NSND Vũ Hoài hân đhơ nắc manứih Hà Nội, nắc t’coóh lalua nặc manứih acoon cóh vel mường Tây Bắc. cr’noọ bh’rợ nghệ thuật ting c’moo c’xêê, đh’rứah lâng râu năl liêm chr’nắp ooy đắh j’niêng cr’bưn âng zâp acoon cóg, zâp tác phẩm múa âng t’coóh nắc ơy bhrợ p’cắh cr’noọ bh’rợ ooy pr’ắt tr’mung âng đhanuôr, bơơn bấc đhanuôr chắp kiêng.

Lấh 70 c’moo, hân đhơ cơnh đêếc, nghệ sỹ nhân dân Vũ Hoài dzợ ặt t’bhlâng pachoom múa bh’lêê bh’la, điều xoè đoọng ha đhanuôr zâp acoon cóh tỉnh Sơn La. râu cr’noọ bh’rợ t’bhlâng âng t’coóh nắc taluôn bhrợ padưr ha zâp apêê cóh c’bhúh pr’hát xa’nưl xung kích cóh bấc vel bhươl padưr bhrợ pachoom. Amoó Cà Thị Xôm, cóh vel Tà Lanh, chr’val Chiềng Hoa, chr’hoong Mường La đoọng năl:

Bơơn thầy Hoài pachoom đoọng, acu nắc ơy năl gít zâp bh’rợ âng múa xoè. Chô ooy vel zi, acu nắc pachoom đoọng ha pêê ađhi amoó cóh đội múa đoọng apêê ađhi amoó đh’rứah pachoom đhanuôr cóh vel bhươl zêng choom múa xoè liêm crêê.

Acu tốt nghiệp khoá 1 trường múa VN, c’moo 1963 nghệ sỹ Vũ Hoài chô pabhrợ đhị đoàn văn công zr’lụ tự trị Tây Bắc, đợ t’tưn nắc đoàn ca múa kịch tỉnh Sơn La. râu pr’đoọng g’lúh tr’nơợp nâu nắc p’têết padưr manứih nghệ sỹ nâu lâng văn hoá, múa âng zâp acoon cóh Tây Bắc. 34 c’moo bhrợ bhiệc cóh đâu, t’coóh nắc năl liêm gít, lêy cha’mêết múa bh’lêê bh’la zâp acoon cóh nắc ơy vêy bha’nọ c’năl liêm chr’nắp bhrợ pr’đơợ liêm nhâm đoọng ha bh’rợ nghệ thuật âng đay. Ooy zâp đhị ặt bhrợ têng, tơợ diễn viên lâng manứih pachoom múa, đội trưởng đội múa, tổ trưởng tổ xrặ bhrợ lâng đạo diễn, trưởng đoàn-chỉ đạo nghệ thuật đoàn ca múa kịch Sơn La, t’coóh nắc ơy vêy bấc vai chính liêm choom cơnh moót bhrợ nam chính cóh kịch múa Theo lá cờ giải phóng c’moo 1964, Ong bò vẽ c’moo 1965, Chuyện bản Pá Khôm c’moo 1972. ta’luôn ooy zâp c’moo, t’coóh nắc bhrợ pachoom múa, k’dâng lấh 100 tác phẩm đoọng ha đoàn văn công tỉnh Sơn La, đh’rứah lâng đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp zâp tỉnh pr’zợc, cung cơnh k’tiếc k’ruung pr’zợc Lào. Choom xay moon tước zâp tác phẩm múa pazưm lâng pr’đợc âng t’coóh nắc Ba ông già giữ trẻ lâng chất liệu múa Thái, Cầu mùa âng acoon cóh Khơ Mú, Đôi cánh ước mơ, âng acoon cóh Si La.

Đợ t’tưn, bêl chô ooy hội nghệ sỹ múa VN, zư k’đhơợng zâp râu bh’rợ phó tổng thư ký thường trực, xang nặc phó chủ tịch thường trực Hội, t’coóh pấh xr bhrợ kịch bản đạo diễn xa’nay bh’rợ nghệ thuật khai mạc, bế mạc Seagame 22 đhị Hà Nội, lâng nắc tổng đạo diễn, tác giả kịch bản bấc xa’nay bh’rợ nghệ thuật pậ chr’nắp cóh Hà Nội lâng zâp tỉnh, thành phố lơơng cóh prang k’tiếc k’ruung. T’coóh cung ting pấh pachoom bấc lopứ pachoom múa đhị zâp vel đông. Zâp xa’nay bh’rợ âng t’coóh zêng liêm pr’hay âng múa bh’lêê bh’la zâp acoon cóh. Nghệ sỹ Vũ Hoài xay moon:

Trường mưy pachoom đợ c’năl bh’rợ cơ bản a’năm. Hadợ múa bh’lêê bh’la nắc cắh vêy ắt cóh cơ bản, ắt ooy đợ tiểu tiết k’tứi bhlâng. Bêl chô pabhrợ đhị zr’lụ tự trị Tây Bắc, bơơn pachoom múa bh’lêê bh’la âng đhanuôr zâp acoon cóh, acu nắc vêy năl gít, múa bh’lêê bh’la pabhlâng pr’hay, doọ vêy cơnh lêy k’rơ mốp. liêm pr’hay bhrợ padưr đợ râu chr’nắp cắh vêy bha ar pa’tơ n’đoo vêy choom pachoom.

Đhêy chế độ c’moo 2010, nghệ sỹ Vũ Hoài nắc chô ooy Sơn La-mưy đhị k’tiếc ơy bơơn ta lêy cơnh vel bhươl thứ 2 âng đay. Ting lêy k’noọ pr’múa xoè truyền thống âng Sơn La xoọc đâu vêy bấc râu dưr váih cắh liêm, ma bil pất a’năm nắc t’coóh ting pachoom moót ooy bh’rợ Chấc lêy lâng pachoom 2, 3 pr’múa xoè liêm chr’nắp văn hoá acoon cóh Sơn La, t’bhlâng chấc lêy lướt tước ooy zâp vel đông đoọng pachoom, padưr pr’múa xoè, pazưm lâng zâp pr’múa ty chr’nắp lơơng đơơng pr’hoọm văn hoá zâp acoon cóh Sơn La. t’coóh moon:

Xoè nắc ty chr’nắp, hân đhơ cơnh đêếc, ty chr’nắp nâu cắh vêy ty a’bhlâng, ađoo taluôn t’mêê, taluôn pazưm đh’rứah lâng pr’ắt tr’mung. Xoè ty chr’nắp bhlâng. Bộ gõ, vòng tròn, râu p’đhiêr đắh a’tâm, moót xoè, glúh đắh xoè, zâp râu zêng vêy ma bhưi chr’nắp dzợ ta zư đợc. hân đhơ cơnh đêếc, bhrợ ha cơnh đoọng bhui har, pr’hay lấh, pazưm lâng zâp g’lúh xoè zêng vêy râu liêm chr’nắp lalay.

Lấh 40 c’moo ắt bhrợ nghệ thuật, lấh mưy bảng dal đợ huy chương vàng, huy chương bạc, zâp ch’ner chr’nắp n’lơơng, nghệ sỹ Vũ Hoài ơy bơơn đảng, nhà nước pazao đoọng Huân chương lao động hạng 3, Huy chương Hữu nghị âng k’tiếc k’ruung pr’zợc Lào, ch’ner nhà nước đắh văn học lâng nghệ thuật, bằng khen âng thủ tướng chính phủ, lâng bhiệc bhrợ têng liêm choom, ch’ner nghệ sỹ nhân dân./.

Người nghệ sỹ đam mê nghệ thuật múa dân gian Tây Bắc

         Nghệ sỹ nhân dân Vũ Hoài- tuy là gốc Hà Nội, nhưng ông thực sự là người con của bản mường Tây Bắc. Xúc cảm nghệ thuật theo năm tháng, cùng sự am hiểu về phong tục, tập quán từng dân tộc, các tác phẩm múa của ông đã thể hiện sâu sắc quan niệm, ước vọng cuộc sống của đồng bào, được đông đảo quần chúng yêu mến đón nhận.

            Đã ngoài 70 tuổi, nhưng nghệ sỹ nhân dân Vũ Hoài vẫn say sưa với những buổi tập múa dân gian, phổ cập điệu xòe cho đồng bào các dân tộc ở tỉnh Sơn La. Sự tâm huyết của ông luôn truyền lửa tới các thành viên các đội văn nghệ xung kích ở nhiều bản làng trong tỉnh. Chị Cà Thị Xôm, ở bản Tà Lanh, xã Chiềng Hoa, huyện Mường La cho biết: “Được thầy Hoài truyền dạy, tôi đã hiểu các động tác của múa xòe. Về bản mình, tôi sẽ dạy lại cho chị em trong đội múa để chị em cùng hướng dẫn cho bà con trong bản cùng biết múa xòe cho đúng”.

Tốt nghiệp khóa I trường múa Việt Nam, năm 1963 nghệ sỹ Vũ Hoài về công tác tại Đoàn văn công khu tự trị Tây Bắc, sau này là Đoàn ca múa kịch tỉnh Sơn La. Có lẽ cái duyên ban đầu ấy đã kết nối người nghệ sỹ này với văn hóa và múa của các dân tộc Tây Bắc. Suốt 34 năm làm việc ở đây, ông đã thâm nhập, tìm hiểu, nghiên cứu múa dân gian các dân tộc nên đã có kho tàng kiến thức phong phú làm cơ sở vững chắc cho hoạt động nghệ thuật của mình. Qua các vị trí công tác: Từ diễn viên kiêm biên đạo múa, đội trưởng đội múa, tổ trưởng tổ sáng tác và đạo diễn, trưởng đoàn-chỉ đạo nghệ thuật Đoàn ca múa kịch Sơn La, ông đã có nhiều vai  chính thành công như vai nam chính trong kịch múa “Theo lá cờ giải phóng”-1964, “Ong bò vẽ”-1965, “Chuyện bản Pá Khôm”-1972. Liên tục hằng năm, ông đều thực hiện sáng tác các tác phẩm múa, ước khoảng hơn 100 tác phẩm cho đoàn văn công tỉnh Sơn La, cùng nhiều Đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp các tỉnh bạn, cũng như nước bạn Lào. Có thể kể đến các tác phẩm múa gắn với tên tuổi của ông là “Ba ông già giữ trẻ” với chất liệu múa Thái, “Cầu mùa” của dân tộc Khơ Mú, “Đôi cánh ước mơ” múa dân tộc Si La.
        Sau này, khi về Hội Nghệ sỹ múa Việt Nam, giữ các chức vụ Phó Tổng thư ký thường trực, rồi phó Chủ tịch thường trực Hội, ông tham gia viết kịch bản đạo diễn chương trình Nghệ thuật khai mạc, bế mạc Seagame XXII tại Hà Nội; đồng thời là Tổng đạo diễn, tác giả kịch bản nhiều chương trình nghệ thuật lớn ở Hà Nội và các tỉnh, thành phố khác trong cả nước. Ông cũng tham gia giảng dạy nhiều lớp tập huấn biên đạo phong trào nghệ thuật quần chúng ở các địa phương. Tất cả các chương trình của ông đều có hồn cốt của múa dân gian các dân tộc. Nghệ sỹ Vũ Hoài chia sẻ: “Trường chỉ dạy những kiến thức cơ bản thôi. Mà múa dân gian thì hồn cốt của nó nhiều khi lại không nằm ở cơ bản, mà lại ở những tiểu tiết rất nhỏ. Khi về công tác tại khu tự trị Tây Bắc, được tiếp cận với múa dân gian của đồng bào các dân tộc, tôi mới ngộ ra rằng, múa dân gian hết sức sống động, nó không khuôn phép lại một cách khô cứng, mà nó lại có tính ngẫu hứng của cộng đồng. Ngẫu hứng ấy làm nên những chi tiết không có bài vở nào có thể dạy được”.

Nghỉ chế độ năm 2010, nghệ sỹ Vũ Hoài lại trở về với Sơn La-một miền đất đã được ông coi như quê hương thứ 2 của mình. Trăn trở trước thực tế điệu xòe truyền thống của Sơn La ít nhiều bị phá vỡ tính nguyên bản do sự giao thoa văn hóa trong sinh hoạt cộng đồng, ông tham gia đề án “Sưu tầm và phổ cập một số điệu xoè mang bản sắc văn hoá các dân tộc Sơn La”, miệt mài đến các bản làng truyền dạy, phục dựng nguyên bản các điệu xòe, kết hợp với các điệu múa cổ truyền khác mang bản sắc văn hóa các dân tộc Sơn La. Ông cho biết: “Xòe là cổ truyền, nhưng cổ truyền không có nghĩa là cũ mà nó luôn luôn mới, luôn luôn hòa nhập với cuộc sống. Xòe cổ truyền nó có tính thiêng trong đó. Bộ gõ, vòng tròn, cái xoay sang bên phải, vào xòe, ra xòe, tất cả đều có tính thiêng sẽ được giữ nguyên. Nhưng làm thế nào để nó vui hơn, tưng bừng hơn, gắn với từng cuộc, mỗi cuộc xòe đều có ý nghĩa riêng.

Trên 40 năm hoạt động nghệ thuật, ngoài một bảng dài những huy chương vàng, huy chương bạc, các giải thưởng cao quý, nghệ sỹ Vũ Hoài đã được Đảng, Nhà nước trao tặng Huân chương Lao động hạng ba, Huy chương Hữu nghị của nước bạn Lào, Giải thưởng Nhà nước về văn học và nghệ thuật, bằng khen của Thủ tưởng Chính phủ, bằng “Lao động sáng tạo”, danh hiệu Nghệ sỹ Nhân dân./.