Đhanuôr acoon cóh Đan Lai vêy 785 pr’loọng lâng 3.528 manứih, ắt mamung đhị vel đông 6 chr’val âng chr’hoong Con Cuông, tỉnh Nghệ An. Tu pr’đợơ ắt tớt ch’ngai, zâp râu pr’đơợ lịch sử lâng j’niêng cr’bưn cắh liêm crêê, pr’ắt tr’mung âng acoon cóh Đan Lai nắc g’nưm ooy crâng, lấh mơ nắc đắh penh bơơn, p’pêếh, bhrấch rêê pa hư crâng nắc pr’ắt tr’mung ting ha ul đha’rứt zâp c’moo, bhiệc tr’pay cắh zâp c’moo lâng crêê đhi noo bhúh xoọng nắc dưr váih bấc. Acoon cóh Đan Lai vêy đhr’năng bil pất c’bhúh, ma oom oóch, trình độ đệ, ặt k’ay k’naanh dưr váih taluôn, pr’đơợ lướt vốch zr’nắh k’đhạp đoọng zư lêy padứah, cắh lấh bơơn chấc ắt lưm prá, giao lưu lâng apêê cóh ngoai.

Tơợ c’moo 2001, tỉnh Nghệ An nắc đoọng dự án k’rong bhrợ padưr đhăm k’tiếc ắt t’mêê manứihĐan Lai. C’moo 2002, chr’hoong Con Cuông pa tơơi 36 pr’loọng cóh vel Búng lâng vel Cò Phạt, chr’val Môn Sơn tước zr’lụ t’mêê đhị vel Tân Sơn lâng Cửa Rào đăn trung tâm chr’val Môn Sơn, chr’hoong Con Cuông. Tước c’moo 2006, Thủ tướng Chính phủ nắc vêy quyết định đoọng bhrợ bh’rợ Zư lêy, padưr pa’xớc nhâm mâng acoon cóh Đan Lai đhị zr’lụ đăn bhươn Quốc gia Pù Mát.

Bhrợ têng bh’rợ nâu, tỉnh Nghệ An nắc ơy bhrợ padưr, đoọng bhrợ 2 đhị đhăm k’tiếc ắt t’mêê lâng pa tơơi đhị đhăm t’mêê nâu 42 pr’loọng, zooi zúp têêm ngăn bhiệc bhrợ têng, pr’ắt tr’mung đoọng ha 42 pr’loọng nắ ơy chô ắt đhị chr’val Thạch Ngàn lâng vel Tân Sơn lâng Cửa Rào, chr’val Môn Sơn. Ooy bhiệc bhrợ têng bh’rợ, bấc xa’nay bh’rợ hạ tầng nắc ơy bơơn k’rong bhrợ cơnh trạm điện, xa’nay bh’rợ bha’nậ đác, c’lâng c’tốch.... Đh’rứah lâng nâu, vel đông lâng zâp ngành chức năng nắc ơy bhrợ têng bhiệc k’đươi moon k’coon đha đhi âng zâp pr’loọng đhanuôr acoon cóh Đan Lai lướt học đhị zâp trường cóh trung tâm chr’val lâng trường nội trú chr’hoong đoọng pa choom đenh đươnh lâng moon pa choom đoọng c’lâng bhrợ têng cha ha y chroo đoọng chô ooy vel đông bhrợ têng, zooi zúp câl cha’nêếh cha ooy cr’chăl học đhị trường. Zâp cơ quan tổ chức xay moon p’cắh c’năl bh’rợ đắh c’rơ n’niên váih k’coon đoọng padưr liêm chr’nắp c’năl ha đhanuôr đắh pr’ắt tr’mung diịc điêl, crêê tr’bơơn tr’pay đhi noo bhúh xoọng, chrooi pa’xoọng padưr dal đợ đhanuôr./.

(ảnh báo Nghệ An)

Nghệ An: Bảo tồn và phát triển bền vững tộc người thiểu số Đan Lai

# Tộc người Đan Lai có 785 hộ, với 3.528 nhân khẩu, cư trú rải rác trên địa bàn 6 xã của huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An. Do điều kiện cách biệt về địa lý, điều kiện lịch sử và các tập tục lạc hậu, cuộc sống tộc người Đan Lai dựa vào rừng, chủ yếu là săn bắn, hái lượm và phát rừng làm rẫy nên thiếu đói quanh năm; tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống diễn ra nhiều. Tộc người Đan Lai có chiều hướng suy thoái giống nòi, suy dinh dưỡng, còi cọc, trình độ dân trí thấp, bệnh tật ốm đau xảy ra thường xuyên, điều kiện đi lại để chăm sóc điều trị khó khăn, hạn chế về giao lưu tiếp xúc với xã hội bên ngoài.

Từ năm 2001, tỉnh Nghệ An phê duyệt Dự án Đầu tư thực hiện tái định cư tộc người Đan Lai. Năm 2002, huyện Con Cuông di dời được 36 hộ ở bản Búng và bản Cò Phạt, xã Môn Sơn ra khu tái định cư tại bản Tân Sơn và bản Cửa Rào gần trung tâm xã Môn Sơn, huyện Con Cuông. Đến năm 2006, Thủ tướng Chính phủ có quyết định phê duyệt đề án “Bảo tồn, phát triển bền vững tộc người thiểu số Đan Lại tại vùng lõi Vườn Quốc gia Pù Mát”.

(ảnh báo Nghệ An)

Thực hiện đề án trên, tỉnh Nghệ An đã lập, phê duyệt quy hoạch hai điểm tái định cư và di dời tái định cư được 42 hộ; hỗ trợ ổn định sản xuất, đời sống cho 42  hộ đã di chuyển tái định cư tại xã Thạch Ngàn và tại  bản Tân Sơn và Cửa Rào (xã Môn Sơn). Thông qua thực hiện đề án, nhiều công trình hạ tầng cơ sở đã được đầu tư thực hiện như trạm bơm điện, công trình thủy lợi, đường giao thông… Cùng với đó, địa phương và các ngành chức năng đã tổ chức vận động đưa con em của các hộ dân tộc Đan Lai ra học tại các trường ở trung tâm xã và trường nội trú huyện để tạo nguồn lâu dài và hướng nghiệp sau về phục vụ địa phương thôn bản, đồng thời hỗ trợ tiền mua gạo ăn trong thời gian học tại trường. Các cơ quan tổ chức tuyên truyền phổ biến kiến thức về sức khỏe sinh sản nhằm nâng cao nhận thức cho đồng bào về quan hệ hôn nhân cận huyết thống, góp phần nâng cao chất lượng dân số./.