Ting cơnh t’coóh Phan Khắc Hải, bêl a hay nắc bhrợ Thứ trưởng Bộ Văn hoá-Thể thao lâng Du lịch, Bhiệc bhan nắc muy cơnh sinh hoạt đơơng chr’nắp a bhô dang, chr’nắp âng văn hoá, tín ngưỡng laliêm pr’hay. Đhơ cơnh đếêc, t’la tranh bhiệc bhan bấc c’moo chô ooy đâu nắc căh dzợ liêm chr’nắp n’léh váih rau căh liêm. Đhr’năng k’ra bhầu cha nắc ma nuýh k’xọa tr’zệêng, đha lựa, k’chụt bhrợ váih bhrêy tắh đoọng bơơn zệêng pay ấn đhị bhiệc bhan đoọng ấn đền Trần apêê c’moo hay căh cợ nắc đhị bhiệc bhan pr’hát x’nưl dưr váih chệêt ma nuýh t’mêê đâu đhị Hà Nội nắc bhrợ bấc ngai pa ghít lêy, căh kiêng ting pấh bhiệc bhan.“Tước bhiệc bhan nắc đoọng bơơn lêy pazêng chr’nắp văn hoá, tước bhiệc bhan đoọng bơơn pa dưr tinh thần ha dợ tước bhiệc bhan crêê đha lựa, tr’đặ, rau ahêê kiêng nắc bơơn l’lêy rau pr’hay, nắc rau ng’đớc bhiệc bhan. Bh’rợ nắc đoo pa bhlầng căh liêm”.

      T’la tranh bhiệc bhan đhị k’tiếc k’ruung hêê nắc xoọc dưr váih căh liêm crêê cơnh ty đanh a hay nắc tu bấc ngai đhanuôr dzợ tin đươi rau j’niêng căh liêm crêê. Bấc ngai tước bhiệc bhan đoọng zước rau pr’đoọng lâng tin đươi nắc a bhô dang cher đoọng, rau cr’er âng tợơ piing cher đoọng.

       Đhơ cơnh đếêc, vêy zập đoo bhiệc bhan zêng váih rau căh liêm? Ting cơnh t’coóh Lù Văn Que, Ủy viên k’bhúh Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, bêl a hay nắc bhrợ Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc, apêê bhiệc bhan moon za zưm, bhiệc bhan zập acoon cóh moon lalay nắc muy rau căh choom căh vêy cóh pr’ặt tr’mông âng đhanuôr. Bhiệc bhan nắc “bảo tàng ma mông” đớc apêê chr’nắp văn hoá, lịch sử bấc rau, nắc cơnh sinh hoạt tín ngưỡng, sinh hoạt văn hoá ty đanh âng zập acoon cóh. Xọoc đâu bấc bhiệc bhan âng đhanuôr acoon cóh dzợ đơơng pazêng chr’nắp ty đanh cơnh “bhiệc bhan zước hân noo” âng ma nuýh Dao, ma nuýh Khơ Mú, ma nuýh Tày đhị apêê tỉnh da ding k’coong đăh Bắc căh cợ nắc chiing goong Tây Nguyên, bhiệc bhan Ok Om Bok âng ma nuýh Khmer Nam bộ lâng bấc bhiệc bhan lơơng. T’coóh Lù Văn Que moon:“Bhiệc bhan n’đoo đơơng pazêng chr’nắp truyền thống liêm choom nắc lêy zư đớc. Nắc chr’nắp văn hoá bhiệc bhan, zư lêy j’niêng cr’bưn tợơ apêê bhiệc bhan chroi k’rong bhrợ pa dưr chr’nắp văn hoá k’bhúh acoon cóh. Đhơ cơnh đếêc nắc oó đươi dua đoọng bhrợ rau căh liêm. Acu xoọc prá xay lâng apêê chuyên gia đoọng pa chắp lêy muy danh mục lalua ta níh, pazêng j’niêng n’đoo âng đhanuôr nắc lêy zư đớc, n’jiêng n’đoo căh liêm nắc t’pấh đhanuôr lơi”.

       Nghị định 110 âng Chính phủ quy định đăh k’đhợơng lêy lâng bhrợ têng bhiệc bhan nắc vêy ta đươi bhrợ tợơ t’ngay 15/10/2018. Nghị định nâu nắc đoọng pa liêm bh’rợ bhrợ têng bhiệc bhan; zúp zooi bhrợ têng pa dưr, zư lêy bhiệc bhan truyền thống đoọng zư đớc apêê chr’nắp văn hoá laliêm, bhrợ têng cơnh pr’ặt tr’mông âng đhanuôr kiêng đươi dua. Nhà nước cung t’pấh apêê bh’rợ văn hoá, văn nghệ, thể thao ty đanh, đươi dya khoa học, công nghệ liêm t’mêê đhị bhrợ têng bhiệc bhan văn hoá, bhiệc bhan bh’rợ tr’nêng, bhiệc bhan vêy tơơm riáh tợơ k’tiếc k’ruung lơơng. Pa xoọng đếêc nắc Nghị định chroi k’rong pa dưr dal bh’nơơn pa too pa choom cán bộ chuyên môn đăh k’đhợơng lêy bhiệc bhan lâng bhrợ ta bhứah pa zưm lâng bha lang k’tiếc cóh bhrợ têng bhiệc bhan. T’coóh Phan Khắc Hải, bêl a hay nắc bhrợ Thứ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao lâng Du lịch moon: “Ahêê bhrợ têng 1 c’moo nắc lêy cung lấh k’ra bhầu chu bhiệc bhan. Bấc đoo bhiệc bhan nắc căh dzợ cơnh ty đanh. Apêê đươi dua đhị bhrợ têng bhiệc bhan đoọng bhrợ têng rau lơơng. Đươi dua bhiệc bhan đoọng bhrợ thương mại hoá. Tu cơnh đếêc nắc lêy vêy cơnh k’đhợơng lêy ghít liêm”.

      Cơnh đếêc, Nghị định số 110 âng Chính phủ ếêh rau nắc cắh đoọng   bhrợ têng bhiệc bhan cơnh bấc ngai ơy xay moon, ha dợ Nghị định nâu nắc dưr váih đoọng pa liêm pa crêê, zooi đoọng ha pêê bhiệc bhan r’dợ dưr chô cơnh chr’nắp ty đanh âng đoo. Zập j’niêng âng bhiệc bhan liêm ta níh, tệêm ngăn cơnh ty đanh; doó bhrợ têng đơơng chr’nắp cr’pân, căh liêm ta níh, lết lâng truyền thống chắp kiêng hoà bình tệêm ngăn, rau liêm pr’hay âng ma nuýh Việt Nam./.

Nghị định Chính phủ không cấm tổ chức lễ hội

                                                                        Hoàng Thái

Trước thực tế nhiều lễ hội thời gian gần đây không còn giữ được ý nghĩa nguyên bản mà đã bị biến tướng, để chấn chỉnh, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 110/NĐ-CP quy định về quản lý và tổ chức lễ hội. Nghị định này sẽ có hiệu lực từ ngày 15 tháng 10 năm 2018. Theo đó, lễ hội phải được tổ chức trang trọng, thiết thực, hiệu quả; tổ chức lễ hội truyền thống theo đúng bản chất, ý nghĩa lịch sử văn hóa; giảm tần suất, thời gian tổ chức lễ hội văn hóa. Nghị định này không cấm việc tổ chức các lễ hội như lời đồn đoán thời gian qua.   

Theo ông Phan Khắc Hải, nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hóa-Thể thao và du lịch, Lễ hội vốn là một nét sinh hoạt tâm linh mang ý nghĩa văn hóa, tín ngưỡng cao đẹp. Tuy nhiên, bức tranh lễ hội mấy năm gần đây thường bị nhem nhuốc, thậm chí xuất hiện nhiều nét ứng xử xấu xí. Cảnh hàng ngàn người chen lấn, giẫm đạp, thậm chí gây gổ, xô xát để tranh giành ấn chỉ ở lễ hội phát ấn đền Trần mấy năm qua hay tại một lễ hội âm nhạc xảy ra chết người mới đây tại Hà Nội đã khiến nhiều người cảnh giác, e ngại tham gia lễ hội.“Đến lễ hội là để thưởng ngoạn những nét văn hóa, đến lễ hội để được phấn chấn tinh thần lên chứ đến lễ hội mà lại giẫm đạp lên cả cái mà mình cần phải được thưởng ngoạn thì còn gọi gì là lễ hội. Nó rất phản cảm”.  

Bức tranh lễ hội ở nước ta đang trở nên méo mó còn bởi một bộ phận người dân còn nặng mê tín dị đoan. Nhiều người đến lễ hội để cầu phúc, cầu lộc với cùng một niềm tin về ân sủng của thần thánh, của ơn trên.

Tuy vậy, có phải cứ lễ hội là mang những yếu tố tiêu cực?. Theo ông Lù Văn Que, Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận tổ quốc Việt Nam, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc, các lễ hội nói chung, lễ hội các dân tộc thiểu số nói riêng là một nhu cầu không thể thiếu trong đời sống sinh hoạt của đồng bào. Lễ hội là “bảo tàng sống’’ chứa đựng các giá trị văn hóa, lịch sử phong phú, các hình thức sinh hoạt tín ngưỡng, sinh hoạt văn hóa dân gian của từng dân tộc. Hiện nhiều lễ hội của đồng bào dân tộc thiểu số còn mang những nét nguyên bản như “lễ hội cầu mùa” của người Dao, người Khơ Mú, người Tày ở các tỉnh miền núi khu vực phía Bắc hay lễ hội cồng chiêng Tây nguyên, lễ hội Ok bom bok của người Khmer Nam bộ và nhiều lễ hội khác. Ông Lù Văn Que cho rằng: “Lễ hội nào mang những nét truyền thống tốt đẹp thì phải giữ. Chính nét văn hóa lễ hội, giữ gìn phong tục tập quán thông qua lễ hội góp phần làm nổi bật bản sắc dân tộc. Nhưng mà không nên lạm dụng. Tôi đang trao đổi với một số chuyên gia để nghiên cứu lập hẳn một danh mục đang hoàng, những phong tục nào của đồng bào thì phải giữ lại, tập tục nào không tốt thì phải vận động bỏ dần đi”    

Nghị định 110 của Chính phủ quy định về quản lý và tổ chức lễ hội sẽ có hiệu lực từ ngày 15 tháng 10 năm 2018.  Nghị định này nhằm chấn chỉnh công tác tổ chức lễ hội; hỗ trợ hoạt động phục dựng, bảo vệ lễ hội truyền thống nhằm duy trì các giá trị văn hóa đặc sắc, tiêu biểu, đáp ứng đời sống tinh thần của nhân dân. Nhà nước cũng khuyến khích các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao dân gian truyền thống, ứng dụng khoa học, công nghệ hiện đại trong tổ chức lễ hội văn hóa, lễ hội ngành nghề, lễ hội có nguồn gốc từ nước ngoài. Thêm vào đó Nghị định góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chuyên môn, nghiệp vụ về quản lý hoạt động lễ hội và mở rộng hợp tác quốc tế trong hoạt động lễ hội. Ông Phan Khắc Hải Nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch nói:“Chúng ta tổ chức 1 năm phải nói là hơn nghìn cái lễ hội. Có nhiều lễ hội nó đã bị pha tạp. Người ta lợi dụng lễ hội vì một mục đích khác. Dùng lễ hội để thương mại hóa. Vì thế cho nên là cần phải có một sự quản lý thật chặt chẽ.”

Như vậy, Nghị định số 110 của Chính phủ không phải là để cấm tổ chức Lễ hội như là dư luận đồn đoán gần đây mà Nghị định này ra đời nhằm chấn chỉnh, giúp các lễ hội dần trở về đúng ý nghĩa vốn có của nó. Mọi nghi lễ của lễ hội phải trang nghiêm, bảo đảm truyền thống; không thực hiện nghi lễ có tính bạo lực, phản cảm, trái với truyền thống yêu hòa bình, nhân đạo của dân tộc Việt Nam./.