với bà con, tuyên truyền về bảo vệ rừng. Trong bản thì nhắc nhở con cháu mình không đi đốt ong, không đốt nương rãy. Sợ cháy rừng chớ, cháy rừng thì cháy keo nên phải bảo vệ”.

Tại những bản làng  chủ động lương thực, không phải vào rừng kiếm sống vẫn chưa nhiều đối với vùng cao Nghệ An. Mỗi năm tỉnh này vẫn phải khoanh giao hàng ngàn héc ta rừng làm rẫy cho bà con. Ông Trần Đức Lợi, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm huyện Quỳ Hợp cho biết, người dân miền núi chủ yếu vẫn phải dựa vào rừng để sống. Nếu như nhà nước phê duyệt cho người dân những diện tích rừng nghèo kiệt chuyển sang trồng rừng sẽ tránh được lãng phí đất mà người dân còn có điều kiện cải thiện đời sống. “Nhà nước nên có chính sách mở, đối với những diện tích rừng nghèo kiệt thì phải có kiểm tra thẩm định và nếu đủ điều kiện thì để cho dân trồng rừng phát triển sản xuất. Tránh những trường hợp dân có đất nhưng mà không được phát triển sản xuất trên diện tích mình được giao”.

Tại huyện Quế Phong, Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Hoạt, quản lý trên 86.000 héc ta rừng, trong khi đó cán bộ Kiểm Lâm mỏng nên thường xuyên phối hợp chính quyền địa phương để vận động nhân dân tham gia bảo vệ rừng tốt hơn. Hiện Khu bảo tồn đã hợp đồng với 500 hộ dân của xã Hạnh Dịch bảo vệ hơn 1000 héc ta rừng, tuy nhiên chế độ chi trả công bảo vệ cho dân vẫn đang còn rất thấp. Chị Lương Thị Đào, người dân xã Hạnh Dịch, huyện Quế Phong cho biết, quê chị nhận bảo vệ 1000 héc ta rừng của Khu bảo tồn, với chi trả chỉ từ 200 ngàn đến 300 ngàn đồng cho 1 héc ta 1 năm bảo vệ. Nhưng một năm nay bà con vẫn chưa được nhận. Vậy là, người dân vẫn phải làm rẫy để cải thiện đời sống.

Ông Lê Văn Giáp, Chủ tịch huyện Quế Phong cho rằng: mức khoán rừng quá thấp hiện tại chưa khuyến khích được người dân yên tâm nhận khoán rừng, hạn chế việc đốt nương làm rẫy. Vì thế, nguy cơ rừng bị cháy vẫn cứ lơ lửng, gây khó cho các địa phương trong kiểm soát cháy rừng: ‘Với 1 héc ta mà nhà nước chi trả với mức quá thấp từ 250.000 đến 400.000 đồng thì người dân thực sự không mặn mà trong công tác nhận khoán bảo vệ rừng. Đó là những khó khăn cho huyện. Cho nên với mong muốn của đồng bào miền núi, làm sao Đảng và nhà nước quan tâm nâng mức hỗ trợ lên khoảng 600.000 trên 1 héc ta”.

       Hỗ trợ kịp thời cho người dân ổn định cuộc sống, sẽ làm giảm đáng kể việc đốt rừng làm rẫy sản xuất lương thực ở miền núi. Tuy nhiên hiện nay bà con vẫn phải làm nương rãy khi nhà nước chưa kịp hỗ trợ đời sống cho họ. Và mùa đốt rẫy đã đến, vì vậy, bên cạnh việc tăng cường nâng cao ý thức PCCCR cho người dân thì trách nhiệm cao nhất vẫn là lãnh đạo chính quyền các địa phương./.