L’lăm t’ngay bhrợ têng bhiệc bhan Ramưwan, t’coóh Não Văn Sáu cóh vel Chăm Văn Lâm, chr’val Phước Nam, chr’hoong Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận nắc bhui har bêl g’lúh tr’nơợp pr’loọng đông t’coóh nắc 1 ooy 300 pr’loọng đhanuôr cóh vel đông pấh bhrợ đhăm k’tiếc pậ bhứah. Bêl hân noo chóh bhrợ tr’nơợp đươi dua cơnh bh’rợ 1 crêê, 5 pa’xiêr ooy bhiệc chóh bhrợ, đhăm k’tiếc pậ âng chr’val Phước Nam nắc ơy đoọng bơơn bhrợ 7-8 tấn đhị 1 hécta. Tu cơnh đâu, pr’loọng đông t’coóh Sáu nắc váih zên pa chô têêm ngăn ooy hân noo p’răng xơớt lâng vêy pr’đơợ bhrợ têng bhuốih tô bhúh ooy t’ngay Ramưwan liêm gít lấh mơ. T’coóh Não Văn Sáu cóh Văn Lâm, chr’val Phước Nam, chr’hoong Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận bhui har moon: “C’moo đâu hơnh déh Ramưwan pr’loọng đông zi nắc ơy bhr’lậ đông xang đoọng hơnh déh a’dích a’bhướp, tô bhúh. Zâp apêê k’coon xoọc học lâng bhrợ cha ooy Sài Gòn cung pazưm chô cóh đông. Đhanuôr cóh vel ngai cung bhui har. Zên pa chô hân noo ha’ọt ha pruốt t’mêê đâu đhanuôr bhrợ têng ting bh’rợ đhăm k’tiếc pậ chr’nắp, đhanuôr pa chô 1 bha nên 7-8 tạ. C’moo đâu hơnh déh Ramưwan đhanuôr bhui har”.

Đợ t’ngay ta bhrợ bhiệc bhan Ramưwan, zâp vel đông Chăm cóh chr’val Phước Nam zêng bhrợ têng hi’dưm pr’hát xa’nưl. Amoó Kiều Thị Khám, thành viên cóh c’bhúh pr’hát xa’nưl Phước Nam đoọng năl: đoọng bhrợ têng mưy hi’dưm pr’hát xa’nưl âng zâp vel đông cóh chr’val, l’lăm t’ngay Ramưwan, apêê ađhi amoó pân’đil cóh vel đông nắc ơy tất t’ngay hi’dưm ặt pa choom đoọng lêy bhrợ liêm chr’nắp ha đhanuôr bhui har t’ngay Ramưwan. Xa’nay bh’rợ chi’ớh âng c’bhúh pr’hát xa’nưl nâu nắc đợ pr’hát acoon cóh lâng zâp pr’múa ty chr’nắp âng Chăm. Đắh bh’rợ bhrợ têng bhui har bhiệc bhan Ramưwan c’moo 2018, t’coóh Bá Thanh Trưởng, Phó Chủ tịch UBND chr’val Phước Nam, chr’hoong Thuận Nam, Ninh Thuận moon: “Bhrợ têng ramưwan cung cơnh zâp c’moo, hân đhơ cơnh đêếc c’moo đâu 4 vel đông Chăm bhrợ padưr ban văn thể. Azi nắc ơy ra’văng zâp xa’nay t’ruíh pr’hay chr’nắp, bóng đá, thể dục thể thao. C’moo đâu, k’đươi moon c’bhúh học sinh, đhanuôr múa hát đhị tang bóng lâng pazêng 200-300 diễn viên”.

Cung cơnh kr’bhâu pr’loọng đông lơơng, pr’loọng đông amoó Đào Thị Đậy cóh vel Chăm Lương Tri, chr’val Nhơn Sơn, chr’hoong Ninh Sơn, tỉnh Ninh Thuận ra’văng zăng liêm gít zâp pr’đươi chr’nắp cơnh lư trầm hương, a’pướih đợc a’bạ, p’lêê p’coo, a’doóh n’đoóh, xa’nập t’mêê... đoọng hơnh déh bhiệc bhan ty chr’nắp. Amoó Đậy moon, bấc c’moo hanua, zr’lụ k’tiếc nâu cung ta luôn p’răng pứih, tu vêy râu zooi zúp âng Nhà nước lâng râu tr’xăl ooy cr’noọ bh’rợ, bhiệc bhrợ, pr’loọng đông nắc amoó ơy dưr zi’lấh đha’rứt. Amoó Đậy bhui har moon, pr’ắt tr’mung pr’loọng đông z’zăng lấh mơ nắc vêy pr’đơợ đương hơnh déh Ramưwan k’bhộ ngăn lấh mơ zâp c’moo l’lăm: “Pr’ắt tr’mung pr’loọng đông bêl ahay cung zr’nắh, cắh váih zên đoọng bhrợ têng cha, tơợ bêl bơơn vặ zên, pr’loọng đông nắc vêy k’rong bhrợ ooy bhiệc chóh ha’roo, ooy bhiệc b’băn k’roóc, cừu. Tơợ đêếc zên pa chô r’dợ cung z’zăng lấh mơ, vêy pr’đơợ băn k’coon cha học cơnh xoọc đâu”.

Bhiệc bhan Ramưwan nắc tơợp lâng bhiệc bhuốih bắt đha’roọng đhị ping xal. Lâng manứih Chăn Bà Ni ooy t’ngay nâu, hân đhơ bhrợ têng cha ha cóh nắc cung lêy t’bhlâng chô bắt đha’roọng ha bha bhướp da dích. C’moo đâu, bhiệc bắt đha’roọng dzợ t’pấh bấc ta’mooi lướt lêy chi’ớh lâng sinh viên zâp trường Đại học tước pấh, lêy cha’mêết, chấc lêy năl văn hoá Chăm. PGS.TS Thành Phần, Giám đốc Trung tâm lêy cha’mêết Việt Nam-Đông Nam Á đoọng năl: “Hân đhơ manứih Chăm ắt bhrợ cha ch’ngai nắc cung lêy chô ooy đông lâng lướt bắt đha’roọng ha dích a’bhướp, bhuốih cáih cơnh t’ngay bhuốih tô bhúh. Tu cơnh đâu, t’ngay bêl đâu cơnh nặc mưy t’ngay bhiệc bhan. Zâp ngai zêng lêy câl xập xa’nập liêm t’mêê, k’đươi a’dích a’bhướp chô ooy đông bhuốih bhrợ”.

Pr’lứch bhiệc bhan bắt đha’roọng đhị xal, đhanuôr dưr chô ooy đông cung lêy bhuốih tô bhúh, zước nhăn mưy c’moo t’mêê têêm ngăn, k’bhộ k’van. C’moo đâu, hân đhơ mặ zâng lâng p’răng xơớt, nắc lâng râu k’rang lêy âng chính quyền vel đông, đhanuôr Chăm Ninh Thuận nắc ơy ra’văng Ramưwan liêm gít. Zâp apêê chức sắc tôn giáo xay moon gương liêm chr’nắp ooy tinh thần pazưm đạo giáo, k’đươi moon tín đồ đoàn kết, zooi zúp đh’rứah bhrợ cha. T’coóh Từ Công Dư, Phó Chủ tịch Hội đồng sư cả Bà Ninh tỉnh Ninh Thuận moon: “Hân noo ramưwan nắc ơy chô, đhanuô zâp vel đông pa bhlâng bhui har đoọng đương hơnh déh a’dích a’bhướp, tô bhúh, đhanuôr chô pấh bhiệc bhan. C’moo đâu hân đhơ p’răng xơớt nắc đhanuôr cung t’bhlâng bhrợ cha, vêy bơơn bhrợ liêm choom. zâp apêê acoon a’châu lướt bhrợ cha zâp ooy cung p’loon chô lứch, nắc pr’ắt bh’rợ hân noo Ramưwan c’moo đâu bhui har bhlâng”.

Chô tước ooy zâp vel đông Chăm cóh tỉnh Ninh Thuận ooy đợ t’ngay nâu, pr’ắt bh’rợ r’rộ r’răm bhui har hơnh déh bhiệc bhan Ramưwan nắc ơy lướt vốch ooy zâp vel đông, moót tước zâp đông. Đhanuôr xay moon p’cắh loom luônh hơnh déh bơơn Đảng, nhà nước k’rang lêy, bhrợ bấc pr’đơợ liêm buôn đoọng padưr pa’xớc pr’ắt tr’mung. C’moo đâu, đhanuôr Chăm zr’lụ Ninh Thuận hơnh déh Ramưwan đhị tinh thần đoàn kết, bhui har, k’míah./.

Ninh Thuận: 
Đồng bào Chăm vùng hạn vui đón lễ hội Ramưwan 

                                       (Minh Triều- VOVTPHCM)

        Đồng bào Chăm Ninh Thuận đang hân hoan đón mừng lễ hội Ramưwan - lễ hội truyền thống của đồng bào Chăm theo đạo Bà Ni. Năm nay, Ramưwan được tổ chức từ ngày 13 đến ngày 16/5/2018 Dương lịch. Tại tỉnh Ninh Thuận, mặc dù tình hình hạn hán kéo dài ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống và sinh hoạt  của người dân nhưng nhờ đẩy mạnh chuyển đổi giống cây trồng, vật nuôi, đào ao tích nước… phần nào khắc phục khó khăn. Đồng bào nơi đây đón một mùa Ramưwan trong niềm vui, đầm ấm. 

        Trước ngày diễn ra lễ hội Ramưwan, ông Não Văn Sáu, ở làng Chăm Văn Lâm, xã Phước Nam, huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận rất vui khi lần đầu tiên, gia đình ông là 1 trong 300 hộ dân trong làng tham gia thực hiện “cánh đồng lớn”. Ngay vụ đầu tiên áp dụng mô hình “1 phải, 5 giảm” vào canh tác, “cánh đồng lớn” của xã Phước Nam đã cho thu hoạch 7 đến 8 tấn/ha. Nhờ đó, gia đình ông Sáu có thu nhập ổn định trong mùa hạn hán và có điều kiện tổ chức cúng tổ tiên trong ngày Ramưwan chu đáo hơn. Ông Não Văn Sáu phấn khởi nói: “Năm nay, đón Ramưwan gia đình tôi đã sửa chữa nhà cửa để đón ông bà. Các con đang học và làm ăn ở thành phố HCM cũng tập trung về nhà hết. Bà con trong làng ai cũng phấn khởi. Thu hoạch vụ đông xuân vừa rồi bà con thực hiện theo mô hình cánh đồng lớn, bà con thu hoạch được 1 sào 7-8 tạ. Năm nay, đón Ramưwan bà con rất vui vẻ.”

         Những ngày diễn ra lễ hội Ramưwan, các làng Chăm trong xã Phước Nam đều tổ chức đêm văn nghệ. Chị Kiều Thị Khám, thành viên trong đội văn nghệ Phước Nam cho biết: Để tổ chức được một đêm văn nghệ giữa các thôn trong xã, trước ngày Ramưwan, chị em phụ nữ trong làng đã ngày đêm tập luyện để phục vụ tốt cho bà con vui ngày Ramưwan. Chương trình biểu diễn của đội văn nghệ là những bài hát dân ca và các điệu múa truyền thống Chăm. Về công tác tổ chức vui đón lễ hội Ramưwan năm 2018, ông Bá Thanh Trưởng, Phó Chủ tịch UBND xã Phước Nam, huyện Thuận Nam, Ninh Thuận nói:“Tổ chức Ramưwan cũng như mọi năm, nhưng năm nay, 4 làng Chăm thành lập ban văn thể. Chúng tôi đã chuẩn bị các tiết mục văn nghệ, bóng đá, TDTT. Năm nay, huy động lực lượng học sinh, nhân dân múa hát tại sân bóng với số lượng từ 200 - 300 diễn viên.” 

Cũng như hàng ngàn gia đình khác, gia đình chị Đào Thị Đậy ở làng Lương Tri, xã Nhơn Sơn, huyện Ninh Sơn, tỉnh Ninh Thuận chuẩn bị khá chu đáo các lễ vật: lư trầm hương, khay trầu cau bóng lưỡng, bánh trái, hoa quả, váy, áo mới… đón Lễ cổ truyền.  Chị Đậy bảo rằng, nhiều năm qua, vùng đất này cũng thường bị hạn hán,  nhờ sự hỗ trợ của Nhà nước và sự thay đổi cách nghĩ, cách làm, gia đình chị đã thoát nghèo. Chị Đậy vui vẻ nói, kinh tế gia đình khấm khá nên có điều kiện đón Ramưwan sung túc hơn mọi năm: “Hoàn cảnh gia đình trước đây cũng khổ, không có vốn để sản xuất, từ khi được vay vốn, gia đình mới đầu tư vào trồng lúa, vào chăn nuôi cừu, bò. Từ đó có thu nhập, dần dần gia đình đã khá lên, có điều kiện nuôi con ăn học như ngày hôm nay”.

  Lễ hội Ramưwan mở đầu bằng lễ tảo mộ. Với người Chăm Bà Ni trong ngày này, dù làm ăn ở đâu, cũng sắp xếp thời gian về tảo mộ ông bà. Năm nay, lễ tảo mộ còn thu hút khá đông du khách và sinh viên các trường Đại học đến tham dự, nghiên cứu, tìm hiểu văn hóa Chăm. PGS.TS Thành Phần, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Việt Nam – Đông Nam Á cho biết: “Dù người Chăm làm ăn xa vẫn phải về nhà và đến đây tảo mộ mời ông bà cúng bái giống như ngày giỗ tổ gia tiên. Do đó, ngày hôm nay như là một ngày hội. Tất cả mọi người đều sắm quần áo đẹp, mời ông bà về nhà cúng giỗ.”

Kết thúc lễ tảo mộ, bà con trở về nhà để cúng ông bà tổ tiên, cầu mong một năm mới an lành, thịnh vượng. Năm nay, mặc dù chịu ảnh hưởng của nắng hạn, nhưng với sự quan tâm của chính quyền địa phương, đồng bào Chăm Ninh Thuận đã chuẩn bị Ramưwan chu đáo. Các vị chức sắc tôn giáo nêu gương sáng trong tinh thần hòa hợp đạo giáo, vận động tín đồ đòan kết, đùm bọc giúp nhau làm ăn. Ông Từ Công Dư, Phó Chủ tịch Hội đồng sư cả Bà Ni tỉnh Ninh Thuận nói:“Mùa Ramưwan đã về, bà con các làng rất phấn khởi để đón ông bà, tổ tiên, bà con các nơi về dự lễ. Năm nay, tuy hạn hán nhưng bà con vẫn chịu khó làm ăn, có thu hoạch tốt. Các con cháu đi làm ăn các nơi cũng tranh thủ về hết nên không khí mùa Ramưwan năm nay rất vui.”

Đến các làng Chăm ở tỉnh  Ninh Thuận trong những ngày này, không khí náo nức vui đón mừng lễ hội Ramưwan đã đến khắp xóm, làng vào tận nhà nhà. Người dân bày tỏ niềm vui được Đảng, Nhà nước quan tâm, tạo nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế. Năm nay, đồng bào Chăm vùng hạn Ninh Thuận đón Ramưwan trên tinh thần đoàn kết, vui tươi, tiết kiệm./.