Trúih 2 n’đắh c’lâng tơợ chr’val Duy Trinh lướt Duy Phú, chr’hoong Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam, đợ bha lang sen n’juối ch’ngai xoọc chớh pô đha hum liêm. Zấp c’moo âi tước cậ hân noo ch’noọng, bấc đha đhâm c’mâr nắc tước chớớc ooy Duy Xuyên đoọng moọng lêy Pô, chụp cha nụp. T’coóh Trần Ngọc Hưng, ặt cóh vel Mỹ Sơn, chr’val Duy Phú ch’ol ooy joọm sen dâng 2 hécta âng pr’loọng đong moon, đươi vêy joọm sen n’nâu zấp c’moo pr’loọng đong t’coóh pa chô 200 ức đồng. t’coóh Hưng nắc ma nứih tr’nơợp đơơng âng tơơm sen chô chóh đhị đhăm k’tiếc Duy Phú. Ting t’coóh Hưng, zấp râu k’tiếc tơợ a bóc, toọm đác, n’đhơ k’tiếc chóh ha roo cắh liêm dzang choh sen zêng liêm choom, pa chô bấc tước 4, 5 chu lâng chóh ha roo: “Nắc đoo a cu chấc chóh pa dưr, chơớc pa choom bhrợ cắh bơơn pa choom đoọng ng’cơnh chóh zư liêm ta níh, ha dang cắh nắc pa chô dzợ bấc lấh n’nắc. Cóh đâu apêê đoo tước t’moóh bấc tơợ ha la sen, cr’liêng sen n’đhang đha nuôr cắh mặ bhrợ. Ha dang bhrợ pa liêm, đươi dua  zấp joọm a bóc chóh sen băn p’chau, a xiu nắc 1 hecta sen pa chô lấh 50 ức đồng”.

Chóh sen doó k’đháp, râu pa chô nắc bấc lấh tr’piing lâng râu tơơm chr’nóh n’lơơng tu cơnh đêếc ting t’ngay ting vêy bấc ngai k’rong chóh sen. Tơợ 2 hécta sen tơợp chóh lêy cóh vel Chánh Sơn c’moo 2011, tước nâu câi chr’val Duy Phú âi pa dưr tước 35 hécta chóh sen. Cóh Duy Xuyên, sen vêy choom chóh 2 hân noo muy c’moo.  Hân noo tr’nơợp bh’nơơn buôn dal lấh 3  hân noo 2, dâng tơợ 100 kg tước 200 kg cr’liêng muy sào. Cơnh lâng chr’nắp cr’liêng sen tơợ 25.000 đồng tước  45.000 đồng/kg cơnh xoọc đâu nắc muy sào sen đha nuôr pa chô dâng 5 ức đồng, dal bấc chi tr’piing lâng chóh ha roo. T’coóh Nguyễn Văn Mười, cán bộ Ban Nông nghiệp chr’val Duy Phú, chr’hoong Duy Xuyên  k’rang, c’lâng lúh ha tơơm sen dzợ cắh âi yêm têêm, chr’nắp cắh mr’cơnh.  Tơợp hân noo chr’nắp sen dal, vêy bêl tước 45.000 – 50000 đồng/kg n’đhang tước m’pâng hân noo nắc xiêr dzợ muy pâng hơớ. Tơơm sen láh cr’liêng, dzợ choom pay ha la, pô, bha lâng, ríah… bhrợ ch’na n’đhang xoọc đâu đha nuôr muy bhrợ sen thô tu cơnh đêếc cắh âi lấh pa chô bấc. t’coóh Nguyễn văn Mười đoọng năl p’xoọng, chính quyền lâng đha nuôr cóh đâu rơơm kiêng vêy hợp tác xã pay câl, bhrợ têng ch’na tơợ sen, đoọng bh’nơơn sen bhrợ mơ ooy nắc đươi dua tước đêêc: “Cóh đâu cắh âi choom brhợ têng, nắc đhêêng loóc pay đoọng pa câl. Apêê đoo câl chô bhrợ t’váih bấc bh’nơơn la lay cơnh, pa câl nắc u dal chr’nắp lấh. Cóh cr’chăl tước a zi công đươi vêy cơ quan chức năng bhrợ pa dưr chr’nắp ha tơơm sen; bhrợ t’váih hợp tác xã pây câl, bhrợ têng sen xang bêl pêếh pay, k’rong bhrợ đoọng ha đha nuôr. Râu bơr nắc vêy cơ chế zooi đoọng ng’cơnh ha đha nuôr cóh bhrợ têng cr’liêng sen xang bêl pêếh loóc pay. Bh’nơơn xang bêl loóc pay bấc bhlâng n’đhang cắh năl cơnh bhrợ têng tu cơnh đêếc chr’nắp cắh lấh dal”.

Chr’hoong Duy Xuyên nắc vel đong vêy đhăm sen bhứah bhlâng cóh tỉnh Quảng Nam cơnh lâng dâng 100 hécta, k’rong ặt óh apêê chr’val Duy Phú, Duy Sơn, Duy Hòa… Sen Duy Xuyên cắh muy  đơơng đoọng ha thyị trường miền Trung nắc dzợ lướt tước apêê tỉnh n’đắh Bắc, t’coóh Văn Bá Năm, Trưởng Phòng Nông nghiệp lâng pa dưr vel bhươl chr’hoong Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam đoọng năl, sen cắh muy chô đơơng râu pa chô bấc ha đha nuôr nắc dzợ bhrợ t’váih đhị tước la lêy cha ớh liêm pr’hay ha t’mooi ch’ngai đăn: “Đha nuôr xoọc vêy c’lâng tr’xăl tơợ chóh ha roo dzang cho sen. Chóh sen liêm choom bhlâng tu cơnh đêếc chr’hoong âi ơơi đoọng c’lâng bh’rợ tr’xăl tơơm chr’nóh liêm choom lấh. Chr’hoong vêy zooi đoọng hạ tầng pa dhdang môn cơnh c’lâng, điện, bha nậ đác đoọng p’too moon đha nuôr, t’bhlâng tước c’moo 2020 Duy Xuyên nắc đhêêng dzợ 2.800 hécta ha roo. Xoọc đâu nắc 3.650 hécta”./.

Hái tiền từ sen

                                     PV/VOV-Miền Trung

       Từ chỗ trồng sen làm cảnh và sử dụng trong gia đình, đến nay sen đã trở thành cây trồng chủ lực, giúp người dân quê thoát nghèo. Những đầm sen tỏa hương thơm ngát không chỉ hấp dẫn du khách tìm đến tham quan, chụp ảnh mà còn là nơi hái ra tiền của nhiều hộ gia đình ở tỉnh Quảng Nam.

        Dọc 2 bên đường từ xã Duy Trinh đi Duy Phú, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam, những cánh đồng sen trải dài đang kỳ ra hoa tỏa hương thơm ngát. Hàng năm cứ đến đầu mùa hè, nhiều nam thanh, nữ tú lại tìm về Duy Xuyên để ngắm hoa, chụp ảnh. Ông Trần Ngọc Hưng, ở thôn Mỹ Sơn, xã Duy Phú chỉ vào đầm sen chừng 2 héc ta của gia đình bảo rằng, nhờ đầm sen này mỗi năm gia đình ông thu khoảng 200 triệu đồng. Ông Hưng ông là người tiên phong đưa cây sen về trồng trên đất Duy Phú. Theo ông Hưng, các loại đất từ ao hồ, khe suối, thậm chí đất trồng lúa kém hiệu quả chuyển sang trồng sen đều thích hợp, thu nhập cao gấp 4 đến 5 lần so với trồng lúa: “Đó là mình trồng tự phát, tự học, tự làm không được hướng dẫn kỹ thuật, đầu tư không bài bản, nếu không thu nhập còn cao hơn nữa. Ở đây họ tới hỏi mua nhiều từ lá sen, ngó sen nhưng mà người nông dân không đủ khả năng để làm. Nếu như làm kỹ càng, bài bản, tận dụng khe, ao trồng sen nuôi ốc, nuôi cá nữa thì 1 héc ta sen lãi ròng hơn 50 triệu đồng”.

       Trồng sen không khó, hiệu quả kinh tế cao hơn  nhiều loại cây trồng khác nên ngày càng có nhiều người đầu tư làm sen. Từ 2 héc ta sen trồng thử nghiệm ở thôn Chánh Sơn năm 2011, đến nay xã Duy Phú đã phát triển lên gần 35 héc ta trồng sen. Ở Duy Xuyên, sen có thể trồng 2 vụ một năm. Vụ đầu năng suất thường cao gấp 3 lần vụ 2, khoảng từ 100 kg đến 200 kg hạt mỗi sào. Với giá hạt sen dao động từ 25.000 đồng đến 45.000 đồng/1 kg như hiện nay thì mỗi sào sen người nông dân lãi khoảng 5 triệu đồng, cao gấp nhiều lần trồng lúa. Ông Nguyễn Văn Mười, cán bộ Ban Nông nghiệp xã Duy Phú, huyện Duy Xuyên trăn trở, đầu ra cho cây sen còn khá bấp bênh, giá cả không ổn định. Đầu mùa giá sen cao, có khi lên 45.000 - 50.000 đồng 1kg nhưng đến giữa vụ lại giảm chỉ còn một nửa. Cây sen ngoài phần hạt, còn có thể khai thác lá, hoa, tim sen, ngó sen, gốc sen… làm thực phẩm nhưng hiện bà con mới chỉ làm sen thô nên hiệu quả kinh tế chưa cao. Ông Nguyễn Văn Mười cho biết thêm, chính quyền và bà con nơi đây mong muốn có hợp tác xã thu mua, chế biến sản phẩm từ sen, để sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ đến đó: “Ở đây chưa chế biến được, chỉ mới bóc ra để bán. Họ mua về chế biến ra các sản phẩm khác nữa thì giá bán sẽ cao hơn. Trong giai đoạn đến chúng tôi cũng nhờ cơ quan chức năng xây dựng thương hiệu cho cây sen; tiến hành thành lập hợp tác xã thu mua, chế biến sen sau thu hoạch, đầu tư làm bà đỡ cho nông dân. Thứ 2 là có cơ chế hỗ trợ nhất định cho bà con trong chế biến hạt sen sau thu hoạch. Sản phẩm sau thu hoạch rất lớn nhưng chưa chế biến được nên giá trị thành phẩm trên 1 đơn vị diện tích sen còn hạn chế”.

       Huyện Duy Xuyên là địa phương có diện tích sen nhiều nhất ở tỉnh Quảng Nam với khoảng 100 héc ta, tập trung ở các xã Duy Phú, Duy Sơn, Duy Hòa… Sen Duy Xuyên không chỉ cung ứng cho thị trường miền Trung mà vươn ra cả các tỉnh phía Bắc. Ông Văn Bá Năm, Trưởng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam cho biết, sen không chỉ đem lại nguồn thu nhập cao mà con tạo ra điểm đến lý tưởng cho du khách gần xa: “Dân  đang có xu hướng chuyển từ đất lúa sang trồng sen. Trồng sen rất hiệu quả nên huyện đã phê duyệt phương án chuyển dịch cơ cấu cây trồng. Chuyển từ đất lúa sang cây trồng cạn hoặc qua trồng sen, hiệu quả kinh tế cao hơn. Huyện sẽ hỗ trợ hạ tầng ví dụ như đường, điện, thủy lợi để mà khuyến khích, phấn đấu đến năm 2020 Duy Xuyên chỉ còn 2.800 héc ta lúa. Hiện nay là 3.650 héc ta”./.