Tơợ m’pâng c’xêê 12/2017, zâp doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh cóh vel đông chr’hoong Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam nắc đấh hân ra’văng zâp pr’đươi chr’nắp đoọng ha cr’noọ bh’rợ đươi dua âng đhanuôr g’lúh Tết nguyên đán. Hân đhơ zên pa’câl cắh dal lâng t’ngay bêl lơơng, hân đhơ cơnh đêếc, c’moo đâu bhiệc lêy c’câl đhị zr’lụ dading k’coong Nam Trà My nắc độp nga’ngoọp, cắh lấh bấc đhanuôr lướt câl hàng hoá ra văng Tết.

Đợ t’ngay nâu, đhị zr’lụ chợ cóh Tắk Pỏ, chr’hoong k’coong ch’ngai Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam lâng bấc cửa hàng tạp hoá, đại lý nắc ơy pa’câl bấc pr’đươi pr’dua Tết cơnh xa’nập xập, giày dép, bánh, mứt, kẹo, bia, búah, đác ngam zâp râu. Hàng hoá Tết c’moo đâu zăng bấc laliêm, hân đhơ cơnh đêếc cắh lấh bấc apêê lướt câl. Amoó Mai Thị Thu Thảo, c’la cửa hàng tạp hoá cóh Tắk Pỏ đoọng năl, bấc g’lúh boo đhí, túh bhlong lứch c’moo 2017 bhrợ bil hư hi’lêệng ha đhanuôr cóh vel đông, nắc cắh lấh ngai k’rang chấc lêy tước bhiệc c’câl pr’đươi Tết. Đợ mơ pr’đươi âng amoó đơơng chô Tết nâu nắc mơ m’pâng lâng c’moo l’lăm ahay, hân đhơ cơnh đêếc cắh lấh bấc ngai câl: “C’moo đâu, bhiệc câl đươi cắh bấc, mơ 30-40%. Tu đhanuôr ặt zâng râu bil hư boo đhí túh bhlong t’mêê đâu ahay hi’lêệng bhlâng. C’moo đâu, lêy đhr’năng cơnh đâu nắc cắh râu choom bơơn cơnh c’moo l’lăm. C’moo đâu pay hàng mơ 60-70% lâng zâp c’moo. Bấc c’moo l’lăm ahay acu k’rong bhrợ lấh 10 ực đồng câl zâp râu pr’đươi pr’dua, bánh kẹo, c’moo đâu nắc mơ 5, 6 ực a’năm. Lêy đhr’năng cơnh đâu k’đhạp pa’câl, nắc mưy ặt đương lứch t’ngay 30 vêy rơơm bơơn pa’câl.”

C’moo đâu, hàng hoá Tết âng đơơng cóh k’coong ch’ngai lấh mơ nắc pr’đươi pr’dua âng Việt Nam. Hân đhơ cơnh đêếc, lướt vốch đhị 2, 3 chợ lâng zâp cửa hàng tạp hoá nắc cung bơơn lêy đợ râu bánh mứt cắh ma nhãn mác, cắh vêy t’ngay c’xêê đươi dua ặt pa’câl bấc. Bấc râu bánh, mứt, p’riêng k’roóc, a’tứch t’priêng... zâp đhị đại lí câl la’lêếh, pác bhrợ bấc ooy zâp chi’đhung k’tứi đoọng pa’câl cắh vêy n’léh nhãn mác, đhị bhrợ têng, cr’liêng xa’nay ooy bh’nơơn pr’đươi. Ooy đắh bhiệc xay moon, cr’chăl đăn đâu, đhanuôr nắc ơy tơợp lêy cha’mêết tước hàng hoá bhrợ têng cóh cr’loọng k’tiếc k’ruung. Hân đhơ cơnh đêếc, đhị la lua lêy, râu âng đhanuôr k’rang nắc zên câl. T’coóh Hồ Văn Hội, acoon cóh Xê Đăng, cóh vel 1, chr’val Trà Linh đoọng năl, bấc c’moo đâu t’coóh nắc ơy tơợp lêy cha’mêết tước nhãn mác, tơơm ríah bhrợ têng lâng câl đợ pr’đươi pr’dua mơ zâp zên âng đay: “Bấc c’moo váih zên nắc cung lêy câl đợ pr’đươi chr’nắp đoọng đươi dua t’ngay Tết, cơnh bánh kẹo, mứt lâng câl lêy cha’mêết cr’chăl t’ngay đươi dua lâng tơơm ríah. Hân đhơ cơnh đêếc, c’moo đâu nắc cắh râu chấc câl, c’moo đâu boo túh bấc râu bil hư, pr’ắt tr’mung zr’nắh k’đhạp  lấh mơ c’moo l’lăm.”

C’moo đâu, chr’hoong Nam Trà My ặt zâng bấc râu bil hư hi’lêệng tu boo túh. Lấh mơ nắc vel 2, chr’val Trà Vân. Xang boo túh, bấc t’nooi xe âng đơơng hàng trông dấc zooi zúp âng zâp tổ chức, cha’nặc manứih chô lâng đhanuôr cóh k’coong ch’ngai, đhị ặt zâng hi’lêệng zr’nắh âng boo túh bhrợ t’váih, zâp râu pr’đươi chr’nắp cơnh cha’nêếh, mắm, bhoóh, dầu phụng.... Nâu đoo cung nặc mưy ooy bấc râu tu bhrợ tước bhiệc câl đươi âng đhanuôr cắh bấc. T’coóh Hồ Văn Hoa, acoon cóh Ca Dong cóh vel 2, chr’val Trà Vân đoọng năl: “Apêê đoọng bấc bhlâng cơnh cha’nêếh, bhoóh, mì chính, dầu phụng, đhr’nuum, xa’nập liêm zâp. Tết c’moo đâu cung tu vêy Đảng, Nhà nước lâng zâp apêê la liêm loom luônh zooi zúp nắc zooi đoọng vêy râu cha Tết.”

C’moo đâu nắc c’moo thứ 2 tỉnh Quảng Nam cắh bhrợ têng trợ giá đoọng ha doanh nghiệp âng đơơng hàng Tết cóh k’coong ch’ngai. Năl gít c’lâng xa’nay nâu, chr’hoong k’coong ch’ngai Nam Trà My nắc ơy lêy cha’mêết đợ pr’đươi hàng đấh đoọng têêm ngăn âng đơơng đhanuôr câl đươi bêl Tết lâng zên têêm ngăn. T’coóh Trần Văn Mẫn, Phó Chủ tịch Thường trực UBND chr’hoong k’coong ch’ngai Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam đoọng năl, c’moo hanua vel đông crêê hi’lêệng boo đhí, c’lâng bhlâng 40B lâng zâp c’lâng lướt ooy vel đông, ooy chr’val ma hr’cấh ha’voóh zêng, bhrợ ta’cắt ooy bấc t’ngay. Cr’chăl hanua, ngành c’lâng c’tốch nắc ơy pazưm xe cộ, c’bhúh manứih bhr’lậ paliêm c’lâng c’tốch, đấh loon âng đơơng hàng hoá Tết đoọng ha đhanuôr. Cr’chăl nâu, vel đông cung ơy k’đươi moon zâp doanh nghiệp ra’văng ch’na đh’nắh, lâng zâp râu pr’đươi chr’nắp liêm đấh nắc têêm ngăn liêm crêê cơnh cr’noọ âng đhanuôr g’lúh Tết. Ting cơnh t’coóh Trần Thanh Mẫn, g’lúh tết zâp c’bhúh chức năng cung t’bhlâng lêy cha’mêết thị trường oó đoọng váih bhiệc pa’dzoọc zên câl cắh liêm crêê: “Azi nắc ơy k’đươi moon đắh k’đhơợng zư thị trường lêy cha’mêết liêm gít lâng vêy c’lâng moon pa choom đhanuôr zước bhrợ nhãn mác đoọng năl gít chất lượng, zên câl. Moon zr’nưm, pr’đươi Tết zăng têêm ngăn cơnh cr’noọ đươi dua đoọng ha đhanuôr”./.

Ảm đạm thị trường hàng Tết ở vùng núi tỉnh Quảng Nam

 ( Alăng Lợi)

Ngay từ giữa tháng 12/2017, các doanh nghiệp, cơ sơ kinh doanh trên địa bàn huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam đã khẩn trương chuẩn bị các mặt hàng thiết yếu để phục vụ nhu cầu tiêu dùng của bà con dịp Tết Nguyên đán. Mặc dù giá cả không cao hơn so với ngày thường nhưng năm nay không khí mua sắm tại vùng núi Nam Trà My lại khá ảm đạm, sức mua sắm hàng hóa chuẩn bị cho Tết của bà con khá chậm.

  Những ngày này, tại khu chợ ở Tắk Pỏ. huyện miền núi Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam và nhiều cửa hàng tạp hóa, đại lý đã bày bán nhiều mặt hàng Tết như quần áo, giày dép, bánh, mứt, kẹo, bia, rượu, nước ngọt các loại. Hàng hóa Tết năm nay khá phong phú, đa dạng về mẫu mã, chủng loại nhưng sức mua còn rất chậm. Chị Mai Thị Thu Thảo, chủ cửa hàng tạp hóa ở Tắk Pỏ, cho biết, mấy đợt bão lũ cuối năm 2017 gây thiệt hại nặng nề cho người dân địa phương, nên ít ai quan tâm đến việc sắm sửa Tết. Lượng hàng chị nhập về Tết này chỉ bằng 2/3 mọi năm nhưng bán rất chậm: “Năm nay sức tiêu thụ giảm nhiều, khoảng 30-40%. Vì người dân chịu bị thiên tai vừa rồi quá nặng nề. Năm nay nhìn tình hình thế này chắc thất thu so với mọi năm. Năm nay nhập hàng về chỉ khoảng 60-70% so với mọi năm. Mấy năm trước bình thường tôi đầu tư 10 triệu mua mặt hàng bánh kẹo, năm nay giảm lại khoảng 5, 6 triệu thôi. Ngó tình hình này thấy khó bán, chỉ còn biết chờ cuối ngày 30 kia hy vọng sẽ bán được ít.”

  Năm nay, hàng hóa Tết đưa lên vùng cao chủ yếu là hàng Việt Nam. Tuy nhiên, rảo qua một số chợ và các cửa hàng tạp hóa vẫn không khó để phát hiện những mặt hàng bánh mứt không nhãn mác, không hạn sử dụng bày bán tràn lan. Nhiều loại bánh, mứt, bò khô, gà khô….được đại lý mua sỉ về, chia ra các bao nhỏ để bán lẻ không có xuất xứ, nhãn mác, thông tin về sản phẩm. Thông qua tuyên truyền, thời gian gần đây, bà con đã bắt đầu để ý đến hàng hóa sản xuất trong nước. Ông Hồ Văn Hội, dân tộc Xê Đăng, ở thôn 1, xã Trà Linh cho biết, mấy năm nay ông đã bắt đầu để ý tới nhãn mác, nguồn gốc và mua những mặt hàng vừa túi tiền: “Mấy năm có tiền thì cũng mua sắm những mặt hàng cần thiết để dùng trong những ngày Tết, như bánh, kẹo, mứt và mua phải xem hạn sử dụng và nguồn gốc. Hàng của Việt Nam thì mua vừa rẻ vừa đảm bảo an toàn. Nhưng năm nay thì tôi không mua gì, năm nay mưa lũ nhiều thiệt hại nhiều, cuộc sống khó khăn hơn năm ngoái.”

Năm nay, huyện Nam Trà My chịu nhiều thiệt hại nặng nề do mưa lũ gây ra. Đặc biệt là thôn 2, xã Trà Vân. Sau mưa lũ, nhiều đoàn xe chở hàng cứu trợ  của các tổ chức, cá nhân về với bà con miền núi, các mặt hàng chủ yếu như gạo, mắm, muối, dầu ăn,… Đây cũng là một trong nhiều nguyên nhân dẫn đến sức mua sắm của bà con nơi đây có phần giảm. Ông Hồ Văn Hoa, dân tộc Ca Dong thôn 2, xã Trà Vân cho hay: “Họ cho nhiều lắm, như gạo, mắm, muối, mì chính, dầu ăn, chăn mền, quần áo, không thiếu thứ gì. Tết năm nay cũng nhờ Đảng, Nhà nước và các nhà hảo tâm đến hỗ trợ nên cũng có cái ăn Tết.”

Năm nay là năm thứ 2 tỉnh Quảng Nam không thực hiện trợ giá cho doanh nghiệp đưa hàng Tết lên miền núi. Nắm bắt chủ trương này, huyện miền núi Nam Trà My đã chủ động nguồn hàng từ sớm nên đảm bảo cung ứng nhu cầu mua sắm Tết cho người dân với giá bình ổn. Ông Trần Văn Mẫn, Phó Chủ tịch Thường trực UBND huyện miền núi Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam cho biết, năm qua địa phương bị ảnh hưởng nặng nề bởi thiên tai, đường Quốc lộ 40B và các đường liên thôn, liên xã bị sạt lở nghiêm trọng gây chia cắt dài ngày. Thời gian qua, ngành Giao thông Vận tải đã tập trung phương tiện, lực lượng sửa chữa, khắc phục, đến nay đã cơ bản thông tuyến, kịp vận chuyển hàng Tết lên phục vụ bà con. Bên cạnh đó, địa phương cũng đã chỉ đạo các doanh nghiệp chuẩn bị lương thực, thực phẩm và các nhu yếu phẩm thiết yếu từ rất sớm nên đảm bảo đáp ứng nhu cầu của người dân dịp Tết. Theo ông Trần Thanh Mẫn, dịp tết các lực lượng chức năng cũng tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường tránh tình trạng găm giá, tăng giá: “Chúng tôi đã chỉ đạo bên Quản lý thị trường kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ và có hướng dẫn cho người dân đăng ký nhãn mác, kiểm nghiệm để xác định chất lượng, giá cả.. Nói chung hàng Tết tương đối đảm bảo nhu cầu tiêu dùng cho người dân”./.